IMPEACHMENT OF BERISPING Clintons straf moet maar even wachten

PAUL McHALE was tot voor kort de lievelings-Democraat van de Republikeinen. McHale maakte deze zomer furore door als eerste Democratische afgevaardigde te pleiten voor het aftreden van president Clinton wegens de Lewinsky-affaire....

De verloren zoon heeft de weg naar het Witte Huis teruggevonden nadat hij tot de conclusie was gekomen dat er in het Congres geen meerderheid te vinden is voor impeachment van Clinton, laat staan voor het afzetten van de president. 'Nu het duidelijk is dat impeachment een doodlopende weg is, wordt het tijd de zaak zo snel en evenwichtig mogelijk op te lossen,' vindt McHale nu. Bij wijze van compromis heeft hij een ontwerpverklaring opgesteld waarin Clinton berispt wordt voor zijn gedrag.

McHales bekering is een slecht voorteken voor Clintons Republikeinse vijanden. Om de president te kunnen aanklagen hebben zij de stemmen van een paar Democraten nodig, aangezien er ook in het Republikeinse kamp tegenstanders van impeachment zijn. Nu McHale aan het draaien is, zullen waarschijnlijk ook de andere weifelaars besluiten eieren voor hun geld te kiezen.

Na de Republikeinse verkiezingsnederlaag van begin deze maand was het optreden van speciaal aanklager Starr vorige week voor de commissie-Hyde de laatste kans voor de Republikeinen om de impeachment-procedure nieuw leven in te blazen. Maar het werd al snel duideljk dat die kans verkeken was, toen de televisiekijkers massaal naar de televisiestations begonnen te bellen met het verzoek die saaie man van het scherm te halen.

Het kost de Republikeinen in de impeachment-commissie echter moeite hun prooi los te laten. De afgelopen dagen zijn zij druk bezig geweest de stemmen te tellen om te kijken of er in het Huis van Afgevaardigden een meerderheid te vinden is voor het aanklagen van de president. Na lang rekenen zijn zij tot de conclusie gekomen dat een impeachment-verklaring het misschien net zal halen, als ze de aanklacht beperken tot het plegen van meineed. Maar of ze gelijk krijgen is heel onzeker.

Zo bezien bevindt president Clinton zich in een riante positie. Hij kan rustig afwachten wat er gebeurt: als het Huis onverhoopt toch voor impeachment stemt, loopt de zaak vrijwel zeker alsnog vast in de Senaat. Als de aanklacht het niet haalt, is zijn overwinning compleet.

Maar het risico is dat zijn vijanden in de commissie zullen proberen het onderzoek te rekken om alsnog meer bewijzen te vinden. Daarom probeert het Witte Huis nu zelf voorzichtig steun te werven voor een compromisoplossing in de vorm van een censure, een berisping.

Het is echter de vraag of de berisping die McHale voor ogen staat het Witte Huis zal bevallen. Volgens McHale moet in de verklaring staan dat Clinton het gerechtelijk onderzoek heeft belemmerd door meineed te plegen. Het grootste probleem is dat McHale Clinton wil dwingen zelf zijn handtekening te zetten onder de verklaring, die door beide kamers van het Congres moet worden aangenomen.

Dat zullen Clintons advocaten hem waarschijnlijk ontraden. Want het zou niet alleen een publieke vernedering zijn, maar het zou Clinton ook heel kwetsbaar maken als Starr na afloop van Clintons ambtstermijn zou besluiten hem alsnog te vervolgen wegens meineed en het belemmeren van de rechtsgang. Waarschijnlijk zal het Witte Huis dan ook proberen gedaan te krijgen dat in de tekst van de berisping ook een pardon voor Clinton wordt opgenomen.

Daar zullen de Democraten geen bezwaar tegen maken. Voor de meesten van hen is een eventuele berisping niet zozeer een straf voor Clinton als wel een absolutie voor henzelf. Met een symbolische bestraffing van Clinton kunnen zij hun achterban laten zien dat ze voor morele properheid zijn.

Maar een gratieverlening door het Congres zal slecht liggen bij veel Republikeinen. Naast fanatieke Clinton-haters zijn er bij de Republikeinen ook tal van afgevaardigden die oprecht vinden dat Clinton het rechtsbestel schade heeft berokkend door meineed te plegen, ook al was het over seks. Niet geheel ten onrechte werpen zij de vraag op wat de reactie geweest zou zijn als Clinton een Republikein was. In dat geval zou de vrouwenbeweging waarschijnlijk heel wat minder mild hebben geoordeeld over zijn gedraai in de Paula Jones-zaak.

Maar hun sterkste argument is dat er tal van Amerikaanse burgers in gevangenissen vastzitten wegens het plegen van meineed. Deze week nog werd een schout-bij-nacht van de Amerikaanse marine van zijn post ontheven en aangeklaagd wegens overspel en liegen over zijn affaires tegenover een onderzoekscommissie. Clinton vrijspreken is met twee maten meten, betogen zij dan ook.

Daarin hebben zij gelijk. Het probleem is echter dat met het afzetten van de president niet alleen Clinton gestraft wordt, maar alle Amerikanen die bij de verkiezingen op hem hebben gestemd. Voor zo'n radicale ingreep als het terugdraaien van de verkiezingsuitslag zijn zwaardere argumenten nodig.

Het beste is dan ook dat noch de impeachment noch de berisping het haalt. Dan kunnen Clinton en het Congres weer aan de slag. Tegelijk blijft de mogelijkheid open dat Clinton zich na zijn vertrek uit het Witte Huis alsnog voor zijn privé-gedrag moet verantwoorden, maar dan niet als president, maar als burger.

Bert Lanting

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden