In Appingedam vallen de steenstrips alweer van de 'aardbevingsbestendige' huizen

Versterken Groningen loopt spaak

Van het versterken van huizen in het Groningse aardbevingsgebied komt nog weinig terecht. Waar woningen wel onder handen genomen worden, zoals in Appingedam, komen steenstrips na een week al naar beneden.

Een blok huurwoningen aan de Kastanjelaan in Appingedam wordt bevingsbestendig gemaakt Foto Harry Cock / de Volkskrant

Op een donderdagavond kreeg Monique Vial (31) eindelijk het verlossende telefoontje: zaterdagochtend kon ze terug naar haar eigen woning. Maar daar trof ze een ravage aan: de laminaatvloer bleek geruïneerd door vochtschade en het huis was een bende. 'Ik wilde schoonmaken, maar de gootsteen zat verstopt.' Later volgden meer onaangename ontdekkingen. De voordeur kon niet meer op slot, de tuindeur niet meer open, krassen op de vensterbank, overal verfvlekken, schimmel, geen gordijnen. 'Hang er maar een badlaken voor, zeiden ze. Ik ben geen zeurpiet, maar zo lever je toch geen huis op? Dit is gewoon afgeraffeld.'

Vial woont met haar twee kinderen in de Beukenlaan aan de rand van Opwierde Zuid. De bloemkoolwijk in Appingedam is beplant met gele verkeersborden, aannemersbusjes rijden af en aan. Uit inspecties blijkt dat bijna alle woningen hier versterkt moeten worden vanwege aardbevingsrisico. Aan de rand van de wijk is een enclave 'tijdelijke logeerwoningen' opgetrokken.

Vial trok in bij haar stiefvader. Vijf weken zou het versterken en verduurzamen van haar rijtjeshuis duren. Uiteindelijk werden het er negen. 'Wij zagen de bui wel hangen. Maar ze zeiden steeds: het komt goed. Niet dus.'

Toegegeven: vanbuiten zien de huizen er strak uit. Maar Vial is zeker niet de enige met klachten. Verderop in de rij kwamen na een week de steenstrips alweer naar beneden. Een buurman kampte met forse lekkage.

Verbeterplan

De teneur, zegt ze: wees blij en klaag niet. 'Aardbevingsschade had ik niet. Maar als huurder heb je geen keus.' Teleurgesteld is ze vooral in Woongroep Marenland. 'Ik huur van ze, maar niemand is langs geweest om te vragen hoe het is gegaan.' Iedereen wijst naar elkaar: de corporatie naar het Centrum Veilig Wonen, en het Centrum Veilig Wonen naar de aannemer. 'Je wordt van het kastje naar de muur gestuurd.'

In de Beukenlaan is het eerste blokje van acht van in totaal 64 huizen die aangepakt moeten worden. 'Maar ook wij kwamen tot de conclusie dat er veel is misgegaan', zegt directeur Gerke Brouwer van Marenland. Dat erkenden ook het verantwoordelijke Centrum Veilig Wonen en uitvoerend aannemer Friso.

Nu is er een pas op de plaats gemaakt. De aannemer heeft op aandringen van het CVW een 'verbeterplan' gepresenteerd. Er wordt een woonconsulent ingezet, er komt een wekelijks spreekuur en een extra 'schoonmaakmoment'. Voor het versterken wordt een week extra uitgetrokken.

'De planning was bij nader inzien toch wat krap', erkent Emmely Muskee van het CVW. 'Het dilemma: het is een veiligheidsissue, dus je moet en wilt tempo maken. Maar dat mag niet ten koste gaan van zorgvuldigheid.'

In de Kastanjelaan krioelen de bouwvakkers nog over de daken. Maar met de aanpak van de volgende blokken wordt gewacht tot na een evaluatie. 'De klus is domweg onderschat', zegt voorzitter Martin Franken van de huurdersvereniging van Marenland. 'De tijdsdruk is enorm en aannemers hebben te laag ingeschreven.

Belangenorganisatie het Groninger Gasberaad maakt zich al langer zorgen over de versterkingsopgave. 'Je wilt toch dat zo'n eerste groep bewoners terugkeert met een wauw-gevoel?', zegt Susan Top. 'De planningen worden niet gehaald, de communicatie verloopt slecht en de uitvoering blijkt verschrikkelijk ingewikkeld.'

De problemen in Appingedam staan niet op zichzelf. Het Centrum Veilig Wonen heeft Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders laten weten met een forse achterstand te kampen. Dit jaar zouden vijfduizend huizen geïnspecteerd worden; eind juni stond de teller op 1.740. Versterkingsadviezen laten door capaciteitsgebrek op zich wachten. Alders laat weten het CVW verzocht te hebben maatregelen te nemen en tot in detail inzicht te bieden in de oorzaken. Daarover wil het CVW nog niets kwijt.

Woensdag komt demissionair minister Henk Kamp weer eens naar Groningen. Hij wil de gaswinning per 1 oktober met 10 procent verlagen tot 21 miljard kubieke meter. 'Maar het niet van de grond komen van de versterkingsoperatie zou meegenomen moeten worden in een nieuw besluit', vindt Top.

Impasse rond schadeprotocol

Koning Willem-Alexander stond tijdens de Troonrede stil bij de situatie in Groningen. 'Een schadefonds en een nieuw schadeprotocol zijn in voorbereiding', zei hij. Maar de gesprekken daarover verkeren in een impasse, zegt Susan Top van het Groninger Gasberaad. In maart trok de Nederlandse Aardolie Maatschappij zich formeel terug uit de schadeafhandeling, 1 juli had duidelijk moeten zijn hoe nu verder. 'Maar we hebben niks aan een halfbakken alternatief', zegt Top. Volgens haar wil de Nam nog steeds zeggenschap over hoe schades beoordeeld worden en weigert het Rijk garant te staan. Top: 'Hou niet vast aan strikte aansprakelijkheid, maar zorg dat mensen eindelijk verder kunnen met hun leven.'

Een blok huurwoningen aan de Kastanjelaan wordt bevingsbestendig en duurzamer gemaakt Foto Harry Cock / de Volkskrant

Wat zich volgens haar wreekt, is dat het CVW een commerciële club is die werkt in opdracht van de Nam. 'Publieke regie klinkt mooi, maar het CVW heeft met Alders eigenlijk niks te schaften. Als je dat niet fundamenteel aanpast, verandert er niks en draaien we er steeds verder in vast.' Ook directeur Brouwer van Woongroep Marenland vindt het bedenkelijk dat de uitvoering van het versterken bij een bedrijf is gelegd. 'Dit is zo omvangrijk en ingrijpend, dat moet een publieke taak zijn. Waarom zou een bedrijf hierop verdienen?' Dit is pas het begin, zegt hij. Tienduizenden huizen moeten nog versterkt worden. 'Het is hier crisis, daar zou de overheid van doordrongen moeten zijn. Ik ga over elf jaar met pensioen, maar ik vrees dat de klus dan nog niet geklaard is.'

En zijn de huizen straks wel veilig? Voorzitter Martin Franken van de huurdersvereniging van Marenland heeft fundamentele twijfels. 'Je zet een nieuwe theemuts om een veertig jaar oude woning. Het is een enorm geldverslindend project waarbij we vraagtekens hebben of wel bereikt wordt waar het om begonnen is.'

Aan de Prinsessenweg weigeren bewoners zelfs mee te werken aan het oplappen van hun verouderde woningen. Waarom geen sloop en nieuwbouw? Voor de corporatie is dat daar geen optie. De woningen zijn de afgelopen tien jaar gerenoveerd, zegt Brouwer. 'We kunnen niet de hele provincie platgooien.'

Meer over