Impeachment met andere middelen

Republikeinen en Democraten in de VS stevenen verbitterd af op een constitutionele crisis. Mogelijk worden de procedures voortgezet tot het Congres de knoop moet doorhakken....

Van onze correspondent Bert Lanting

Het lijkt erop dat de Verenigde Staten op een constitutionele crisis afstevenen, nu George Bush heeft laten weten dat hij niet van plan is zich neer te leggen bij de uitspraak van het Hooggerechtshof van Florida. Het Hof bepaalde gisteren dat Florida rekening moet houden met de uitkomst van handmatige hertellingen, mits die uiterlijk zondag binnen zijn.

De uitspraak lokte woedende reacties uit in het Republikeinse kamp. 'Het lijkt duidelijk dat dit een partijdig vonnis van een partijdig hof is', zei Dick Armey, fractieleider in het Huis van Afgevaardigden. De Republikeinen vertrouwen het Hof niet, omdat alle zeven rechters door Democratische gouverneurs zijn benoemd.

Een andere vooraanstaande Republikein in het Congres, J.C. Watts, zei dat Gore iemand is die 'niet eervol wil winnen of verliezen, maar die probeert te winnen met de sluipmoordenaarstactieken die acht jaar onder president Clinton hem hebben bijgebracht'.

De bittere toon van de reacties laat er geen twijfel over bestaan: Washington is terug in de tijd van de impeachment. Voor de Republikeinen is het gevecht om de uitslag van de verkiezingen een logisch vervolg op de impeachment, een soort herkansing voor de mislukte poging president Clinton af te zetten.

'De hardline Republikeinen vinden dat dit een Clinton/Gore-truc is om de verkiezingen te stelen. Ze hebben ook nog steeds het gevoel dat Clinton ten onrechte onder de impeachment is uitgekomen', zo vertolkte de Republikein Ed Rollins de stemming in de Grand Old Party.

Tekenend voor de sfeer is dat Tom DeLay, een leidinggevende Republikein in het Huis van Afgevaardigden en de drijvende kracht achter het impeachmentproces, al begonnen is te onderzoeken hoe het Congres kan voorkomen dat Gore alsnog de verkiezingen wint.

Gouverneur Bush gaf zijn advocaten gisteren de opdracht bij het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten in beroep te gaan tegen het vonnis van het Hof in Florida. De klacht is dat het Hooggerechtshof van Florida zijn bevoegdheden heeft overschreden. Bovendien betoogt het Bush-kamp dat het feit dat de kiesdistricten verschillende criteria hanteren bij het tellen van de stemmen, indruist tegen het beginsel van gelijke behandeling.

Maar het is nog de vraag of het federale Hooggerechtshof zich zal mengen in de zaak. Tot nog toe heeft Bush weinig succes gehad bij de federale gerechtshoven.

Als Gore onvoldoende stemmen haalt in de hertellingen om de voorsprong van 930 stemmen die Bush nu heeft ongedaan te maken, zal hij onder zware pressie komen te staan om zijn nederlaag definitief te erkennen. Maar het ziet ernaar uit dat de Republikeinen zich met hand en tand zullen verzetten als de einduitslag komende maandag alsnog ten gunste van Gore uitvalt. Bush heeft dan tot 12 december de tijd om de nieuwe cijfers aan te vechten.

De Republikeinen zinnen ook op radicalere stappen. Republikeinse afgevaardigden in Tallahassee hebben laten weten dat zij mogelijk een speciale zitting van de volksvertegenwoordiging van Florida zullen beleggen om de kiesmannen voor Florida in het kiescollege aan te wijzen.

De redenering is dat zij daartoe het recht hebben, omdat het Hof zijn bevoegdheden heeft overschreden. Als de parlementariërs van Florida dan besluiten kiesmannen voor Bush naar Washington te sturen, zal dat ongetwijfeld de kritiek uitlokken dat de Republikeinen de verkiezingen proberen te kapen. De Republikeinen hebben immers de meerderheid in de volksvertegenwoordiging.

Het is dan mogelijk dat er twee groepen kiesmannen uit Florida worden afgevaardigd: een groep voor Bush en een groep voor Gore. Volgens de grondwet moet het Congres dan beslissen welke kiesmannen hun stem mogen uitbrengen, een situatie die niet meer is voorgekomen sinds de verkiezingsstrijd tussen Rutherford Hayes en Samuel Tilden in 1876.

Hoe dat zal uitvallen is nog onduidelijk. De Republikeinen hebben de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, in de Senaat wordt de machtsverhouding mogelijk 50:50. Als het Huis en de Senaat ieder voor een andere groep kiesmannen kiezen, heeft de groep die de goedkeuring heeft van de uitvoerende macht in Florida voorrang. Dat betekent dat het uiteindelijk van de omstreden 'secretary of state' Katherine Harris van Florida afhangt wie de volgende president wordt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden