In 2005 trok Weekers nog aan de andere kant van het politieke touw

Wie maar lang genoeg in de politiek zit, trekt uiteindelijk aan beide kanten van het touw. Dat geldt voor de twee antagonisten in het debat van dinsdag: staatssecretaris en VVD'er Frans Weekers en Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt die namens het CDA de oppositie tegen Weekers aanvoerde.

Staatssecretaris Weekers (l) en op de voorgrond CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Beeld ANP

Een jaar of acht geleden debatteerden ze op een koele, winderige woensdag in januari over het wetsvoorstel dat de staatssecretaris van Financiën nu zo in de problemen brengt: de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen. Daarmee zouden in één klap de splinternieuwe huur-, zorg- en kinderopvangtoeslagen worden opgezet en bij de Belastingdienst gelegd. Voor zes miljoen huishoudens - nu 7,7 miljoen. Tot afgrijzen van fiscalisten ging de Belastingdienst voortaan niet alleen geld ophalen, maar ook uitdelen. En nog erger: de toeslag zou zo snel mogelijk worden gegeven. Binnen acht weken. Of dat voorschot terecht was, zou later worden gecontroleerd.

Gepassioneerd verdedigde toen, begin 2005, staatssecretaris Joop Wijn van het CDA zijn voorstel. In enthousiasme alleen overtroffen door zijn partijgenoot Pieter Omtzigt, toen ook al Kamerlid. Hardop droomde hij hoe een rimpelloze, laagdrempelige toekenning van huur-, zorg- en kinderopvangtoeslagen de financiële noden van de meest kwetsbare gezinnen zou lenigen. 'Want daar hebben ze recht op', zei Omtzigt. Wat hem betrof vulde de Belastingdienst alle gegevens vooraf al in op het aanvraagformulier. Alleen nog een handtekening en binnen was de toeslag.

'Rariteiten'
Het toenmalige VVD-Kamerlid Weekers hoorde het aan en dacht er het zijne van. Zoals de hele VVD was hij tegen elke inkomensafhankelijke toeslag. Hij noemde ze 'rariteiten', 'perverse prikkels' en 'niet te verteren'. Maar zijn partij maakte deel uit van het kabinet-Balkenende II en voor Wijn was de ambitieuze wet de kern van zijn beleid. Weekers wist dat hij er uiteindelijk vóór zou moeten stemmen. Maar er kwam louter kritiek over zijn lippen.

Het belangrijkste bezwaar tegen de wet vond het VVD-Kamerlid hetgeen hem nu pijn doet: de fraudegevoeligheid. 'Fraude moet zeer actief worden opgespoord', maande Weekers, 'dat is dringend noodzakelijk.' Weekers waarschuwde dat zijn fractie het niet zou accepteren als er minder op fraude zou worden gecontroleerd, alleen maar omdat de wet de verantwoordelijkheid voor de toeslagen bij de Belastingdienst had gelegd.

Uiteindelijk stemde alleen de PvdA tegen het nieuwe toeslagensysteem. Want als het zo aantrekkelijk wordt om duizenden euro's aan toeslagen te krijgen, dan zouden de ontvangers moeilijk naar betaald werk te dirigeren zijn. Een baan kon er immers voor zorgen dat ze hun toeslagen weer zouden verliezen.

Pal staan
De PvdA trok dinsdag aan dezelfde kant van het touw als die andere criticus destijds van de makkelijke toeslagen: staatssecretaris Weekers. De sociaal-democraten moesten dit keer pal staan voor het systeem.

Op dezelfde manier is de volledige oppositie van nu, inclusief CDA, SP, GroenLinks, D66 en PVV (toen Groep Wilders) omgelopen. In 2005 stemden ze van ganser harte in met de toeslagenwet. Nu gebruikten ze hem om Weekers mee te slaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.