Impasse in Zimbabwe

ROBERT Mugabe heeft de presidentsverkiezingen in Zimbabwe 'gewonnen'. Oppositieleider Morgan Tsvangirai heeft misgegokt. Hij had gehoopt dat hij de verkiezingen toch zou winnen, ondanks Mugabes intimidatie van de kiezers, via dreigementen, knokploegen en persbreidel, en het weren van internationale waarnemers....

De officiële uitslag leidt tot een impasse, want er is, gezien de toegepaste methodes, geen enkele grond voor westerse landen om Mugabes overwinning te erkennen. Te verwachten valt dat de president, nu hij zijn doel van machtsbehoud heeft bereikt, een verzoenende toon zal aanslaan, ook tegenover de westerse landen die hij de afgelopen maanden heeft beschimpt. Om de macht te behouden, heeft de president zijn land economisch in de afgrond gestort, maar nu zal hij hulp en investeringen zoeken. Allereerst zal hij trachten de grote sommen geld binnen te halen die Zimbabwe zijn toegezegd voor een fatsoenlijke herverdeling van het land. Dat geld is er tot dusver niet gekomen, omdat Mugabe de voorwaarden aan zijn laars lapte. De donoren zullen in die opstelling moeten volharden, want met Mugabe valt geen zaken te doen.

De beperkte sancties van de EU en de VS moeten in stand blijven. De bevriezing van vrijwel alle buitenlands hulp eveneens, ook al zullen de gewone Zimbabwanen daarvan de dupe zijn. Buiten de regeringskanalen om kan hen toch hulp worden geboden. Zo dreigt er nu een hongersnood, grotendeels veroorzaakt door Mugabes wanbeleid. Daar valt met noodhulp, die buiten het bereik van de regering blijft, iets aan te doen.

Hoe moet het verder? De oppositie ziet ervan af te proberen alsnog eerlijke verkiezingen af te dwingen, zoals eerder in Ivoorkust en nu in Madagaskar. Het gevaar van nog meer bloedvergieten is daarvoor te groot. Veel Zimbabwanen hebben waarschijnlijk uit angst op Mugabe gestemd. Kiesdistricten waarvan de inwoners in meerderheid voor de oppositie hebben gekozen, lopen het risico door knokploegen bezocht te worden, zoals eerder is gebeurd.

Van de Afrikaanse landen valt weinig te verwachten. Zij dragen door hun afwachtende houding en vruchteloze 'stille diplomatie' een grote verantwoordelijkheid voor het debacle in Zimbabwe. Als dit soort verkiezingen voor democratisch kunnen doorgaan, is het slecht gesteld met het democratisch gehalte van de 'nieuwe leiders' op het continent. Na de verkiezingen zal het voor hen lastiger zijn om alsnog Mugabe ter verantwoording te roepen.

Het vooruitzicht voor Zimbabwe is slecht. De politieke crisis zal voortduren. Normalisering van de betrekkingen met westerse donorlanden zou een verkeerd signaal zijn en is niet te verwachten. Steeds meer Zimbabwanen zullen hun landgenoten die hun heil in buurlanden zochten, volgen. Aan die impasse zal slechts een einde komen wanneer Mugabe (78) alsnog aftreedt of sterft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden