In Antalya blijft het Russische gebak staan

De Volkskrant bezoekt badplaatsen waar toeristen wegblijven vanwege aanslagen of andere onrust.

Ondanks het hoogseizoen is het bijzonder rustig rond het zwembad van het Kremlin Hotel in Antalya.Beeld Cigdem Yuksel

Eerst móchten de Russen van Poetin niet meer naar hun geliefde Turkse badplaats Antalya, nu wíllen zij er niet meer heen.

Selahattin Kaplan (39) bladert in zijn stille restaurant door de menukaart die zowel in het Turks als in het Russisch is opgesteld. Er zijn de Russische crèpes: zoeter, dunner en zachter dan normale crèpes. Pelmeni, een soort Russische ravioli. En okrosjka, een koude soep met aardappel en groente.

Drie jaar geleden opende Kaplan in de populaire Turkse badplaats Antalya de bakkerij Krem Karamel, gespecialiseerd in Russische zoetigheden. Met zijn Russische echtgenote bedacht hij de menukaart. Het begon met taart, koffie en thee, maar de klanten vroegen al gauw om meer. Dus serveren ze nu ook lunchgerechten.

Uit een zo voordelig mogelijke hoek nam hij zelf foto's van de schotels, hij is geen onverdienstelijk amateurfotograaf. Op de computer puzzelde hij de plaatjes in de lay-out van de menukaart.

De zaak ligt op een korte wandeling van het kiezelstrand van Antalya. Als hij naar buiten kijkt, ziet hij op het plein levensgrote matroesjkapoppen en een modernistische sculptuur in de kleuren van de Russische vlag. 's Avonds kolkt er uit het bouwwerk een fontein.

Het plein zat op plakkerige zomeravonden altijd vol met Russen, als een klein, zwoel Moskou. Maar dit jaar is een ramp, stelt Kaplan vast op zijn lege terras. Hij veegt het zweet van zijn voorhoofd en zet zijn brilletje af.

Ze zijn niet gekomen. Eerst kónden ze niet komen omdat Poetin het verbood. Nu er een couppoging is verijdeld, wíllen ze niet meer naar Antalya. Dit seizoen is verloren. En dan is zijn vrouw ook nog vertrokken. Onheil komt nooit alleen.

Bordkartonnen paleis

De kustlijn van Antalya lijkt vanaf de zee een soort Las Vegas. Een bordkartonnen Topkapi Paleis uit Istanbul staat hier naast een kopie van het Russische Kremlin en de San Marcobasiliek uit Venetië. Gigantische vakantieresorts met grote zwembaden waar hotelgasten in het hoogseizoen ooit strategische handdoekgevechten voerden om een ligbed.

Twintig jaar geleden brachten de Duitsers hier het massatoerisme hier op gang. De laatste tien jaar kwamen vooral ook veel Russen naar Antalya. In het topjaar 2014 waren het er ruim 3 miljoen. Ze zijn bij andere badgasten berucht om hun drankinname en luidruchtigheid.

Naar Antalya kom je vanwege de uiterst betrouwbare zon, de heldere zee en de voordelige prijzen. De toeristenindustrie is hier helemaal toegespitst op de allinclusiveformule, tot frustratie van ondernemers in het oude centrum met zijn smalle steegjes en witgeschilderde poppenhuisjes. Sommige badgasten verlaten hun hotel de hele vakantie niet. Anderen bezoeken hooguit een dagje de bazaar om een voordelig namaakshirt van Calvin Klein of een neptas van Louis Vuitton te scoren. Maar omdat er in de goede tijden jaarlijks wel 10 miljoen toeristen kwamen, was er toch voor iedereen in Antalya wel een puntje van de taart.

Het lege terras van Krem Karamel, de Russische bakkerij van Selahattin Kaplan.Beeld Cigdem Yuksel

Aantrekkingskracht

Kaplan kwam met zijn vrouw naar Turkije in 2010, vlak voor ze kinderen kregen. Zelf was hij liever teruggekeerd naar zijn geboortestad Mardin, bij de Syrische grens. Maar zijn vrouw wilde per se naar Antalya. Russen hadden iets met deze kuststad. De hitte, de zee, de gastvrijheid, het oefende een onweerstaanbare aantrekkingskracht op hen uit.

Kaplan snapte waarom. Hij had tien jaar in Rusland gewerkt als technicus voor een Turks bedrijf. Zijn echtgenote had hij leren kennen in het Siberische Krasnoyarsk, de klimaat-tegenpool van Antalya. Nooit zou hij het schrijnende gevoel van zijn bevroren neus vergeten, die keer dat hij bij 52 graden vorst toch eigenwijs sigaretten ging halen.

Een vrouw poseert voor de matroesjkapoppen op het centrale plein van Antalya.Beeld Cigdem Yuksel

De eerste jaren in Antalya werkte hij als technicus in een groot hotel. Geen bijster spannende baan, daarom gooide hij drie jaar geleden het roer om. Met zijn vrouw zocht hij altijd tevergeefs naar plekken waar ze Russische specialiteiten serveerden. Die waren er nauwelijks, terwijl er in Antalya miljoenen Russen kwamen. Dan moesten ze het zelf maar doen. Zo opende in 2013 Krem Karamel.

Aan het plafond hadden ze kitscherige gouden kerststerren opgehangen, op een plank lag een stapel Russische vrouwenglossy's. De toonbank stond vol met Russische zuurtjes en ingeblikte delicatessen. Naast het terras maakten ze een speeltuintje voor de kinderen. Alles om het de Rus naar de zin te maken.

Het werkte. De eerste seizoenen waren de okrosjka en de glazen kvas 's zomers niet aan te slepen.

Staatstelevisie

De presentatrice van de Russische staatstelevisie kwam met een microfoon op hem af, die middag eind november 2015, een cameraman in haar kielzog. Ondanks de winter was het nog aangenaam weer, Kaplan droeg een luchtige blauwe ruitjesblouse.

De presentatrice wilde weten wat hij vond van de toestand rond het Russische militaire vliegtuig dat Turkije enkele dagen daarvoor uit de lucht had geschoten. 'De situatie is zeer betreurenswaardig', sprak Kaplan in vloeiend Russisch. 'Dit had zo niet mogen gebeuren.'

Wat hij écht vond, vertelde hij natuurlijk niet op de Russische staatstelevisie. Zijn klanten hoefden niet te weten wat hij eigenlijk dacht: dat Turkije volledig in zijn recht stond. Want het Russische toestel was onaangekondigd het luchtruim binnengevlogen en had niet gereageerd op radio-oproepen. Moesten de Turken dan maar afwachten? Het toestel kon wel zwaar bewapend zijn.

Na het incident stortten de zaken in Antalya direct in. Chartervluchten werden op last van de Russische regering geschrapt, toeristen konden Turkije nauwelijks meer bereiken. Kaplan hoopte maar dat de diplomatieke crisis voor het nieuwe lenteseizoen zou zijn opgelost.

Dat was niet zo. Zijn twee serveersters vertelde hij dat hij hen niet langer kon betalen. In plaats daarvan sprong zijn zusje nu soms bij. Zijn twee koks bleef hij wel inhuren. De kwaliteit van het eten moest hoog blijven, anders kon je de tent net zo goed meteen sluiten.

Scheiding

In mei bracht Kaplan zijn vrouw en dochtertjes van 6 en 3 jaar naar het vliegveld van Antalya. Zijn schoonmoeder in Krasnoyark was ziek en hulpbehoevend. Hij begreep het, voor je ouders hoorde je te zorgen. Ze bleven waarschijnlijk twee maanden weg. Kaplan zou intussen Krem Karamel draaiende houden.

Niet veel later kwam hij via foto's op sociale media tot de ontdekking dat zijn schoonmoeder helemaal niet ziek op bed lag. Het was slechts een smoes.

Tussen hem en zijn vrouw ging het al tijden niet goed. De stress rondom hun slecht lopende zaak zette extra druk op hun toch al niet soepele huwelijk. Toen hij haar aan de telefoon confronteerde met de leugens over haar zieke moeder, kwam het hoge woord eruit: ze wilde scheiden.

Ibrahim, een zijn weinige Turkse vaste klanten, kon op het terras lange verhandelingen houden over de verleidingen van Russinnen. Ze waren blond, mooi en in bed niet zo preuts als Turkse vrouwen. In Antalya joegen Russische vrouwen op financieel geslaagde Turken, die betrouwbaarder waren en niet zoveel dronken als hun mannelijke landgenoten. Volgens Ibrahim leek het in het begin mooi, zo'n Russin, maar liepen die relaties uiteindelijk altijd stuk op cultuurverschillen.

Kaplan moest nu toegeven dat in die borrelpraat een kern van waarheid zat. Voor Turken was familie het allerbelangrijkste. Scheiden, dat deed je niet licht. Maar Russen waren individualisten. Als ze het niet meer leuk vonden, stapten ze gewoon op, ook al waren er kinderen in het spel. Nu was hij zelf het lijdend voorwerp van dat cliché.

Kwarkpannekoeken

Kaplan loopt met drie borden naar het tafeltje met een opa, dochter en kleindochter uit Moskou. Hij serveert hen syrniki, zoete kwarkpannekoeken. Het zijn de enige klanten deze lunch. Ze praten over de couppoging. In Antalya merkten ze er die vrijdagavond niks van, maar op de Russische televisie zagen ze hoe de tanks in Istanbul door de straten reden. Doodeng, vindt de vrouw. Kaplan houdt zich op de vlakte.

De situatie baart hem wel degelijk zorgen. Begin juli waren de relaties tussen Rusland en Turkije juist een beetje ontdooid. De eerste Russische vakantiegangers in tijden waren op het vliegveld in Antalya met bloemen en cocktails onthaald. En dan nu dit.

In het oude centrum is elke avond een nationalistische manifestatie, waar honderden Turkse vlaggen wapperen en imams en politici de menigte via videoschermen ophitsen. De laatste maanden daalde het aantal toeristen in Antalya met bijna de helft ten opzichte van 2015. De roodgevlagde beelden die de wereld over gaan, brengen daar geen verbetering in, vreest Kaplan.

Gemiddeld staat er twee keer per dag iemand aan de toonbank met de vraag of Kaplan een ober of een kok zoekt. Was het maar waar. Zijn omzet is dit jaar slechts 40 procent van die van 2015. Nog zo'n seizoen en hij moet de zaak sluiten. Dan moet hij zelf leuren om een baan.

Zover is het nog niet. In de keuken ruikt hij de zoete geur van honingcake die net uit de oven komt. Het opgerezen beslag golft rijkelijk over de bakblikken heen. Een voor een snijdt zijn kok ze in dunne laagjes. Ertussen smeert hij dikke lagen crème.

Er is genoeg voor twaalf taarten. Kaplan werpt een blik op zijn lege terras. Je kunt dit gebak maximaal twee dagen verkopen, daarna wordt het een droge hap. Hij hoopt maar dat hij straks niet te veel hoeft weg te gooien.


De toerist

Elena Sinyakina (43)

'De laatste dagen hebben we vanaf het strand geen enkel Russisch vliegtuig aan zien komen. Het is jammer, want eigenlijk houden wij Russen van Turkije. Dit jaar hoor ik veel vrienden zeggen dat ze naar de Krim gaan, aan de Zwarte Zee. Zelf kom ik al vijftien jaar iedere zomer in Antalya. Hier vind ik mijn rust. 's Ochtends gaan we naar het strand, daarna lunchen we in het appartement. Soms maken we uitstapjes. Er is een grote bazaar om te shoppen. Of we gaan naar het zandsculpturenfestival, een aanrader. Het mediterrane klimaat is fijn, de mensen zijn vriendelijk, het is hier goedkoop. Daar in die salon koop je een ijsje voor 1 lira, waar vind je dat nog?'

Beeld Cigdem Yuksel

De souvenirverkoper

Kagan Yildiz (32)

'Dit jaar heb ik de voetbalshirts maar weer prominent voor in mijn winkel gehangen. Die verkoop ik aan Europese toeristen, al zijn er daar ook niet veel van. Normaal kwamen er veel Russen, die kopen geen voetbalshirts, maar vooral textiel voor in huis. Badjassen en dekbedovertrekken, bijvoorbeeld met logo's van Versace of Louis Vuitton. Populair waren ook de handdoeken van bamboe. We hebben een speciaal verkoopster in dienst die Russisch spreekt. Ze heeft niet veel te doen nu, maar ik ben een sociale werkgever, dus ik heb haar niet ontslagen. Dit seizoen is mijn doel om uit de kosten te komen. Volgend jaar gaat het hopelijk beter.'

Beeld Cigdem Yuksel

De restauranthouder

Nancy Siegers (48)

'Jarenlang werkte ik voor OAD in Turkije, maar dat hield op. Ik werd verliefd op dit pand in de oude stad van Antalya. Zonder veel onderzoek begonnen we in 2015 onze lunchroom. Aan het begin van dit seizoen dachten we: alle investeringen zijn gedaan, nu gaan we wat verdienen. Maar het is dramatisch stil. Vorig jaar puilde het terras uit. Mijn omzet ligt nu zeker 50 procent lager. Russen en Chinezen komen niet meer, Europese toeristen lijken bang door de aanslagen en de couppoging. Terwijl er hier niets aan de hand is, je kunt een fantastische vakantie beleven. Ik ben blij dat ik ook een lokaal publiek heb weten te binden, anders hadden we nu helemaal geen klanten.'

Beeld Cigdem Yuksel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden