ReportageCoronabus

In de coronabus naar Groningen - ‘We moeten het met z’n allen doen’

Noord-Nederland is vooralsnog relatief coronavrij gebleven. Het stelt de ziekenhuizen hier in staat Brabant wat lucht te bieden: dit weekend begon de grootschalige evacuatie van patiënten.

Patiënten worden in een coronabus vervoerdBeeld ANP

Toen het donker vrijdagavond al was ingetreden, rolde een voormalige lijnbus begeleid door een motoragent Groningen binnen. Een ambulance zo groot als een truck, de zogeheten Grootschalig Geneeskundige Bijstand-behandelbus. De passagiers: zes coronapatiënten uit Brabant, waar de intensive cares tegen de grenzen van hun capaciteit aanhikken. Het zestal uit Breda kreeg onderdak in het Universitair Medisch Centrum Groningen, dat donderdag al de primeur had met de ontvangst van twee Brabantse coronapatiënten. 

De in 2016 omgebouwde ambulancebus – al ‘coronabus’ gedoopt – doet doorgaans dienst bij kettingbotsingen. Voor dit transport werd op het laatste moment nog extra apparatuur aan boord geplaatst, zegt Peter van der Voort. De rit verliep goed. ‘Eén patiënt is zelfs op zijn buik vervoerd. Dat is gunstig bij ernstig longlijden.’

Het hoofd van de intensive care van het UMCG ging op zijn vrije zaterdagmiddag nog even kijken of de evacués goed waren terechtgekomen. Hoe gek dat deze dagen ook klinkt: daar op die met dubbele sluisdeuren afgesloten afdeling trof hem de rust. ‘Ik wilde ook zien hoe het met het verplegend personeel ging. De situatie is erg gecontroleerd. De professionaliteit van de medewerkers is buitengewoon.’

Vrijwel leeg

Het is een bevreemdende gewaarwording. Terwijl Brabantse artsen hardop vrezen voor het moment waarop ze moeten gaan kiezen tussen patiënten, waren tot donderdag de intensive care-afdelingen in Noord-Nederland nog vrijwel leeg. In het UMCG lag zelfs nog niet één coronapatiënt.

Dat komt goed uit, nu de Brabantse ziekenhuizen echt op overlopen staan. Door overbelasting zullen circa 500 tot 700 patiënten naar de intensive care en andere afdelingen in ziekenhuizen buiten de provincie moeten worden gebracht, meldde Marcel Visser namens Regionaal Overleg Acute Zorgketen in Brabant zaterdag.

Dit weekend worden de eerste zeventig niet-ic-patiënten en twaalf ic-patiënten overgebracht naar Groningen, Friesland en Drenthe. Daar zijn ze over de ziekenhuizen verdeeld. De zieken komen met name uit het Bernhoven Ziekenhuis in Uden, dat vrijdag de noodklok luidde.

‘Als Noord-Nederlandse ziekenhuizen proberen we de ziekenhuizen in Brabant te ontlasten door waar mogelijk patiënten van hen over te nemen’, aldus Ate van der Zee, voorzitter van de raad van bestuur van het UMCG en van het ROAZ Noord-Nederland, dat de evacuaties coördineert. Opmerkelijk detail: Van der Zee is zelf wel besmet met het virus. Het gaat relatief goed met hem, hij werkt door vanuit huis.

‘Dit hebben we allemaal nog nooit meegemaakt’, voegt een woordvoerder van het ROAZ toe. ‘Het is een best een puzzel, maar in goede samenwerking met de betrokken organisaties slagen we er voorlopig in die te leggen.’

Krokusvakantie

Noord-Nederland kent al sinds de introductie van het longvirus in Nederland uitzonderlijk weinig besmettingen. ‘Toch had ik gedacht dat het virus zich eerder naar het noorden zou verplaatsen’, zegt hoofd-ic Van der Voort. De piek voor Noord-Nederland verwachtte hij aanvankelijk voor eind maart. Nu is die voorzien voor half april.

De intensivist ziet meerdere verklaringen. Veel Nederlandse patiënten blijken het virus te hebben meegenomen van hun vakantieadres, bijvoorbeeld wintersportoorden in Italië en Oostenrijk. In Noord-Nederland viel de krokusvakantie een week eerder – toen het virus in die landen nog niet op z’n hoogtepunt was. De tweede reden: ‘We vieren in het noorden amper carnaval.’

Bovendien, zegt Van der Voort: ‘Toen we zagen hoe snel het ging in Brabant hebben we hier heel snel strikte maatregelen genomen. Mensen met klachten identificeren en isoleren we.’

Geen misverstand: Van der Voort denkt echt niet dat het virus aan het noorden voorbij gaat. ‘Daarover maak ik me geen enkele illusie. Het kan hier net zo hevig worden als in Brabant. Tenzij de maatregelen die nu zijn genomen snel effect sorteren.’

Dat moet de tijd leren. Maar tot dan is alle tijdswinst meegenomen. De 36 ic-bedden van het UMCG zijn beschikbaar en kunnen worden uitgebreid tot misschien wel honderd stuks. Vanaf 30 maart zijn in elk geval ook in het UMCG alle verloven van ic-verpleegkundigen en -artsen ingetrokken. Want de relatieve rust kan stilte voor de storm zijn. Het ziekenhuis wil zich niet laten overvallen. ‘Als het nodig is, kunnen we eerder opschalen.’

Bottleneck

Maar of de Noordelijke ziekenhuizen de 500 tot 700 evacués aankunnen? Volgens Van der Voort is vooral de logistieke uitdaging groot. Het vervoer van de patiënten is in handen van de gezamenlijke ambulancediensten van Groningen, Friesland en Drenthe. ‘Transportcapaciteit is de bottleneck’, zegt de intensivist.

Vooralsnog voorziet Van der Voort geen dilemma tussen bedden beschikbaar stellen voor patiënten van elders, terwijl het noorden zelf ook nog flink aan de beurt kan komen. ‘Het is onze verantwoordelijkheid om collega’s elders in het land te hulp te schieten. Maar natuurlijk dragen we ook verantwoordelijkheid voor onze eigen regio. Als het hier straks druk wordt, rekenen we op hen. We zijn een relatief klein land en moeten het met z’n allen doen.’

Het UMC Groningen nam alvast een ingrijpend besluit: patiënten mogen geen bezoek meer ontvangen van mensen die van buiten de drie noordelijke provincies of Overijssel komen. ‘Dat is hartverscheurend, hoe nodig het ook is’, aldus het ziekenhuis in een toelichting. Peter van der Voort: ‘Ook familieleden zijn vaak besmet, en we willen niet via hen het virus in het noorden verspreiden.’

LEES OOK:

De komende week zullen honderden coronapatiënten uit Brabantse ziekenhuizen worden verplaatst naar ziekenhuizen elders in het land. Mogelijk gaat het – op basis van statistische berekeningen –  zelfs om 500 tot 700 patiënten.

Acht rijdende ic’s brengen patiënten van zwaarbelaste Brabantse ic’s naar ic’s elders in het land. Uli Strauch is intensivist in het Maastricht UMC+ en coördineert deze Mobile Intensive Care Units (MICU). Een mega-operatie.

Eén huisarts doet het coronaspreekuur, zo besparen ze mondkapjes in de huisartsenpraktijk in Uden, zegt Sylvana Hazenveld (33). ‘Ik ga patiënt zelf ophalen buiten – mondkapje op, handschoenen en beschermende overall aan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden