IMPEACHMENT Republikeinse kamikazepiloten

IS PAT ROBERTSON bekeerd? Een paar maanden geleden spoorde de ultra-conservatieve televisiedominee de Republikeinen nog aan om president Clinton uit het Witte Huis te verjagen, omdat hij met zijn seksuele escapades de erfenis van Washington, Jefferson en Lincoln heeft ontheiligd....

BERT LANTING

Maar na de 'home run' (Robertson) die Clinton deze week met de State of the Union, zijn jaarlijkse rede, maakte, is de televisiedominee tot de conlusie gekomen dat het tijd wordt de jacht op de president af te blazen.

'Ze kunnen beter een punt achter het impeachment-proces zetten en met iets anders beginnen, want volgens mij is de zaak afgelopen', zei hij in zijn televisieprogramma The 700 Club.

De dominee haastte zich meteen te verklaren dat het geen moreel oordeel was, maar slechts een objectieve observatie in zijn rol van politiek commentator.

Toch sprak zijn opmerking boekdelen over de stemming in de Republikeinse partij, waar men zich steeds meer zorgen begint te maken over de politieke fall-out van het impeachment-proces.

Soms lijkt het erop dat de Republikeinen zelf verbaasd zijn dat het zover is gekomen. Aanvankelijk leek de impeachment-procedure een mooie politieke stunt om de Democraten mee dwars te zitten bij de recente Congresverkiezingen.

Nu loopt er zowaar een proces tegen de president in de Senaat en moeten de Republikeinen beslissen of ze ook het laatste eind van de route willen afleggen.

Maar ook al zijn ze verder gekomen dan ze hadden verwacht, veel plezier hebben de Republikeinen niet beleefd aan de jacht op Clinton. Tot nog toe hebben ze alleen twee van hun eigen leiders afgeschoten - Newt Gingrich en Bob Livingston - en zijn ze vijf zetels in het Huis van Afgevaardigden kwijtgeraakt.

Het droevigste is dat het Amerikaanse publiek nog steeds niet begrijpt waarop de Republikeinen nu eigenlijk jacht maken.

De verwachting van de gangmakers achter de impeachment-procedure was dat de publieke opinie vanzelf wel zou omslaan, als het onderzoek eenmaal aan de gang was. Maar anders dan het Watergate-onderzoek, dat iedere dag nieuwe onthullingen opleverde, heeft de impeachment-procedure tegen Clinton geen enkele dynamiek.

Alle feiten zijn al lang bekend en het publiek vindt nog steeds niet dat die voldoende aanleizijn om de president af te zetten.

Integendeel, de populariteit van Clinton is alleen maar toegenomen, terwijl het aanzien van de Republikeinse partij steeds verder afneemt.

De Republikeinen zijn sinds het Watergate-schandaal nooit zo impopulair geweest en langzamerhand beginnen sommige Republikeinse politici zich af te vragen of ze wel op deze kamikazevlucht willen meevliegen.

Midden in de lucht uitstappen is altijd moeilijk en zeker als de piloten roepen dat het om een heroïsche missie gaat om het vaderland te redden. Een president die meineed pleegt, brengt de zuiverheid van het politieke bestel in gevaar, ook al heeft hij over seks gelogen.

Waar dergelijke nobele argumenten tekort schieten, blijken de puriteinse piloten bovendien ook bereid andere middelen te gebruiken om onwillige passagiers op hun plaatsen te houden.

Zo kreeg senator Gorton, die samen met de Democraat Lieberman een plan had bedacht voor een verkort impeachment-proces, meteen te horen dat hij daarvoor bij de volgende verkiezingen zal worden gestraft.

De conservatieve vleugel heeft aangekondigd dat zij dan haar eigen kandidaat naar voren zal schuiven in de voorverkiezingen.

Om de twijfelaars gerust te stellen wijzen de conservatieve Republikeinen erop dat de Amerikaanse kiezer nu eenmaal kort van memorie is en de hele impeachment-affaire waarschijnlijk al lang heeft vergeten tegen de tijd van de verkiezingen. Die worden uiteindelijk pas eind volgend jaar gehouden.

Volgens hen moeten de Republikeinen zich alleen wat aantrekken van de harde kern van hun achterban: de conservatief-christelijke kiezers. Die zullen het de Republikeinen tot in lengte van dagen nadragen, als zij Clinton absolutie verlenen.

De conservatieven hameren er bovendien op dat er nog van alles mogelijk is, als het proces tegen Clinton doorgaat en de senatoren besluiten getuigen op te roepen. Dan kan de stemming mogelijk alsnog omslaan, betoogt de behoudende vleugel van de Republikeinen.

Dat is inderdaad nooit helemaal uitgesloten, ook al lijkt het nu heel onwaarschijnlijk dat de Republikeinen twaalf Democratische senatoren zullen kunnen overhalen om voor het afzetten van Clinton te stemmen.

Zelfs als het lukt, zou dat wel eens een Pyrrus-overwinning kunnen worden. Een veeg teken is dat gouverneur Bush van Texas, veruit de sterkste Republikeinse kandidaat voor het presidentschap, nog twijfelt of hij zich wel in de slangenkuil van Washington zal wagen.

Zijn vader, ex-president George Bush, klaagde tegenover een groep Republikeinse senatoren over 'het buitensporige gewroet in privé-levens' dat tegenwoordig in de mode is in politiek Washington.

Wie zich wel helemaal thuis voelen in het dorre puriteinse klimaat zijn ultra-conservatieve fatsoensrakkers als Gary Bauer en braverikken als voormalig vice-president Dan Quayle. Zij maken zich al op voor de strijd om het Witte Huis. Dat is een heerlijk vooruitzicht voor de Democraten.

Bert Lanting

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden