Nieuws Migranten

Impasse rond 49 migranten bij Malta opgelost, maar ‘ad-hocverdeling’ kan niet langer zo doorgaan

De impasse rond de 49 migranten die voor de kust van Malta op een reddingsschip op zee dobberden omdat geen enkele Europese haven ze wilde toelaten, is voorbij. Na drie weken touwtrekken zijn acht Europese landen woensdag een verdeelsleutel overeengekomen om de migranten uit hun penibele situatie te verlossen.

Nederland neemt zes migranten op die hier de asielprocedure moeten doorlopen. Ondanks smeekbeden van de Duitse hulporganisaties die de migranten op hun reddingsschepen de Sea-Watch en Albrecht Penck probeerden op te vangen op een wilde zee en met slinkende water- en voedselvoorraden, wilde geen van de Europese lidstaten zijn nek uitsteken uit vrees een verkeerd signaal af te geven. Mensensmokkel en illegale migratie mogen niet langer lonend zijn.

Sinds de nieuwe rechts-nationalistische regering van Italië afgelopen zomer de havens definitief sloot voor de reddingsschepen, is de rest van de Europese Unie feitelijk gedwongen deze koers te volgen. Wie het Italiaanse beleid immers hardvochtig noemde zoals bijvoorbeeld Frankrijk, moest de migranten zelf maar opnemen, zo was de boodschap van de radicale Italiaanse minister Matteo Salvini. Met de groeiende aanhang voor anti-migratiepartijen in het achterhoofd bleek daartoe geen van de lidstaten bereid, met als gevolg dat nu per reddingsschip ad hoc moet worden onderhandeld over de verdeling van de migranten over de lidstaten.

Een onhoudbare situatie, zo beaamt ook de woordvoerder van staatssecretaris Mark Harbers van Justitie en Veiligheid die wil dat de Europese Commissie verder gaat met de plannen voor een nieuw migratiebeleid die deze zomer strandden. Zo moesten er zogenoemde ontschepingsplatforms in Noord-Afrika komen waar migranten zouden moeten worden geselecteerd of teruggestuurd. Dit om te voorkomen dat migranten zelf op bootjes stappen en verdrinken. Maar geen van die landen bleek heil te zien in de centra op hun grondgebied. 

Met grote moeite

Harbers had als vlaggenstaat van de Sea-Watch begin dit jaar aangegeven bereid te zijn een deel van de 32 migranten te willen opnemen, mits andere lidstaten ook hun verantwoordelijkheid zouden nemen. Ondanks het geringe aantal bleek de Europese Commissie toch grote moeite te ondervinden om tot een verdeelsleutel te komen. Niet alleen omdat ook 17 migranten van een ander Duits reddingsschip mee moesten worden verdeeld, Malta eiste ook dat de Commissie de 249 migranten zou herverdelen die het land zelf rond de Kerst uit haar eigen wateren had gered. Het land had er genoeg van om vanwege zijn geografische ligging steeds te worden opgescheept met de zorg voor migranten die elders in de Middellandse Zee van bootjes zijn opgevist.

In een verklaring zei de Maltese premier Joseph Muscat woensdag blij te zijn dat de Europese Commissie haar verantwoordelijkheid heeft getoond, maar dat dit zo niet langer kan doorgaan. ‘Het kan niet zo zijn dat alleen een ad-hocsolidariteitsmechanisme in werking wordt gesteld als een schip wordt geweigerd en dat de lidstaten die hun verantwoordelijkheid nemen, worden genegeerd.’

Sinds Italië de havens heeft gesloten voor reddingsschepen met migranten verkeert het Europese migratiebeleid in een impasse. Nadat in juli de Aquarius, het reddingsschip van Artsen zonder Grenzen, met ruim 600 migranten aan boord werd geweigerd in Italië en moest uitwijken naar Spanje zijn de meeste reddingsschepen voor de kust van Libië vertrokken. Eind december liet Spanje nog het schip Open Arms van de Spaanse hulporganisatie Proactiva toe met 311 migranten aan boord, maar sindsdien lijkt het hek rond Europa definitief gesloten.

Ondertussen blijven migranten nieuwe smokkelroutes vinden, nu vooral via Marokko en vanuit het Turkse vasteland. In Griekenland is de situatie in de overvolle opvangkampen, waar sommige migranten al een derde winter moeten doorbrengen, weer onhoudbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden