In Catalonië start de verkiezingscampagne met de belangrijkste onafhankelijkheidsleider in de cel

De verkiezingscampagne in Catalonië gaat van start met de belangrijkste onafhankelijkheidspoliticus in de cel. Oriol Junqueras, die met zijn partij Republikeins Links (ERC) op voorsprong staat in de peilingen, werd maandag door het Hooggerechtshof teruggestuurd naar de gevangenis.

Oriol Junqueras Beeld afp

Net als negen andere hoofdrolspelers in de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijd had hij om vrijlating verzocht om campagne te kunnen voeren. Zes voormalige bewindslieden kwamen op borgtocht vrij; behalve Junqueras bleven twee leiders van de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging en de ex-bewindsman op Binnenlandse Zaken vastzitten. De rechter denkt niet dat zij vluchtgevaarlijk zijn, maar vreest dat zij het Catalaanse volk opnieuw zullen ophitsen.

De gevangen onafhankelijkheidsleiders hoopten dat hun preventieve hechtenis zou worden opgeheven door te beloven dat ze zich niet zouden verzetten tegen de machtsovername van de Spaanse regering in Catalonië. Ze zeiden tegen de rechter dat ze geen eenzijdige stappen meer zouden nemen richting de onafhankelijkheid. Het Hooggerechtshof hield echter twijfels over de oprechtheid van die beloftes.

Het risico op recidive is bij de zes vrijgelaten bewindslieden aanvaardbaar, vindt de rechter, maar bij de andere vier niet. De protestleiders Jordi Sànchez en Jordi Cuixart en de linkse politicus Oriol Junqueras waren volgens de rechter direct betrokken bij de 'explosie van geweld' die zich voordeed toen de Guardia Civil in september het departement van Economie doorzocht. Terwijl de agenten binnen informatie probeerden te vinden over het verboden onafhankelijkheidsreferendum van 1 oktober, verzamelden duizenden demonstranten zich na een oproep van Sànchez en Cuixart voor de deur. De menigte belette de agenten het pand te verlaten en sloeg hun dienstwagens kort en klein. De betrokkenheid van de ex-minister van Binnenlandse Zaken, Joaquim Forn, bestond eruit dat de Catalaanse politie, die onder zijn gezag stond, niet ingreep.

Volgens de rechter is het risico dat de Catalaanse leiders nog eens zo'n protest organiseren te groot - en de gevolgen voor de samenleving zouden dan 'ernstig, onmiddellijk en niet te repareren' zijn.

De rechterlijke beslissing vermeldt niet dat de protestleiders de demonstranten voortdurend hebben gemaand het protest vreedzaam te houden. Geweldloze acties - zoals het bezetten van (spoor)wegen - zijn voor de rechter 'sociale mobilisaties waaronder is geleden'.

Zelfs buiten het onafhankelijkheidskamp wordt gesproken over politieke gevangenen. Zo vindt Ada Colau, de gezaghebbende burgemeester van Barcelona en tegen onafhankelijkheid, dat 'het risico op een gewelddadige explosie niet strookt met de realiteit'.

Nog veel hardere teksten waren op te tekenen uit de gelederen van de anarchistische CUP. 'De rechtspraak staat ten dienst van het meest reactionaire rechts', aldus de lijsttrekker van die partij. Hij maakte een vergelijking met de inquisitie, die beruchte Spaanse rechtbank die in het verleden een kruistocht voerde tegen afvalligen. Volgens de partij van Junqueras 'slaapt het fascisme nooit'.

De Partido Popular voelde zich maandag geroepen politieke inmenging te ontkennen. 'Spanje is een democratie met een volledige scheiding der machten', aldus een woordvoerder.

De ex-kabinetsleden worden vervolgd voor het zeer zware delict van rebellie. Pas één keer in de geschiedenis van de Spaanse democratie werd dat ingezet: toen er in 1981 een gewelddadige staatsgreep plaatsvond in het nationale parlement. De maker van het wetsartikel roerde zich onlangs om te laten weten dat de Catalaanse regering zich niet schuldig heeft gemaakt aan rebellie, omdat er geen sprake is geweest van geweld.

Ook al brengt een deel van de politieke top de verkiezingscampagne in de gevangenis door en verkeert een ander deel in ballingschap, de voorstanders van onafhankelijkheid zijn zeker niet kansloos bij de verkiezingen op 21 december. Een nieuwe opiniepeiling liet maandag zien dat de kiezers zich haast evenredig verdelen over de blokken voor en tegen afscheiding.



Hoe het referendum in Catalonië afgleed naar een politieke crisis

Puigdemont, de geboren 'independentista'
Als het om 'zijn' regio gaat, is bakkerszoon Carles Puigdemont bereid ver te gaan. Hij is een geboren strijder voor een onafhankelijk Catalonië, die weigert tol te betalen bij de poortjes waar geen Catalaanse teksten op staan. Lees hier het profiel van Puigdemont.

Op school zijn de lessen in het Catalaans. Zo raar is die hang naar onafhankelijkheid dus niet
Op school wordt de hang naar onafhankelijkheid met de paplepel ingegoten. Een reportage van onze correspondent in Spanje. (+)

'De ontgoocheling van Joegoslavië gaat de Catalanen ook ten deel vallen'
Puigdemont belooft de Catalanen gouden bergen als het land eenmaal onafhankelijk is. De kans op ontgoocheling is groot, waarschuwt Olaf Tempelman, oud-correspondent in het voormalige Joegoslavië.

Wat heeft de Catalaanse hang naar onafhankelijkheid zo doen oplaaien?
Het 'land' Catalonië heeft eigenlijk alles wat Spanje ook heeft: natuurschoon, een bruisende hoofdstad en hordes toeristen. Maar pas sinds een paar jaar is de roep om onafhankelijkheid écht serieus te nemen. Waarom? (+)

Hoe de zwijgende meerderheid de stilte verbrak
In Barcelona gingen honderdduizenden mensen de straat op om te protesteren tégen de onafhankelijkheid van Catalonië. Zij vormen een zwijgende meerderheid, die als de dood is voor een verdere escalatie van het conflict.

Menselijke kettingen, honderden gewonden en een overweldigend 'ja'
Lees terug hoe de referendumdag verliep in ons liveblog.

Het Catalaans referendum uitgelegd in drie minuten
Hoe kon de kwestie in Catalonië zó snel escaleren, en waarom grijpt Madrid zo hard in? We leggen het uit in deze video.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden