Analyse Brexit

In de eindfase van Brexit in Wonderland worden alle partijen gegijzeld

Premier Boris Johnson in gesprek met schoolkinderen tijdens een bezoek aan de Middleton Primary School in Milton Keynes. Zijn premierschap begint zijn glans, de zogeheten ‘Boris Bounce’, te verliezen. Beeld Getty Images

Na weer een dolle Brexitweek zitten de hoofdrolspelers in een ronddraaiende carrousel. De kans dat die maandag na weer een Lagerhuisstemming tot stilstand komt, is klein.

Labourleider Jeremy Corbyn wacht op de Europese Unie, de Europese Unie wacht op premier Boris Johnson en Boris Johnson wacht op Jeremy Corbyn. Zo ziet de vicieuze cirkel eruit waar het Brexitproces in verkeert, nadat de Britse premier donderdagavond heeft voorgesteld om twee weken voor Kerstmis parlementsverkiezingen te houden. Toen de eerste reacties van de oppositie op dit voorstel negatief waren, kwam uit 10 Downing Street zelfs het bericht dat de regering overweegt in staking te gaan. Dat is nog niet eerder gebeurd.

Doorgaans is het zo dat een kabinet er alles aan doet om een land te besturen, terwijl de oppositie erop uit is een kabinet ten val te brengen. In Brexit in Wonderland is alles omgedraaid. Dat bleek toen de conservatieve Leader of the House Jacob Rees-Mogg donderdag voor de derde keer binnen anderhalve maand een aanbod deed om verkiezingen te houden. De vorige twee keren liepen op niets uit, omdat de oppositie bang was voor een No Deal op 31 oktober. Dat gevaar is nu geweken omdat Johnson, mokkend, uitstel heeft aangevraagd en de EU bereid is om dat te geven.

Overwinning op de Fransen

Op de feestdag van Sint-Crispijn, voor patriottische Britten de dag waarop de overwinning in 1415 van Hendrik V op een groot Frans leger wordt herdacht, hebben de Europese leiders overlegd over het nieuwe uitstelverzoek. Dat ze uitstel geven is vrijwel zeker, maar over de duur willen ze het pas na maandag hebben. Dan is bekend of het Lagerhuis akkoord gaat met verkiezingen op 12 december. De Fransen zijn het zat en willen een kort uitstel, in de hoop dat Londen binnen afzienbare tijd het Brexitakkoord goedkeurt.

Johnson wil de volksvertegenwoordiging tot 6 november de tijd geven om de Brexitwet goed te keuren, om vijf weken later verkiezingen te houden. Desnoods vergadert het parlement dag en nacht, stelde Rees-Mogg voor. Maar de oppositie ziet verkiezingen nog steeds niet zitten. De Schotten vinden december een slecht idee omdat de dagen zo kort zijn, terwijl de Liberaal-Democraten de voorkeur blijven geven aan een nieuw Brexitreferendum. De leider van de Groenen noemde het idee van nieuwe verkiezingen ‘gevaarlijk en cynisch’.

Johnson gegijzeld

Alle ogen zijn nu gericht op Corbyn. Hij zegt wel verkiezingen te willen, maar zijn partij vreest een nederlaag, waarna Johnson alle macht krijgt. Liever houdt Labour de premier ‘gegijzeld’ in Downing Street. De Labourleider liep weg tijdens de aankondiging van Rees-Mogg in het Lagerhuis, maar bedacht zich en volgde de rest van diens rede staand naast de stoel van Speaker John Bercow. Corbyn houdt vol dat een No Deal nog steeds op tafel ligt en verwacht dat Brussel de dreiging wegneemt, maar dat kan de EU niet doen.

Voor Johnson is het belangrijk om zo snel mogelijk verkiezingen te houden. Zijn premierschap begint glans, de zogeheten ‘Boris Bounce’, te verliezen en langer uitstel is een cadeautje voor oerbrexiteer Nigel Farage, die de EU zonder akkoord wil verlaten. Een meerderheid van zijn Brexitpartijstemmers steunt echter het akkoord dat er nu ligt. Johnson hoopt ook te profiteren van de geringe populariteit van Corbyn, wiens Brexitkoers een mysterie is voor veel kiezers. Onder jongeren scoort Johnson beter dan Corbyn. Ook in het rode Londen zou Johnson meer steun hebben.

Akkoord May gereanimeerd

Wat er gebeurt wanneer er inderdaad geen tweederdemeerderheid in het Lagerhuis te vinden is voor verkiezingen in de donkere dagen voor Kerst, weet niemand. Brussel zal er waarschijnlijk voor terugdeinzen om harde eisen te stellen aan uitstel, zoals een tweede referendum of verkiezingen. De regering-Johnson kan de Brexitwetgeving niet intrekken, maar wel gewoon laten liggen door er geen parlementaire tijd voor in te ruimen. Er gaan geruchten dat Lagerhuisleden buiten de regering om het May-akkoord willen reanimeren.

Gematigde Conservatieven proberen Johnson ertoe te bewegen om het akkoord toch nog een kans te geven in het Lagerhuis, temeer omdat niet uitgesloten kan worden dat er ook bij de tweede, beslissende stemming een meerderheid voor bestaat. Volgens Johnson speelt het Lagerhuis een spel en is het er slechts op uit om de zaak te traineren. Een betere weg naar de Brexit is volgens hem het veranderen van de samenstelling van het Lagerhuis. Zijn adviseur Dominic Cummings ziet dat de remainstem verdeeld is, terwijl de Conservatieve Partij weer verenigd is.

Brexitmunt

Het Britse ministerie van Financiën heeft ondertussen besloten om het slaan van de speciale 50 pence-munten voor Brexitdag stop te zetten. Er zouden er tien miljoen worden gemaakt voor deze historische dag, maar de machines van de Royal Mint zijn stilgelegd. Er waren al een paar honderdduizend munten geslagen, met het opschrift Peace, Prosperity and Friendship with all nations. Of deze munten alsnog worden verspreid, is nog niet besloten. Als ze worden vrijgegeven, kan de waarde van deze munten flink oplopen.

Een idee is dat de Munt ze volgende keer zonder datum slaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden