In beeld: legendarische boemerang

Door zijn promotie in 1975 aan de Groningse universiteit werd de wiskundige Felix Hess een legendarische figuur in kringen van boemerangfanaten.

Wis- en natuurkundige Felix Hess nam een risico toen hij in 1975 tijdens zijn promotieplechtigheid een boemerang de chique zaal in gooide. 'Ik had speciaal geoefend om de grote kroonluchter niet te raken', zegt Hess achteraf over zijn ongebruikelijke actie. 'Ik wist dat professor Hendrik de Waard een vraag zou stellen die ik het best met een worp kon beantwoorden. Dat hadden we afgesproken.'


Hess (1941) promoveerde destijds aan de Groningse universiteit op een wiskundig onderzoek naar de beweging en aerodynamica van boemerangs: 'Daarmee werd ik een legendarische figuur in boemerangkringen, die bleken te bestaan.' Zijn dikke proefschrift is tegenwoordig een collectors item.


Een onderzoeksboemerang van Hess is sinds gisteren te zien op de tentoonstelling 'Ancient culture, modern art - aboriginalkunst uit Australië'. Daarmee zwaait het Groninger Universiteitsmuseum zijn Australische etnografische collectie uit, die langdurig in bruikleen is gegeven aan het Aboriginal Art Museum in Utrecht.


Als jonge student geloofde Hess niet dat er boemerangs konden bestaan die vanzelf terugvlogen naar hun plaats van vertrek. 'Ik dacht dat het een verzinsel was, zoiets als een vliegend tapijt.' Toen hij las dat ze wel degelijk bestonden, raakte hij gefascineerd. Zeven jaar lang werkte hij aan wiskundige modellen voor de beweging van deze wonderlijke voorwerpen.


Voor het vele rekenwerk dat zijn onderzoek vergde, kon hij terecht bij de futuristische trots van de universiteit: de TR4 van de firma Telefunken, gekocht voor 3 miljoen gulden. Deze computer, met een geheugen van ongeveer 180 kB, was zo groot dat er een speciaal rekencentrum voor was ingericht. De opening in 1964 was een grootse gebeurtenis, waaraan zelfs het Journaal aandacht besteedde. Prof. A.I. Van Vooren liet het publiek zien dat de computer 4.800.000 keer zo snel rekende als een mens met potlood en papier.


De TR4 voerde overdag kleine opdrachten uit. Grotere berekeningen, zoals die van Hess, waren 's nachts en in het weekend aan de beurt: 'Ik woonde toen één minuut bij het rekencentrum vandaan. Als ik in bed bedacht dat ik een fout had gemaakt, trok ik mijn jas over mijn pyjama aan en ging ik daar naartoe om het probleem op te lossen. Dat is vaak gebeurd.'


Tijdens windstille nachten ging Hess met vrienden naar het park om een boemerang te gooien met lampjes erop, die twee keer per seconde aan en uit gingen. Met twee camera's maakten ze stereo-opnamen van het lichtspoor, om die te vergelijken met de uitkomsten van zijn model: 'Ik was trouwens geen goede werper. Later heb ik gezien wat voor moois sommige mensen kunnen met een boemerang. Toen ben ik zelf maar snel gestopt met gooien.'


Ancient Culture, Modern Art - Aboriginalkunst uit Australië.

Universiteitsmuseum Groningen, t/m 4 november. www.rug.nl/museum


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.