Reportage

In België kun je nu een sms krijgen: of je binnen een half uur een restvaccin wilt komen halen

Liesbeth Naeyaert. Beeld Aurélie Geurts
Liesbeth Naeyaert.Beeld Aurélie Geurts

Waar Nederland aanrommelt met spillagelijsten, hebben de Belgen een effectief systeem opgetuigd. Wie zich via internet aanmeldt, kan aan het eind van de dag per sms een uitnodiging krijgen.

Liesbeth Naeyaert (65) stond net te koken toen het sms’je binnenkwam. Of ze binnen het uur een vaccin wilde komen halen. ‘Ik liet de potten en pannen direct uit mijn handen vallen’, vertelt ze glunderend. ‘Het was even haasten om op tijd te zijn, maar het is natuurlijk heel mooi dat dit kan.’

Twee weken geleden werd in België het registratiesysteem QVax gelanceerd, een centrale lijst waarop iedereen die zo snel mogelijk een vaccin wil, zich kan inschrijven. Als er aan het einde van de dag bij hen in de buurt een dosis over is, kunnen zij een sms krijgen en een prik laten zetten.

‘Het werkt vrij simpel’, zegt Pieter Poriau (44), coördinator van het vaccinatiecentrum in het Vlaamse Malle. ‘Mensen moeten aangeven op welke dagen en welk tijdstip ze vlot naar ons toe kunnen komen. En zodra wij merken dat er een aantal vaccins overblijven, geven we dat aan in het systeem, waarop er een bericht wordt verzonden naar degenen die in aanmerking komen. Die personen moeten binnen 30 minuten laten weten of ze hier op tijd kunnen zijn, anders gaat er een bericht naar de volgende.’

In het vaccinatiecentrum in Malle krijgen mensen van 65 jaar en ouder het Pfizervaccin toegediend.  Beeld Aurélie Geurts
In het vaccinatiecentrum in Malle krijgen mensen van 65 jaar en ouder het Pfizervaccin toegediend.Beeld Aurélie Geurts

Elk weekje is meegenomen

Meer dan een paar weken zal het overigens niet schelen: het systeem stuurt alleen berichten naar mensen in de leeftijdsgroep waarbinnen gevaccineerd wordt; in België is dat nu vanaf 65 jaar. ‘Maar er zijn genoeg mensen die de prik het liefst zo snel mogelijk krijgen, en dan is elk weekje mooi meegenomen’, zegt Poriau.

Poriau zit achter zijn laptop in het vaccinatiecentrum, waar mensen vaak een tikje bedeesd naar binnen schuifelen. Vrijwilligers in gele en oranje hesjes begeleiden hen naar de wachtruimte, waar de rijen met stoelen doen denken aan een sportzaal waar eindexamens worden gehouden. Daarachter zijn de kubussen waarin wordt gevaccineerd, en weer daarachter is een wachtruimte, waar mensen een kwartiertje moeten blijven om te zien of er geen allergische reactie optreedt voordat ze weer in de auto of de bus naar huis stappen.

De zaal in vaccinatiecentrum Malle waar net gevaccineerde personen na de inenting 15 minuten moeten wachten of er geen allergische reactie optreedt. Beeld Aurélie Geurts
De zaal in vaccinatiecentrum Malle waar net gevaccineerde personen na de inenting 15 minuten moeten wachten of er geen allergische reactie optreedt.Beeld Aurélie Geurts

Op een podium, achter een schot, worden de vaccins geprepareerd: flesje Pfizer openen, verdunnen met vloeistof, de juiste hoeveelheid in de spuit optrekken. Als een flesje eenmaal is opengedraaid, is het vaccin nog maar beperkt houdbaar en moet het zo snel mogelijk een arm in. ‘Een dagje bewaren is geen optie, en het zomaar door de gootsteen spoelen natuurlijk ook niet’, vertelt Poriau. ‘Elk vaccinatiecentrum ging op zijn eigen manier met de restanten om. Op sommige plaatsen werd het bijvoorbeeld aan de brandweer gegeven, anderen kozen juist voor onderwijzers, en er gingen al snel verhalen rond dat mensen met de juiste connecties op sommige locaties konden voordringen. Dat werkt niet: we hadden behoefte aan een duidelijk systeem.’

QVax

Terwijl het in Nederland nog rommelt rond de zogenoemde spillagelijsten (woensdag kwam het ministerie van Volksgezondheid met een nieuwe richtlijn waarin werd bepaald dat de restanten uitsluitend naar GGD- of ziekenhuispersoneel mogen gaan, maar donderdag zei minister De Jonge dat de lokale GGD’ers zelf mogen beslissen hoe ze omgaan met spillage), is dat systeem in België ondertussen opgetuigd. Juist in dit land, met zijn vele regeringen en maar liefst acht ministers van Volksgezondheid, wordt soms wekenlang gesteggeld voordat alle betrokkenen op één lijn zitten, maar over QVax was iedereen het vrij snel eens. De vijf deelregeringen (onder andere Vlaanderen, Brussel en Wallonië) hebben gezamenlijk een systeem laten ontwikkelen, en sinds 6 april kunnen mensen zich online voor de reservelijst inschrijven.

‘Het loopt vlotjes’, zegt Joris Moonens, woordvoerder van het Agentschap Zorg en Gezondheid Vlaanderen. ‘Ik heb hier de cijfers van afgelopen donderdag, en toen hadden in totaal 558 duizend mensen zich ingeschreven en waren er al 11.312 mensen aan een extra vaccin geholpen. En de feedback van de vaccinatiecentra is ook heel positief.’

Spuitjes worden gedoseerd en klaargezet. Beeld Aurélie Geurts
Spuitjes worden gedoseerd en klaargezet.Beeld Aurélie Geurts

Supermarkt

Het gebruik van QVax is overigens niet verplicht: sommige vaccinatiecentra werken met eigen lijsten, en er zijn nog steeds verhalen van mensen die op straat een prik aangeboden krijgen. In het Waalse Soignies bijvoorbeeld snelde een arts van het vaccinatiecentrum onlangs vlak voor sluitingstijd naar de lokale supermarkt en liet via de intercom omroepen dat iedereen die ouder was dan 55 en een vaccin wilde zich mocht melden.

Zoiets zal in Malle niet gebeuren. In de loop van de middag loopt Mia Clara (65) lichtjes hijgend het vaccinatiecentrum binnen. ‘Ben ik nog op tijd?’ Ze had de sms gekregen en is direct deze kant opgekomen. ‘Maar het is voor mij nog best een stukje rijden, en werkelijk alle stoplichten stonden op rood.’ Clara wordt direct geholpen en loopt opgelucht achter een medewerker aan. ‘Ik ben hier heel blij mee’, zegt ze stralend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden