Impasse in Spaanse politiek compleet met zelfde uitslag

De impasse in de Spaanse politiek is compleet nu een nieuwe verkiezingsronde nauwelijks een andere uitslag heeft opgeleverd. De rechts-conservatieve Partido Popular (PP, Volkspartij) van premier Mariano Rajoy werd zondag opnieuw de grootste tijdens de tweede verkiezingen in een half jaar. Op gepaste afstand volgen de sociaal-democratische PSOE en het linkse Unidos Podemos ('Verenigd Kunnen We').

De huidige premier Rajoy brengt zijn stem uit. Foto epa

Nog nooit in de geschiedenis van Spanje is het vertoond dat een nieuwe gang naar de stembus nodig is, omdat er geen regering kon worden gevormd. Nu blijkt de kiezer de politieke partijen niet uit de brand te helpen. De twee grootste partijen zijn ver verwijderd van een absolute meerderheid.

De regerende PP zou op het moment dat driekwart van de stemmen was geteld de verkiezingen winnen en 31,7 procent van de stemmen krijgen. Op de tweede plaats volgt de sociaal-democratische PSOE, met 23,7 procent. Unidos Podemos, de samenwerking tussen de linkse protestpartij Podemos en Izquierda Unida (Verenigd Links), bleef steken op 21,3 procent van de stemmen.

Veertig jaar lang waren de PP en de PSOE, rechts en links, de twee vanzelfsprekende partijen in de Spaanse politiek. Van tevoren was er veel te doen over een sorpasso: als Unidos Podemos langszij zou komen, zou dit een definitief einde betekenen van een tijdperk waarin twee partijen afwisselend de premier leveren.

Zo ver lijkt het niet te komen. De PSOE houdt stand en heeft bovendien de sleutel tot een coalitie in handen. Zowel de zittende PP-premier Mariano Rajoy als Podemos-leider Pablo Iglesias dongen tijdens de verkiezingscampagne naar zijn hand. PSOE-voorman Pedro Sánchez liet zorgvuldig in het midden waar zijn voorkeur lag.

Regering 'voor de verandering'

Dit voorjaar onderhandelde Sánchez echter al met de linkse partij Podemos over een coalitie. Die onderhandelingen braken af door toedoen van Podemos. Daarna, tijdens de verkiezingscampagne, hield Podemos-leider Pablo Iglesias de deur wijd open naar de PSOE. De partij is bereid af te zien van een referendum over Catalonië, een van de heikelste meningsverschillen. Op die manier zou een linkse regering 'voor de verandering' kunnen ontstaan.

De conservatieve Mariano Rajoy heeft steeds gepleit voor een brede coalitie, waarin de twee traditionele partijen samen het land besturen. Dat voorstel stuitte echter op de onwil van de PSOE, die kansen zag om zelf te premier te leveren. Daarnaast is de naam van Rajoy verbonden aan de talloze corruptieschandelen in zijn partij. Niet dat hij zelf werd betrapt op het aannemen van smeergeld, maar zijn optreden tegen partijgenoten was niet erg daadkrachtig. Inmiddels is Rajoy met een nieuw idee gekomen: als er geen coalitie kan worden gesloten, dan moet de grootste partij maar regeren. Zijn partij dus.

De opkomst bij de verkiezingen was de laagste ooit. Er waren verzachtende omstandigheden. Het was boven de 30 graden, veel Spanjaarden waren een weekendje weg omdat ze vrijdag vrij waren, en op straat is er weinig te merken van verkiezingen - de politieke partijen hebben afgesproken geen posters op te hangen. Toch kan dit niet verhullen dat de vervreemding en afkeer van de politici die het land niet weten te besturen groot is.

Aanhangers van de links Podemos-partij houden een doek vast met een afbeelding van Ernesto 'Che' Guevara. Foto afp
Mariano Rajoy. Foto ap
Foto de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.