In beeld: Het Witte Huis op 11 september 2001

Het Witte Huis op 11 september 2001. Zorgelijke gezichten, veel getelefoneer, vergadertafels, notitieblokken, flesjes mineraalwater, koffiekannen, sandwiches, koekjes, het onvermijdelijke blikje cola en zelfs een geeuw. De banaliteit van de historie. Maar laat niemand zich vergissen. Hier op deze plek werden de wissels gezet voor de eerste oorlog van de 21ste eeuw.

De foto's die van deze dag in het Witte Huis zijn gemaakt, werden dit weekeinde door het Nationaal Archief in Washington DC  vrijgeven. 356 foto's. Eén cruciale foto ontbreekt. Mogelijk is zij nooit geschoten. Het gaat om het moment dat een veiligheidsagent de kamer binnenstormt van vicepresident Dick Cheney, die naar de tv-beelden van de brandende Twin Towers in New York kijkt.

De agent zegt dat mogelijk een ongeïdentificeerd vliegtuig op weg is naar het Witte Huis. Met zijn ene arm grijpt hij Cheney bij zijn broekriem en met zijn andere bij zijn schouder. De agent sleept de vicepresident het kantoor uit en brengt hem naar beneden, naar de ondergrondse bunker van de PEOC, de Presidential Emergency Operations Center.

Het Pentagon is inmiddels geraakt. De Twin Towers storten in. Gasmasker worden uitgedeeld. Er zijn berichten dat er zes vliegtuigen zijn gekaapt. Er zouden explosies zijn bij het Lincoln-monument, het Capitool, het State Department. Washington ligt onder vuur, is het gevoel, maar niemand in de PEOC heeft overzicht. 'In die eerste uren bevonden we ons in de fog of war, de mist van de oorlog', schrijft Cheney in zijn memoires.

President George W. Bush is in Florida. Hij wil terug naar DC, laten zien dat de regering functioneert. Maar besloten wordt dat het voor zijn veiligheid beter is als de Air Force One voorlopig op een luchtmachtbasis bij Omaha blijft. Pas in de vroege middag ontstaat er meer duidelijkheid. Vier vliegtuigen zijn er geweest, niet meer. De situatie stabiliseert zich. De vloedgolf trekt zich terug. Maar ze laat diepe sporen achter. Tot op de dag van vandaag.

Het volledige verlies van alle controle, het urenlang niet weten wat er gebeurt en wat nog komen gaat, de volslagen machteloosheid, gesymboliseerd in het kop-en-kontmoment, waarbij zijn benen even hulpeloos in het luchtledige moeten hebben gebungeld - Cheney vergeet het nooit.

Op de foto's uit de PEOC staan alle hoofdrolspelers van die dag. We blijven aan de buitenkant. We kunnen niet in de hoofden kijken, luisteren niet mee. Toch is het hier aan de tafel met die onschuldige snoepjes en koekjes dat Amerika zich transformeert tot een land in oorlog.

We zien er alleen een glimp van in de foto van Cheney met zijn armen over elkaar. Hij heeft weer vaste grond onder de voeten. In zijn starre blik en samengeperste lippen zien we voor het eerst de   grimmigheid die zal leiden tot Afghanistan, Irak, Guantanamo, Abu Ghraib en de drones.

David Bohrer, staffotograaf van Dick Cheney
David Bohrer, staffotograaf van Dick Cheney
David Bohrer, staffotograaf van Dick Cheney
David Bohrer, staffotograaf van Dick Cheney
David Bohrer, staffotograaf van Dick Cheney
David Bohrer, staffotograaf van Dick Cheney

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden