In de kernwapenindustrie wordt volop geïnvesteerd

298 financiële instellingen steken geld in productie en onderhoud van kern-wapens. Niet verboden, maar deugen doet het niet, vindt IKV Pax Christi.

AMSTERDAM - Banken, verzekeraars en pensioenfondsen hebben wereldwijd voor 232 miljard euro geïnvesteerd in bedrijven die kernwapens maken, onderhouden en moderniseren. Vier van de 298 betrokken financiële instellingen komen uit Nederland. Zij hebben zo'n 1, 7 miljard euro gestoken in bedrijven die actief zijn in de kernwapenindustrie.


Dit blijkt uit een internationaal onderzoek van vredesorganisatie IKV Pax Christi dat vandaag in Stockholm wordt gepresenteerd. Het is een van de grootste onderzoeken naar de financiering van kernwapenproducenten.


Met het rapport Don't Bank on the Bomb willen vredesorganisaties blootleggen welke financiële instellingen investeren in de atoombomindustrie. 'Ondanks de wereldwijde discussie of kernwapens wel privaat gefinancierd moeten worden, wordt er nog altijd een ongelooflijk groot bedrag geïnvesteerd', zegt Wilbert van der Zeijden, mede-auteur van het rapport.


Van der Zeijden: 'Kernwapens zijn niet verboden. Maar dit is geen excuus om te blijven investeren in dit massavernietigingswapen. Klanten hebben ook het recht om te weten waar hun geld naar toegaat.' De 232 miljard euro ging naar 27 bedrijven die de nucleaire arsenalen van de VS, Groot-Brittannië, Frankrijk en India produceren, onderhouden en moderniseren.


Deze bedrijven variëren van Boeing, dat de Amerikaanse kernraket Minuteman III onderhoudt, tot het Duitse ThyssenKrupp dat de Dolfijn-onderzeeërs voor Israël bouwde. Deze kunnen nucleaire kruisraketten afvuren. De 232 miljard euro bestaat uit leningen en beleggingen in aandelen en obligaties. De negen kernmachten zullen in de komende tien jaar nog ruim 700 miljard euro besteden aan hun arsenaal van 17 duizend atoombommen.


Controversiële wapens

Financiële instellingen staan de laatste jaren onder steeds grotere druk om de investeringen in kernwapenproducenten te beëindigen. Zo is de financiering van deze producenten in Zwitserland sinds februari verboden door een nieuwe wet. In Ierland moet nog over een soortgelijke wet worden gestemd.


In Nederland besloot Delta Lloyd in februari kernwapens toe te voegen aan de lijst van controversiële wapens waarin niet langer zal worden geïnvesteerd. Op deze lijst staan ook chemische- en biologische wapens en clusterbommen die verboden zijn.


De tien grootste geldschieters van de kernwapenindustrie komen uit de VS. De vier Nederlandse instellingen die ook deze Hall of Shame hebben gehaald, zijn ING, Aegon en de pensioenfondsen ABP en Zorg en Welzijn. Met 658 miljoen euro was Aegon de grootste investeerder, onder andere in aandelen van het Britse Serco. Dat bedrijf is betrokken bij de productie en onderhoud van de Britse kernraketten.


Op de tweede plaats komt ABP met 528 miljoen euro. Het pensioenfonds heeft aandelen van het Franse Safran dat meebouwde aan de nieuwe, vanaf onderzeebotenlanceerbare, kernraket M51 van de Franse marine. Op de derde plaats volgt ING met 486 miljoen euro en Zorg en Welzijn met zo'n 30 miljoen euro.


Van der Zeijden: 'We hopen dat alle bedrijven in de Hall of Shame zich nu aangesproken voelen. Ze denken goed na over hun beleid, maar willens en wetens doen ze toch deze investeringen. Je pensioenfonds kan je in Nederlandniet kiezen. Nu word je als leraar, Kamerlid en minister betrokken bij dit soort controversiële investeringen.'


Een woordvoerder van het ABP zegt dat het pensioenfonds internationale verdragen volgt en de lijn van Den Haag: kernwapens zijn een noodzakelijk kwaad en hun productie en onderhoud is legaal. 'Sommige van onze deelnemers zijn het hier niet mee eens, maar je moet ergens de grens trekken', zegt de woordvoerder. 'Anderen vinden dat we niet moeten investeren in tabak. Elk fonds moet voor zichzelf bepalen wat verantwoord beleggen is.'


ING onderstreept dat het de productie en onderhoud van kernwapens niet financiert. Bij bedrijven die bij de productie zijn betrokken, maar voornamelijk civiel werk doen, zoals Boeing, worden de kernwapenactiviteiten niet gefinancierd. Bedrijven die aan de productie meewerken en voornamelijk defensiewerk doen, worden geheel uitgesloten. 'We proberen dit beleid ook uit te rollen in de VS', zegt een woordvoerder. 'Maar we zijn gebonden aan lokale regelgeving. Klanten van onze beleggingsfondsen hebben daar het recht af te wijken van ons beleid.'


Nederland scoort goed in de Hall of Fame, financiële instellingen die iedere betrokkenheid bij kernwapenproducenten uitsluiten. Van de 12 instellingen komen er 5 uit Nederland.


Een ervan is het Philips Pensioenfonds. 'Wij trekken ons sinds een jaar of drie terug uit dit soort bedrijven', zegt een woordvoerder van het fonds. 'Onze deelnemers willen het. Deze beleggingen zijn maatschappelijk steeds minder gewenst.' Van der Zeijden: 'Dit zijn allemaal voorbeelden dat terugtrekken en desinvesteren wel kan. Deze instellingen doen het omdat ze een visie hebben wat goed is, en wat niet. Niet omdat ze bang zijn geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden