In Bondland ruikt het naar hooi en mest

Geheim agent 007 lijkt geboren voor exotische oorden. Maar zijn roots liggen in een plattelandspub van Kent. ‘En hier liep Bond met Gala naar de klif.’ Door Peter de Waard..

Je zou het niet zeggen, hier in Pett Bottom, een afgelegen gehucht bij Canterbury. Een glooiend landschap, koeien en paarden in de wei, vredig kauwend – typisch zo’n plek waar nooit wat gebeurt. Op zondagmiddag drinken boeren in blauwe overalls een pint in de Duck Inn.

Precies hier, in deze kroeg, zou geheim agent 007 het licht hebben gezien. Hier werd James Bond opgevoed door zijn tante Charmian en klaargestoomd voor public school. Het is er bepaald geen eldorado voor womanizers. Het ruikt er bijna naar hooi en mest. Er kan een wodka martini worden besteld – shaken, not stirred – maar niemand van de gasten die zich daaraan waagt. En hier, dat staat vast, verbleef enige tijd Bonds geestelijk vader Ian Fleming en schreef hij You Only Live Twice.

Een groter contrast met de wereld van glitter, glamour en avontuur waarin Bond zich ophoudt, is nauwelijks denkbaar. Maar op oudejaarsavond zal er ten minste een James Bond fancydress-party worden gehouden, staat op een affiche aan de muur te lezen. ‘Ik heb al een tweedehands smoking gekocht bij de charityshop. Nu heb ik alleen nog een girl nodig’, lacht een van de klanten.

De James Bond Tour door het oosten van Kent krijgt zo toch nog een waardig besluit. Al is het is tot dan toe nog geen feest van herkenning geweest. De door het toeristenbureau van Kent bedachte routes – de noordelijke Goldfinger en de zuidelijke Moonraker, die met elkaar kunnen worden gecombineerd – zitten niet vol met ‘oh ja’s’, mogelijk ook omdat de boeken zo vaak verschillen van de veel bekendere films.

Als hoogtepunt was een bezoek gepland aan de golfcourse van Royal St. George’s in het plaatsje Sandwich, dat als Royal St. Marks figureert in het boek Goldfinger. Hier speelde James Bond op een infiltratiemissie voor tienduizend dollar tegen de grote vijand Auric Goldfinger. Ian Fleming wijdde in Goldfinger twee hele hoofdstukken aan de wedstrijd. ‘Golf spelen op een schitterende meidag als de veldleeuweriken zingen over de mooiste golfbaan ter wereld’, schreef hij.

Maar we zijn niet welkom op het exclusieve golfcompex bij Sandwich. ‘Dit is privéterrein. U mag er niet komen’, zegt de steward boos. Alsof het golfcomplex nog steeds staatsgeheim is, alleen toegankelijk voor Blair, de koningin en prins Philip. ‘You’ve got it’, zegt de steward.

Gelukkig waren we al bij hole 6, ‘maiden’ geheten (in het boek tot Virgin omgedoopt) waar Goldfinger heimelijk de bal verwisselde. En vanaf een openbaar wandelpad dat loopt tussen Sandwich en de zee is de course eveneens goed te zien. Wie echter het boek nooit heeft gelezen maar alleen de golfwedstrijd in de film heeft gezien, zal niets herkennen. De golfwedstrijd in de film werd opgenomen op Stokes Poges Golf Club in Slough, ten oosten van Londen.

Volgende week (17 november) zal de film Casino Royale in première gaan, de 21-ste film over geheim agent 007, de fameuze gentleman-spion en rokkenjager zonder wie de wereld al vele malen ten onder was gegaan. De James Bond-serie is nog altijd de meest succesvolle in de filmhistorie. Met de nieuwe hoofdrolspeler Daniel Craig is de serie een nieuwe fase ingegaan.

De films spelen zich doorgaans af op exotische locaties als Monte Carlo, Jamaica of Hongkong, maar auteur Ian Fleming had zelf meestal het oosten van zijn eigen graafschap Kent voor ogen toen hij zijn spionageromans schreef. Twee van zijn veertien 007-boeken spelen zich voor een belangrijk deel zelfs hier af. Goldfinger uit 1959 is gelokaliseerd in de omgeving van Ramsgate en voor het vier jaar eerder geschreven Moonraker koos Fleming als decor de kust bij Walmer en de A20 in de richting van Canterbury, en verder langs Leed Castle in de richting van Maidstone.

Ian Fleming vestigde zich in 1951 in Kent, twee jaar voordat hij zijn eerste Bond-roman Casino Royale schreef. Hij kocht van zijn vriend Noel Coward het witte strandhuis aan St. Margaret’s Bay waar hij bij helder weer aan de overkant Frankrijk kon zien liggen. Het uitzicht op het continent en de vele overgebleven defensiewerken uit de Tweede Wereldoorlog waren een inspirerende omgeving voor het schrijven van spionageromans.

Hij woonde er tien jaar voordat hij in 1961 verhuisde naar Bekesbourne bij Canterbury, waar hij een oud paleis van de aartsbisschop had gekocht. Drie jaar later overleed hij aan een hartaanval, nadat hij op de golfbaan van St. George’s in elkaar was gezakt.

Kent probeert inmiddels zijn nalatenschap met de Goldfinger- en de Moonrakerroute als een toeristische attractie te exploiteren. Maar ze zijn nog heel ouderwets alleen op papier verkrijgbaar bij het toeristenbureau in Canterbury. Ze hadden eigenlijk op de website moeten staan, maar dat is nog niet gebeurd. ‘Helaas’, zegt de woordvoerder van het toeristenbureau.

Dus proberen we zelf de verschillende punten op de route met elkaar te verbinden. We beginnen de Moonraker-route op de M20 bij Maidstone, zo’n 35 kilometer ten oosten van Londen. Bij afslag 4 is het Thomas Wyatt Hotel te zien, waar Bond-girl Gala Brand probeerde de slechterik Hugo Drax om de tuin te leiden. Even verder, op de A20 tussen de fraaie Kentse Downs bij Leeds Castle en Charing achtervolgde Bond in zijn Bentley de Mercedes 3005 van Drax met de gekidnapte Brand.

Via Chilham en Canterbury vervolgde Bond de weg in de richting van Dover. Even ten westen van Bridge aan de A20 is Higham Park te vinden. Hier had de fameuze autocoureur count Zborowski zijn antieke autocollectie die de inspiratie vormde voor Flemings andere creatie Chitty Chitty Bang Bang, het kinderverhaal dat hij schreef voor zijn zoon Caspar.

De route bereikt de kust bij St. Margarets Bay. Het Pines Garden Museum geeft hier informatie over het leven van Fleming, maar het is alleen in de zomermaanden geopend. Een pittoresk weggetje voert van daar naar beneden waar in een fraaie baai de zomerresidentie White Cliffs House van Ian Fleming is terug te vinden met het bord ‘Privébezit’. In zijn huis – herkenbaar aan het rode dak in het rijtje woningen – ontving hij zijn schrijvende vrienden Noel Coward, Evelyn Waugh en W. Somerset Maughan.

De pub Five Bells in Ringwolds, ietsje noordelijker, zou in Moonraker hebben gefigureerd voor The World Without Want Inn, waarin veiligheidsofficier majoor Tallon wordt vermoord door een van de medewerkers van Drax. Maar barvrouw Jane Gisby kijkt verwonderd op. ‘Is dat zo? Ik sta hier vijftien jaar achter de bar, maar ik heb er nooit van gehoord.’

Even na de pub gaat de route rechtsaf naar Kingswold en de golfbaan waar Hugo Drax zijn raketbasis had.

In tegenstelling tot de Royal St. George’s worden we hier door de voorzitter met alle égards ontvangen. Hij wil zelfs een complete rondleiding geven. ‘U zoekt het grote huis dat lag verscholen achter een twee meter dikke muur uit Moonraker. Dat was vermoedelijk ons clubhuis’, zegt hij. ‘Die muur is er niet meer. Het plaatsje Walmer ligt hier beneden. U kunt afdalen over het wandelpad daar op de klif, net zoals Bond deed met zijn Gala Brand. Weet u dat mijn schoonzuster erbij was toen Fleming overleed in het ziekenhuis van Canterbury’, ratelt hij door. De plek waar Bond met Gala Brand over de zee staarde kan worden gevonden op de kruising van Oldstairs Road en Undercliffe Road.

Op deze plek gaat de Moonraker-route over in die van Goldfinger. De tocht voert over een smal en hobbelig B-weggetje vol kuilen vlak langs de krijtrotsenkust door Warden, dat de Engelsen vooral kennen doordat Julius Ceasar in het jaar 55 voor Christus hier aan land zou zijn gekomen.

Voorbij Deal rijden we langs de golfcourses Cinque Ports en Princess en in het pittoreske Sandwich wacht ons de exclusieve St. George’s. Fleming was hier zelf lid, net als koning Edward VIII. Hij kreeg er les van Albert Whiting die in Goldfinger Alfred Blacking wordt genoemd en een zoon heeft die Cecil heet. Cecil blijkt in werkelijkheid te bestaan en zelfs nog te leven. Hoewel hij inmiddels ver in de tachtig is, herinnert hij zich Ian Fleming nog. ‘Hij speelde met zijn vriendenclub Le Cercle. Hij had het net tot captain van de club geschopt, maar toen overleed hij in 1964.’

Van Sandwich kan over de A253 en A299 naar Reculver worden gereden, van waaruit Goldfinger zijn goudsmokkeloperatie uit India regelde. In de fabriek The Grange werd het goud verwerkt tot nieuwe deurpanelen voor zijn Rolls Royce. Daarna gaat de tocht verder over de A2 in de richting van Londen.

Een andere mogelijkheid is om via de A257 in de richting van Canterbury te rijden. Vlak voor de stad voert een smal weggetje richting Bekesbourne naar de Duck Inn, waar Ian Fleming zijn steak & kidney pie at en zeventig sigaretten per dag rookte, terwijl hij You Only Live Twice voltooide.

Volgens de eigenaar van de kroeg ontleende Fleming de code 007 aan de bus die hier elke dag langsreed. Maar Bond-freaks hebben zo hun twijfels. Een van de vele andere theorieën is dat de combinatie 007 afkomstig zou zijn van een geheime Duitse code die door de Britten was ontcijferd.

De gedachte dat James Bond hier boven de pub geboren zou zijn en opgevoed door zijn tante Charmian, ontlokt de klanten hartelijk gelach. ‘Dan was hij boer geworden’, roept één van hen. Want wodka martini, daar doen ze dus niet aan. En een Aston Martin DB III is hier nog altijd gewoon een tractor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden