In de groef

Platenspelers gaan weer vlot over de toonbank. Welke kies je? En hoe leg je er een lp op?

Als een jonge klant een platenspeler koopt, legt Anton Speijers van de Amsterdamse platenzaak Concerto altijd even uit hoe je een elpee moet opzetten. Hoe je hem schuin uit de binnenhoes laat glijden en hem opvangt aan de zijkant met de duim en hoe de andere vingers het label ondersteunen. Hoe je hem op de platenspeler legt, met twee handen en opnieuw de vingers aan de zijkant. 'Veel nieuwe platendraaiers weten dit niet. Ze zien hoe deejays met hun platen omgaan en doen dat na.' Houden ze hem vast als een dienblad, met vijf vingers in de groeven, om hem met een ferme zwier op de draaitafel te kwakken. Dat betekent vingerafdrukken, en dus vlekken. Die er nooit meer uit gaan. Levert vroeg of laat gekraak op. Dus legt Speijers graag even uit hoe het moet.


Jonge mensen kopen weer platenspelers. Al een tijdje trouwens. Opgegroeid met de oneindige zee van mp3's hebben ze de elpee ontdekt. Die curieuze, enorme zwarte schijf waarop hooguit een tiental nummers staat. Die je allemaal afspeelt, altijd in dezelfde volgorde. Het heerlijke kiezen van de beste plaat voor het juiste moment, een zorgvuldig selectieproces, zoals een sigarenroker het beste exemplaar uit het houten doosje kiest. Het bestuderen van het artwork op de hoes. En dan het afspelen van de plaat. Dat gebeurt op een apparaat met een naald die gestaag door het groevenzog trekt.


Vaak hebben deze nieuwe klanten nog een platenspeler van vader. Of ze hebben een oude Thorens gevonden op Marktplaats, zegt Speijers. Maar uiteindelijk gaat die stuk, of willen ze een 'eigen' speler. En dan komen ze naar de Amsterdamse platenzaak, waar ze ook al weer een tijdje spelers verkopen. Nieuwe, zo van de fabriek.


Vaak valt de keuze op een Crosley, retroplatenspelers in de wonderlijkste uitvoeringen met namen als Lancaster, Traveler en Spinnerette. Of die van Ricatech. Grootste overeenkomst: van binnen zijn ze zo goed als eender. Het is vooral de buitenkant die het hem doet. Bij Concerto verkopen ze er tegenwoordig zomaar tien per week, ook aan oudere liefhebbers. Maar ze zijn niet vreselijk goed. 'Ik zie Crosleys vooral als een gimmick', zegt Speijers. Leuk om mee te beginnen. Maar vroeg of laat stapt de liefhebber toch over op een 'echte' platenspeler.


Een belangrijk onderscheid. Je hebt pick-ups en platenspelers. Wie echt wil luisteren, koopt er een uit de tweede categorie. En dan kom je al snel uit op Pro-ject. Maker van kwalitatief goede budgetspelers, zegt Speijers. Zoals de Essential of de Debut. Platenspelers zonder opsmuk, maar wel goed. Volgens het Britse muziektijdschrift What Hifi spelers met 'voor het geld excellente prestaties'. Voor de koper die een iets krachtiger statement wil maken, komen ze ook in allerlei frisse kleuren.


Wie beter wil, kan ook bij dit merk terecht: de Perspex bijvoorbeeld, of de onlangs gepresenteerde Xtension 9, een 'audiofiele' platenspeler van 16 kilogram en bijna 2.000 euro. Nog duurder kan ook, richting de 10.000 euro. Maar dat hoeft niet. De goedkoopste spelers voldoen vaak prima, zegt Speijers van Concerto.


Voor je besluit een platenspeler te kopen, is het goed te weten of je versterker een phono-ingang heeft. Ontbreekt die, dan is vaak een extra voorversterker nodig, want de meeste platenspelers hebben deze niet ingebouwd. Oudere versterkers hebben bijna per definitie een phono-ingang, nieuwere vaak niet. Even kijken aan de achterzijde.


Voor de platendraaier met deejay-aspiraties is er nog altijd het werkpaard dat al sinds de jaren zeventig dienst doet: de Technics SL 1200. Geroemd om zijn sterke motor met directe aandrijving, waardoor platen snel op toeren zijn, noodzakelijk om te kunnen mixen. Ook kan de draaisnelheid worden aangepast met een schuifregelaar. Deze draaitafel wordt nog altijd gemaakt, al komt-ie niet meer van Technics maar van Audio-Technica, dat een nagenoeg identieke replica levert voor ongeveer 269 euro, een fractie van de prijs van de vroegere SL 1200.


Ten slotte is er nog de kwestie van het schoonhouden van de kostbare vinylcollectie. Een mp3'tje hoef je nooit te stofzuigen, een langspeelplaat wel. Zelfs als hij met de grootste zorg wordt omgeven, komt er stof in de groeven, alleen al doordat de naald er doorheen krast. Schoonmaken dus, en dat kan met een borsteltje en speciale vloeistof.


Maar het kan ook professioneel, met de Okki Nokki, een platenstofzuiger die tot diep in de groef reinigt. Een must voor de platendraaier die zijn collectie koestert. Opmerkelijk: de stofzuiger is in veel gevallen duurder dan de speler, hij kost bijna 400 euro. Een kleine prijs voor een kraakvrij luisterbestaan. Al kun je natuurlijk ook altijd een cd'tje opzetten.


Pro-Ject Debut


Toen eind jaren negentig de platenspeler officeel was doodverklaard (oorzaak: de cd), kwam het Oostenrijkse Pro-ject met een geheel nieuw ontwikkelde draaitafel: de Debut. Geroemd om zijn stille loop en prima element. En zijn lage prijs: voor 269 euro ben je back to the future. Zonder stofkap, dat wel.


Pro-Ject Debut Carbon


Innovatie komt in vele kleuren. Vrijwel identiek aan zijn zwarte broer, maar dan met een groter en zwaarder draaiplateau, waardoor er minder jengel is. De arm is van carbon en daardoor extra licht; allemaal voor een betere weergave van de kostbare platencollectie. Verkrijgbaar in zeven kleuren. 369 euro.


Audio-Technica AT-LP120


De droom van elke deejay was de Technics SL 1200. Die wordt niet meer gemaakt. Gelukkig is er deze replica van Audio-Technica. Dankzij de direct drive motor zijn platen in een oogwenk op toeren. Met de regelaar aan de zijkant kan de draaisnelheid worden verhoogd of verlaagd; ideaal voor mixen. 269 euro.


Crosley Cruiser


Retro voor een schijntje: de Crosley Cruiser is de kofferpick-up zoals oudere jongeren die vroeger op hun zolderkamertje hadden. Inclusief ingebouwde speakers. En hetzelfde matige geluid, want hoewel de Crosleys er prachtig uitzien, zijn ze niet de beste spelers op de markt. Maar wat wil je, voor 119 euro.


Ook op Paaspop


Record Store Day valt dit jaar samen met de traditionele opening van het zomerse popfestivalseizoen, Paaspop te Schijndel. Daarom is op het festivalterrein voor de gelegenheid een echte platenzaak opgetrokken - laat dat maar aan de decorbouwers van het fraaiste festival van Nederland over. De speciale uitgaven zijn er te krijgen en uiteraard spelen de Paaspopbands een instore tussen de platen- en cd-bakken. Wie er allemaal komen spelen, is nog een verrassing, maar we verklappen vast: Taymir, Black Bottle Riot, Candybar Planet en Navarone.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden