In de beperking bewijst zich Chaim van Luit ****

Van Luits werk heeft veel zeggingskracht door lichtheid en grote onderwerpen.

Beeldende kunst


Chaim van Luit: Third Rail, in Bonnefantenmuseum


Maastricht


T/m 19/1. bonnefanten.nl


Alsof je een strakgetrokken grot in stapt, een ceremoniële plek in het woud, waar druïden hun oeroude levenstekens achterlieten, met een roettekening en een swastika op de muur en mysterieuze palen in het midden.


Alleen is dit geen grot, maar de zaal waarin kunstenaar Chaim van Luit zijn museale solodebuut beleeft. Van Luit heeft een vliegende start. Hij is in 2011 afgestudeerd aan de Academie Beeldende Kunsten Maastricht en is onmiddellijk opgepikt en aangekocht door museumdirecteur Stijn Huijts. Die droeg hem dit voorjaar voor als kandidaat voor de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs (de prijs ging uiteindelijk naar Femmy Otten) en gunt hem nu een museumzaal, in het kader van het zichtbaar maken van regionaal talent.


Van Luit is een supertalent, vindt Huijts. Met een gevoeligheid die niet helemaal past bij zijn pas 28 levensjaren, met een sensuele, efemere beeldtaal en een groot oog voor kleur, ritme en vorm. De vraag aan Van Luit was in zijn zaal samenhang te creëren. Die bestaat op het eerste gezicht vooral uit raadselachtigheid. En uit de uitnodiging - in de vorm van een wandelstok aan de muur en het bijbehorende klakgeluid - om erop uit te gaan, om rond te dwalen en te kijken met de ogen van Van Luit, zelf een verwoed wandelaar.


Wat ziet de kunstenaar als hij door de bossen en de velden zwerft? Hij ziet zoutpalen waaraan edelherten zich laven. Met stokken vol barsten en witte kubussen daarop, archaïsche beeldhouwwerken die door weer en wind vloeibaar zijn geworden. Hij ziet een bunker, aan het oog onttrokken door camouflageverf, baden in paradijselijk zonlicht. Op die momenten wrikt hij de palen uit de grond, krabt hij de verf onder het toeziend oog van een videocamera van de bunker en sleept zijn schatten mee het museum in.


Tot zover gedraagt hij zich als een natuurhistorisch verzamelaar, die fossielen en vlinders meeneemt om zich thuis aan hun schoonheid en oudheid te vergapen.


Maar Van Luit is geen natuurhistorisch verzamelaar. Hij zoekt naar beelden die verwacht of onverwacht een bijzondere geschiedenis met zich mee torsen. Via Dolorosa noemt hij de drie zoutpalen, omdat de voederplaats waar hij de palen vond ook de plek is waar de herten worden afgeschoten.


Een bijna religieuze combinatie van schoonheid en tragiek zorgt in deze tentoonstelling voor samenhang. De bunkervideo, waarin Van Luit onder ijzingwekkend gepiep verf van de bunker schraapt en zo de oorlogswond langzaam weer openrijt, is vaker getoond. De manier waarop hij de afgekrabde verf aanwendt voor een muurschildering is nieuw. Die begint met een ferme streek in de hoek van de zaal, om uit te waaieren in druppels en leegte. De oorlogsherinnering die Van Luit in het bos blootlegt, poetst hij weg in het museum. De verf krijgt een tweede kans. Maar de melancholie blijft.


Van Luit raakt in grote lichtheid aan grote pijn, soms in een directe verwijzing naar oorlog en lijden, soms alleen door bijzonder materiaalgebruik, als in de met vuurwerk op de muur getekende lijn, een minimalistische dans van brandwonden, littekens en wolkzachte vegen. Met zo weinig middelen zo veel zeggen, dat is meesterschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden