Wietrokers in coffeeshop Zero Zero in Arnhem, een van de steden die meedoen aan het experiment met gereguleerde wiethandel.

Reportage Staatswiet

In de coffeeshop weten ze het zeker: met de wietproef keert de straathandel terug

Wietrokers in coffeeshop Zero Zero in Arnhem, een van de steden die meedoen aan het experiment met gereguleerde wiethandel. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Tien gemeenten doen mee aan de wietproef: coffeeshops mogen vier jaar lang alleen hasj en wiet inkopen bij telers die de overheid heeft goedgekeurd. Hoe valt dat bij de Arnhemse coffeeshopbezoeker? ‘Doetinchem is maar twintig minuten rijden.’

Moonrocks heet het. Het is hasj, kost 35 euro voor een gram en je wordt er ont-zet-tend stoned van. Goed voor de tweede prijs in zijn klasse in de Highlife Cannabis Cup. Het is een van de uitblinkers van coffeeshop Zero Zero in Arnhem en per 2021 daar waarschijnlijk niet meer te krijgen. Want Arnhem is een van de tien steden die meedoen met de wietproef.

De stemming in de shop is zo kalm als de naam van de winkel, maar noem het woord ‘wietexperiment’ en de gemoederen lopen op. Eigenaar Marjolein de Keijzer-van Nimwegen (44) wil er in eerste instantie weinig over kwijt – ze is nog in gesprek met haar advocaten. Vooruit, laat haar er dit over zeggen: ‘Het wordt einde oefening.’ Achter haar balie hangt haar prijswinnende waar in al zijn diversiteit aan de muur. Met de biologische wiet Silver Haze won Zero Zero dit jaar de cup. De grote vrees is dat het experiment de shops dwingt tot eenheidswiet en de klant de straat op wordt gejaagd.

De overheid gaat het thc-gehalte – de werkzame stof – van de staatswiet weliswaar niet aan banden leggen, maar de keuze in de gereguleerde shops wordt een stuk beperkter: de circa tien staatstelers zullen zich moeten beperken tot zo’n tien tot vijftien wiet- en hasjsoorten, zo luidt het advies van de commissie-Knottnerus. Het Trimbos Instituut telde in een rapport vorig jaar 131 ‘populaire variëteiten’.

Beeld de Volkskrant

Voor de gezelligheid

Aan de lange tafel onder de decoratieve vogelkooien zitten Mark Schiks (44), Mark Visser (32), Uwe (52) en Drees (50) – niet iedereen wil hier met zijn achternaam in de krant. Schiks weet wel wat hij gaat doen als hij zijn favoriete softdrugs niet meer kan krijgen in zijn favoriete shop. ‘Ik hoef maar naar buiten te lopen.’ In zijn buurt werd vroeger veel gedeald. De dealers zullen terugkeren naar de straathoeken, waarschuwt hij. En hij zal er gebruik van maken. Visser komt straks nog wel naar de shop voor de gezelligheid, maar zijn wiet koopt hij dan in Doetinchem.

Drees – oorring, baardje, ‘ik blow al 38 jaar’ – zal het eens even uitleggen. ‘Nederland is heel krom’, begint hij zijn college. Hij schetst een doemscenario: alle shops dezelfde wiet, niemand kan zich meer onderscheiden, het sterkere spul verplaatst zich naar de straat. ‘Voor je het weet staan kansarme Marokkanen weer te verkopen aan jongeren.’ Schiks: ‘We gaan terug naar de steentijd.’

Begrijp de gasten van Zero Zero niet verkeerd: zoals het gedoogbeleid nu is, is het ook niet goed. Legaliseer het, zegt Drees, ‘en laat de kweker zelf kiezen wat hij kweekt’. Uwe is niet tegen een experiment. ‘Maar niet op deze manier. Het wordt ons opgelegd.’ Dat is nog een doorn in het oog: de coffeeshophouders is niks gevraagd. Eigenaar De Keijzer-van Nimwegen: ‘We lazen het gisteravond in de krant.’

En dan praat iedereen door elkaar. Schiks: ‘Kijk naar Amsterdam, waar de criminelen vrij spel hebben. En nu komen ze hiermee?’ Drees: ‘Nijmegen doet ook mee. De twee grote steden in Gelderland! Overlast verplaatst zich naar de kleine gemeenten.’ Uwe: ‘Ik ben hasjroker. Waar moet ik die straks halen?’ Visser: ‘Doetinchem is maar twintig minuten rijden.’

Bezoekers van de Arnhemse coffeeshop Zero Zero. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Specifieke wietsoorten

Om de hoek in de Lucky Luke zegt een klant tegen een medewerker: ‘Arnhem doet mee, hè.’ De medewerker zucht en haalt zijn schouders op. De eigenaar is er niet, de journalist wordt verzocht een andere dag terug te komen.

Bij THC, een halve kilometer verderop, ziet Jochem Jonker (56, een continue lach op zijn gezicht) het somber in. ‘Mensen komen hier ook voor specifieke wietsoorten die passen bij hun medische aandoening. Waar moeten ze straks heen? De straathandel komt terug.’ Een medewerker (ze wil anoniem blijven): ‘De shops gaan failliet en het wietgebeuren gaat nog verder de onderwereld in.’

Alleen een jongen aan de bar (‘Noem me maar Persoon A’) is positief. ‘We hebben nu een heel raar stelsel met grote criminaliteit en uitbuiting.’ Wanneer er staatswiet komt, wordt het makkelijker om illegale praktijken tegen te gaan, verwacht hij. Jonker, met vrolijk krullende mondhoeken: ‘Forget it.’

In de Zero Zero rookt Corné (21) met twee vrienden een jointje. Hij hoeft niet lang over de vraag na te denken. ‘Ja, tuurlijk ga ik op straat kopen. Als je slim nadenkt, ga je zelf verkopen. Weet je hoe makkelijk dat wordt?’ Zijn vrienden knikken.  

‘Als je slim nadenkt, ga je zelf verkopen. Weet je hoe makkelijk dat wordt?’ Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Lees verder

Vragen over de wietproef 
André Knottnerus, voorzitter van de adviescommissie ‘Experiment gesloten coffeeshopketen’ over de invulling en de effecten van het experiment met legale wietteelt: ‘De verwachtingen moeten niet al te hooggespannen zijn wat betreft het terugdringen van de criminaliteit en het effect op de volksgezondheid.’

Ook na 35 jaar is de achterdeur van de coffeeshop nog steeds in nevelen gehuld
Coffeeshophouder Lisa Lankes dacht dat de inkoop bij wiettelers wel een keer gelegaliseerd zou worden. ‘Hartstikke frustrerend’ vindt ze het dat ze nog steeds ondernemer is in een illegale branche. Ook het wietexperiment zal daarin geen verandering brengen, vreest ze. ‘Je probeert zover mogelijk van de criminelen weg te blijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden