In de bovenkamer

IN Den Haag

Het parlementsgebouw herbergt wonderlijke plekken. De ernst van de Regentenkamer, de Handelingenkamer met haar drakenkopjes, de fractiekamer van de PVV als onneembaar bastion, het voormalige persbuffet op Binnenhof 5 - allemaal ruimten met een rol in het democratisch proces.

Het wonderlijkste vertrek moet wel de bovenkamer van Ivo Opstelten zijn, minister van Veiligheid en Justitie. De opslagcapaciteit is ruim voldoende, de verpakking notabel, dat is van buiten waar te nemen. Over de kwantiteit van wat dat hoofd verlaat geen klagen, de woordenstroom is traag en breed, als een rivier die de zee nadert. Ook met de vormgeving is niets mis: de minister heeft een klinkende stem. Zoals Opstelten 'geen zorg daarover' kan zeggen, daar gaat voor velen iets geruststellends van uit. Niet voor niets was hij de helft van zijn leven burgemeester.

Maar ergens tussen opslag en verwerking van de informatie gaat iets mis. Dat zit hem in de woorden. Bij elk publiek optreden valt wel een opstelter te noteren. Neem het vragenuurtje van dinsdag. De minister kwam twee keer aan de beurt. Eerst over raamprostitutie in Amsterdam, daarna over een tekort aan forensisch pathologen. Met een opstelter doel ik niet op de reeksen ehs en uhs die al zijn beweringen aan flarden scheuren, en ook niet op het feit dat geen zin op zijn pootjes terecht komt. Treurig genoeg, maar een minister is geen leraar Nederlands; hij moet vooral (dixit Opstelten) zijn voet aan de pols houden.

Een echte opstelter is wel: 'Ik heb gezegd, eh, wat ik net heb gezegd.' Een bewering dus die zichzelf in de staart bijt. Zegt Johan Cruijff zoiets, dan valt hem nationale euforie ten deel. Maar een minister van Veiligheid die hermetisch gesloten kringetjes blaast, sluit daarmee iedereen buiten.

De bovenkamer van Opstelten is gestoffeerd met cirkelredeneringen. Toen hem een paar maanden geleden na een troebele debatsbijdrage werd gevraagd of hij niet te oud werd voor het politieke handwerk, had hij een opstelter paraat: 'Ik ben niet te oud, want ik ben er.'

Ivo Opstelten: 'Ik ben d'r en ik blijf' Foto anp

Het debat over de MH17, vorige week, was ook zo'n langgerekt Opstelten-moment. De kernvraag was belangrijk genoeg: had de Nederlandse regering kunnen weten dat het op dat moment gevaarlijk was over Oost-Oekraïne te vliegen? Maar hoe de oppositie ook aandrong, er kwamen niets dan voorgekookte teksten, op vlakke toon voorgelezen.

Ik vroeg Kamerleden wat ze vonden van de uitleg van Opstelten. Ze blijken onderweg de stations verbazing en irritatie te zijn gepasseerd, om halt te houden bij hernieuwde verbetenheid. 'Een wankele performance', oordeelt Harry van Bommel (SP). 'Als het over een ramp van deze omvang gaat, moet je ook het laatste A4'tje hebben gelezen. Die zesjescultuur, dat kan hier niet.'

'Dat het aan dossierkennis schortte, viel mij ook op', constateert Pieter Omtzigt (CDA). Sjoerd Sjoerdsma (D66) hoorde veel herhaling. 'We kregen telkens hetzelfde antwoord. Door de lange antwoorden van Opstelten kwamen we aan veel vragen niet toe. De irritatie richtte zich vooral op hem. Bij een onderwerp als luchtvaartveiligheid zou je willen dat hij vanuit het hoofd en het hart kan spreken.'

MH17 is politiek geworden. Foto AFP

Kamerleden signaleren een patroon. Van Bommel: 'Hij spreekt een mantra uit. In de trant van: dit is het antwoord dat ik u geef.' Bram van Ojik (GroenLinks): 'Hij herhaalt z'n mantra. Daarmee maakt hij het speelveld zo klein dat je van een debat eigenlijk niet kunt spreken.'

De saamhorigheid van de eerste dagen is verdampt; de MH17 is zeven maanden na de ramp een politieke kwestie geworden. De repatriëring is zowat afgerond, in die fase was vooral minister Timmermans het gezicht van de operatie.

Nu zijn we in de onderzoeksfase, die door Opstelten belichaamd zou moeten worden. Als het de bedoeling is een dikke mist rond het dossier op te trekken, is hij de juiste man. De irritatie zal dan nog verder oplopen. Premier Rutte lijkt zich daarvan bewust. In het debat over de aanslagen in Parijs hield hij Opstelten waar mogelijk buiten schot. Alsof die onder curatele was geplaatst.

Op het Binnenhof lijkt men de bovenkamer van Opstelten inmiddels als curiosum te aanvaarden. Ook daarvoor heeft de minister een opstelter paraat: 'Ik blijf, ik ben d'r en ik blijf.'

Handelingenkamer met drakenkopjes. Foto Nederlandse Freelancers
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.