Importbruiden

De regels voor importbruiden worden verscherpt. Prima!

‘Wij mogen de vuilniszak niet aanraken’, zegt haar schoonvader. ‘En jij mag niet naar buiten.’ Hoe komt de vuilniszak dan op straat? ‘Gooi maar van het balkon’, zegt hij. ‘Dat doet mijn vrouw ook altijd.’ De zak scheurt open en alle etensresten liggen op straat. Daar schaamt ze zich voor. Daarom bindt ze voortaan de vuilniszak aan een touw en laat hem langzaam zakken, dan scheurt hij niet. Want zelf drie stappen alleen op straat zetten, is streng verboden.

Toestemming
In acht jaar komt ze eenmaal alleen buiten, na toestemming van haar man. Alleen even naar de bakker op de begane grond van hun flat. Maar haar schoonvader ziet het. Haar man is woedend en slaat haar vrijwel bewusteloos.

Maar dat komt zo vaak voor. De hele familie weet dat, want in een vijfkamerwoning met tien volwassenen horen de anderen het heus wel als je bewusteloos gebeukt wordt. Maar niemand grijpt in. ‘Geslagen worden, hoort erbij als je met een man getrouwd bent’, zegt haar schoonmoeder. Een man mag met je doen wat hij wil. ‘Als je dat niet toestaat , ben je geen goede vrouw.’

Hé zus, ze houen ons er onder! heette een boek van de beroemde socioloog en feminist Joke Smit uit 1972. Zo had De uitverkorene van Fayza Oum’Hamed uit 2009 ook kunnen heten. Het is een indringend en meeslepend relaas over haar ervaringen als importbruid, vanaf haar 16de acht jaar lang opgesloten op een etagewoning. Zelfmoord is de enige uitweg die ze ziet.

Balkon

Ze springt van het balkon, maar belandt onbedoeld op het balkon van de buren en overleeft.
Ik wist dat in sommige wijken regelmatig vuilniszakken naar beneden worden gegooid, maar ik dacht altijd dat dit onwetendheid of onverschilligheid was. Ik wist niet dat sommige vrouwen zelfs die paar stappen niet buiten mogen zetten, terwijl de mannen in huis zich niet tot vuilnis verlagen.

En ik wist dat eer en individuele vrijheid op gespannen voet kunnen staan, maar dat eer zo dominant kan zijn dat het alle klachten van slechte behandeling en ellende van hun legitimiteit ontdoet… ‘Je bent nu eenmaal getrouwd, lieverd, probeer het te verdragen en je zult vast beloond worden door God’, zegt Fayza’s moeder slechts als ze zich beklaagt.

Eer is ook de reden dat ze niet naar buiten mag: er kan geroddeld worden en dan is de eer van de mannen aangetast. Eer is ook, in het ouderlijk huis in Marokko, de reden dat haar broer Omar jarenlang kapot genegeerd wordt. Omar wil trouwen met een vrouw van lagere komaf, maar de roddel is dat ze een verhouding heeft gehad met een andere man.

Bezoedelen
Zo’n vrouw mocht de familienaam niet bezoedelen. Dus wordt hij totaal buitengesloten. ‘Niemand praatte nog met hem en als ze hem tegenkwamen, in de woonkamer of waar dan ook, negeerden ze hem volledig, alsof hij niet bestond.’

Als Fayza wel contact met hem onderhoudt, slaat haar vader haar en zegt: ‘Ik verbied je om met Omar te praten, om nog in zijn kamer te komen of zelfs maar bij hem in de buurt te zijn.’ Omar raakt aan de drank, wordt agressief, verkommert in zijn eigen braaksel, maar iedereen blijft doen alsof hij lucht is. Ter wille van de eer moet de familie zich distantiëren van een zoon die een slechte vrouw wil trouwen.

De regering maakte vorige week bekend dat ze de regels voor importbruiden wil aanscherpen. Een verbod op neef-nichthuwelijken. De minimumleeftijd wil ze verhogen van 15 naar 18. Bij een kwart van de importhuwelijken gaat het om een familielid of is sprake van huwelijksdwang, schrijft minister Van der Laan (www.vrom.nl). De eisen ten aanzien van beheersing van het Nederlands gaan omhoog.

Om gedwongen huwelijken tegen te gaan zullen in landen van herkomst zogenaamde ‘liaisonfunctionarissen’ van de IND bij ambassades worden geplaatst die beide huwelijkspartners afzonderlijk gaan verhoren op tekenen van ‘opvallende vreemdheid voor elkaar’.

Kwetsend
Strengere eisen ten aanzien van immigratie gelden als rechts; linkse partijen zijn kritisch. Het recht op vrije huwelijkskeuze moet geëerbiedigd, vindt bijvoorbeeld Eerste Kamerlid Tineke Strik van GroenLinks (Trouw, 6 oktober). Het is op zijn zachtst gezegd kwetsend om te suggereren dat de hel van Fayza het product is van vrije huwelijkskeuze. Hoe wereldvreemd kun je worden?

Rechtse partijen kunnen xenofobe motieven hebben, maar ze verzinnen wel maatregelen die vanuit feministisch en mensenrechtenstandpunt noodzakelijk zijn. De voorgestelde maatregelen zouden Fayza zeer geholpen hebben. Ze zijn links in de definitie van de Amerikaanse filosoof Susan Neiman: ‘macht uitdagen om onbekende onschuldigen rechtvaardigheid te bieden’. Links is geen knip voor de neus waard als het de aanscherping niet steunt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden