Impasse met opstandige migranten stelt strikt asielbeleid Australië op de proef

Australië zit in zijn maag met zeshonderd migranten die weigeren een vorige week op het eiland Manus gesloten detentiecentrum te verlaten. De regering van premier Malcolm Turnbull zoekt een humanitaire uitweg, maar wil geen concessies doen aan haar strikte asielbeleid.

Asielzoekers weigeren het kamp op Manus te verlaten. Beeld epa

Australië accepteert al jaren geen vluchtelingen meer die per boot de oversteek wagen, ook niet als zij na een asielverzoek een vluchtelingenstatus krijgen. Zo wil het mensensmokkelaars geen kans geven. Wie toch aankomt, belandt in een van de overzeese detentiekampen. Australië heeft zogeheten offshorecentra geopend op Manus (Papoea Nieuw-Guinea) en het eilandstaatje Nauru, waar illegalen worden ondergebracht tijdens hun asielprocedure.

Op papier is het detentiekamp op het Papoease eiland Manus sinds vorige week woensdag niet meer in gebruik. Water en stroom zijn afgesloten, het personeel is vertrokken, maar zo'n zeshonderd migranten weigeren het complex te verlaten. Ze zijn afkomstig uit Afghanistan, Pakistan, Iran en landen in Zuidoost-Azië. De opties die Australië hun biedt - overplaatsing naar een ander kamp, asiel in Papoea Nieuw-Guinea of Cambodja - wijzen ze af.

Australië is voor het blok gezet doordat een Papoease rechter het detentiecentrum op Manus anderhalf jaar geleden ongrondwettig verklaarde. De buurlanden bakkeleien nu over wie verantwoordelijk is voor de zeshonderd achterblijvers die het kamp hebben gebarricadeerd. Papoea Nieuw-Guinea biedt de vluchtelingen de mogelijkheid van asiel, maar wil weigeraars geenszins dwingen.

Australië is voor een uitweg aangewezen op de welwillendheid van andere landen. Nieuw-Zeeland biedt aan 150 migranten op te nemen, maar premier Turnbull bedankte dit weekeinde vooralsnog voor het aanbod. Zo'n deal is in feite een achterdeurtje voor asiel, vreest hij, en dat moedigt smokkelmigratie aan.

Demonstranten in Sydney betogen tegen de Australische afhandeling van de Manus-affaire. Beeld afp

'Domme deal'

In plaats daarvan heeft Australië de hoop gevestigd op een akkoord met de Verenigde Staten dat stamt uit de nadagen van de regering van Barack Obama. De VS beloofden destijds 1.250 migranten over te nemen uit de offshorekampen. In ruil daarvoor neemt Australië asielzoekers uit Midden-Amerika over, met wie de VS in hun maag zitten. Obama's opvolger Trump heeft het akkoord herhaaldelijk bespot als een 'domme deal', maar zei het te honoreren.

De vraag is of dat akkoord uitkomst biedt: tot dusver zijn slechts vijftig vluchtelingen overgebracht naar de VS. De trage doorstroom is deels toe te schrijven aan de 'extreme' veiligheidsscreening die de regering-Trump hanteert bij asielaanvragen. Nu honderden migranten medewerking weigeren en hun leefomstandigheden met de dag verslechteren, begint de tijd te dringen om een humanitaire uitweg te vinden. De Australische oppositie eist dat Turnbull het onderwerp aansnijdt bij de Amerikaanse president als de leiders elkaar volgende week ontmoeten op de Filipijnen. Turnbull moet Trump ervan overtuigen het asielproces te versnellen, is de opdracht. Van harte zal dat niet gaan: tijdens een kennismakingstelefoontje in februari kregen de twee het met elkaar aan de stok over de Obamadeal.

Advocaten van de protesterende asielzoekers wilden de ontmoeting tussen Turnbull en Trump niet afwachten. Via de Papoease rechter probeerden ze af te dwingen dat het gesloten kamp weer wordt voorzien van stroom, voedsel en water. De rechter heeft dit verzoek afgewezen.

Het Australische zerotolerancebeleid stamt uit 2001, toen de conservatieve regering de 'Pacifische oplossing' in het leven riep om smokkelmigratie tegen te gaan. Met patrouilles op zee en de opening van overzeese detentiekampen daalde de illegale immigratie op het vasteland tot een nulpunt. Concessies aan zijn strenge asielregels wil premier Turnbull koste wat kost vermijden. Daarbij kan hij rekenen op steun van vrijwel de voltallige oppositie in het parlement. 'We weten hoe het alternatief eruitziet: tienduizenden illegale binnenkomers en meer dan duizend mannen, vrouwen en kinderen die verdrinken in zee', zei hij zaterdag. 'We hebben de smokkelaars hun handel ontnomen en we zullen ze werkloos houden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.