In de Amerikaanse geschiedenis wemelt het van de pogingen een derde partij op te richten Ross Perot steekt al een teen in het water

In het hoofdkwartier van United We Stand te Dallas is onmiddellijk duidelijk om wie alles draait. Tientallen foto's, olieverfschilderijen en zeefdrukken met het hoofd van de Texaanse multimiljonair Ross Perot hangen aan de muren....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

DALLAS

Perot met buitenlandse regeringsleiders, Perot op campagne, Perot met Larry King, Perot met de stars and stripes, Perot met de Onafhankelijkheidsverklaring in de hand, Perot in Washington, nog eens Perot met Larry King en tenslotte Perot en zijn gezin: geen moment van 's mans leven of er is wel een afdrukje op zijde of andersoortige afbeelding van gemaakt.

De man door wiens toedoen president Bush de verkiezingen verloor van een Democratische gouverneur uit het kleine Arkansas wordt hier diep vereerd. In de kantoortjes werken stafleden en vrijwilligers aan de oprichting van de Reform Party. Op de fundamenten van United We Stand en de miljoenen die in 1992 op Perot stemden, wordt een nieuwe politieke partij opgericht.

In een land dat gedomineerd wordt door twee partijen is het geen eenvoudige zaak om op de kieslijsten te komen. De regels per staat verschillen, maar hebben met elkaar gemeen dat kandidaten van een derde partij niet automatisch op de lijsten komen en doorgaans niet in aanmerking komen voor financiële steun van de overheid.

'Begin september houden wij onze nationale conventie en kiezen wij onze presidentskandidaat. Wij zullen dan in alle vijftig staten op de kieslijsten staan', vertelt Sharon Holman, directeur communicatie van United We Stand, opgewekt. Maar op dit moment is de Reform Party nog niet verder gekomen dan Californië, de Dakota's, Utah en South-Carolina. 'Het is inderdaad zeer lastig, omdat Democraten en Republikeinen er alles aan hebben gedaan indringers te weren', erkent Holman. De geschiedenis wemelt van de mislukte pogingen een derde partij op te richten.

Zij vertelt dat de moeilijkheden met de registratie van de Reform Party in een groot aantal staten omzeild kunnen worden door alleen met een onafhankelijke kandidaat naar voren te komen. 'In sommige staten is het veel makkelijker een kandidaat op de kieslijsten te krijgen dan een partij.'

Met grote belangstelling kijken president Clinton en zijn tegenstrever senator Dole uit naar het moment waarop duidelijk zal worden of Perot die kandidaat is. Deelname van Perot aan de verkiezingscampagne wordt vanzelfsprekend door de campagnestaf van Clinton toegejuicht, terwijl Dole's vooruitzichten op een zege in november ernstig worden vertroebeld als de springerige Texaan zich opnieuw opwerpt als de alternatieve kandidaat voor boze conservatieven.

Amerikaanse media (Time, Washington Post, Washington Times) meldden donderdag dat Perot nog geen definitieve beslissing heeft genomen, maar dat hij op het punt staat zich opnieuw in de strijd te werpen. Holman: 'Perots voorkeur gaat uit naar een nieuw, fris gezicht. Het liefst wil hij op grote afstand blijven van het politieke gewoel, maar hij sluit niet uit dat als de Reform Party hem graag wil hebben, hij zich toch kandidaat stelt.'

In ieder geval steekt Perot deze en volgende week zijn teen al in het water. In Texas lanceerde hij gisteren de campagne voor de registratie van de Reform Party, volgende week verschijnt hij weer in Larry King Live en begint dan aan een tournee door het land. Een drukke agenda voor een man die op afstand wil blijven. Zelf gaf hij een eerste signaal: 'Ik zou niet met mijzelf kunnen leven als ik niets gedaan zou hebben aan de problemen van ons land die, zoals iedereen kan zien, niet opgelost worden door degenen die nu in Washington zitten.'

Holman: 'Er is duidelijk een basis voor een nieuwe partij. 60 Procent van de kiezers zegt ontvreden te zijn met het huidige tweepartijenstelsel. Een even groot aantal is ontevreden met de keuzemogelijkheden in deze campagne: Clinton, Dole, Buchanan of Forbes. En uit onderzoek blijkt ook dat Perot kan rekenen op minstens eenvijfde van de stemmen.'

Een duidelijk signaal van onvrede is dat steeds meer Amerikanen zich laten registreren als onafhankelijke kiezers. In de staat Florida bijvoorbeeld groeide het aantal onafhankelijke kiezers in 1995 met bijna 30 procent, in Texas en Californië met 25 procent.

De 'Perotistas' zijn voor het overgrote deel blanke kiezers van middelbare leeftijd, die zich ook aangesproken lijken te voelen door de televisiecommentator Pat Buchanan. Perot, een zakenman, die fortuin heeft gemaakt in de computerbusiness en de handel met Mexico, heeft Buchanan echter scherp bekritiseerd. 'De boodschap van Buchanan is niet de mijne', aldus Perot, die overigens net als Buchanan kritiek heeft op vrijhandelsverdragen als Nafta en GATT .

Volgens zijn woordvoerster Holman moeten de Reform Party en de aanhang van Perot niets hebben van de Christian Coalition en Buchanans denkbeelden op het gebied van abortus, schoolgebed en andere ethische kwesties.

'Wie zegt dat God een Republikein is en Amerika een theocratie moet worden?', zei eerder deze week Cindy Whitten, een secretaresse uit Dallas tijdens een bijeenkomst van een focusgroep op het kantoor van United We Stand. Dergelijke bijeenkomsten van willekeurig samengestelde groepen kiezers worden door alle partijen gehouden. Tijdens deze bijeenkomsten ontdekte de staf van de Reform Party dat Buchanan in Texas slecht zou presteren.

'Het gaat om de economie en niets anders, religie is geen zaak van de politiek', zegt Paul Truax, een leraar aan een middelbare school in Fort Worth, die al eerder in een focusgroep heeft gezeten.

Hervorming van het politieke systeem, de financiering van verkiezingscampagnes en het afschaffen van begrotingstekorten zijn thema's waarmee Perot goed scoort. 'Ik haat het als ze in Washington weer ruzie maken en elkaar proberen af te troeven. Dole doet daar al 35 jaar aan mee en Clinton is ook al zo'n Washingtonse insider geworden. Amerika heeft echt iemand nodig als Ross Perot', stelt Christine Culver . De focusgroep applaudisseert en de staf van de Reform Party lacht tevreden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden