Impasse dreigt in Aleppo: oppositiewijken bijna volledig omsingeld

De situatie in Aleppo, voor de oorlog nog het economische centrum van Syrië, verslechtert met de dag. In zowel de oppositiewijken als aan regeringszijde regent het bommen en mortiergranaten. Het regime heeft het oppositiegedeelte van de stad bijna volledig omsingeld. Dat voedt de angst dat duizenden mensen verstoken raken van hulp.

Een man draagt een jong meisjes dat gewond is geraakt door een vatenbom in het Kallaseh-district in Aleppo.Beeld afp

Na twee jaar van onophoudelijke gevechten, zakt Aleppo steeds verder weg in het oorlogsmoeras. Inwoners die recent naar Turkije zijn gevlucht, beschrijven de noodlijdende situatie in hun thuisstad. De 24-jarige Bareem, die drie maanden geleden aankwam in de Turkse grensstad Hatay, werd bijna dagelijks geconfronteerd met mortiergranaten van het Vrije Syrische Leger. Ze woonde in Ashrafiya, een wijk die onder controle van het regime staat. 'De granaten worden lukraak afgeschoten en raken bijna nooit militaire doelen', zegt ze in een café met Turkse livemuziek. 'De meeste slachtoffers zijn burgers.' Na een eerste bom, volgt bijna altijd nog een tweede en een derde. 'Je kunt niets anders doen dan thuis zitten en maar hopen dat je huis niet geraakt wordt.'

Ook de oppositiewijken vallen dagelijks ten prooi aan bombardementen, maar dan door vatenbommen die door het regime vanuit vliegtuigen worden afgevuurd. Deze zwaar explosieve olievaten hebben grote aantallen burgerslachtoffers tot gevolg. 'Het regent vatenbommen', zegt Ahmad al-Halabe (25), een inwoner uit Aleppo die sinds enkele maanden in de Turkse grensplaats Kilis woont, maar nog geregeld terugkeert naar zijn geboortestad. 'Het vliegtuig wijkt niet uit de lucht. Om de paar seconden wordt er een nieuwe bom geworpen, soms wel acht achter elkaar. Wijken worden hierdoor letterlijk uitgekamd.'

Aan beide zijden van de stad verblijven duizenden vluchtelingen. Er is niet genoeg capaciteit om ze op te vangen, dus veel mensen zijn dakloos. Hulporganisaties krijgen steeds moeilijker toegang tot de stad. Bevreesd wordt uitgekeken naar de aankomende winter. Er is een gebrek aan tenten, eten en medicijnen. De stroom valt geregeld uit en de verveling en economische malaise zijn groot.

Bijna niemand durft de grens tussen regerings- en oppositiegebied nog te passeren, uit angst opgepakt te worden of ter plekke geliquideerd. 'Een kennis wilde brood kopen aan de andere kant van de grens, omdat het daar goedkoper is', zegt Bareem. Hij werd op de grensovergang doodgeschoten omdat hij door militairen als verdachte werd gezien.'

Bareem in een café in Hatay.Beeld Mohammad Abdulazaz

Assad verovert terrein

Iets meer dan de helft van Aleppo is momenteel in handen van het regime, de andere helft wordt beheerd door oppositiemilities. Nu veel strijders van het aan al-Qaida gelieerde Nusra-front naar Idlib zijn vertrokken om daar slag te leveren, zijn het door Amerika gesteunde Harakat Hazm en de Muhajireen-brigade de sterkste oppositiefracties in de stad. Maar de support reikt niet ver genoeg om het regime te verslaan. Daarvoor is troepenuitbreiding nodig en geavanceerd wapentuig waarmee regeringsvliegtuigen uit de lucht geschoten kunnen worden. Het ziet er niet naar uit dat de oppositiemilities dergelijke steun zullen ontvangen.

Ondertussen veroveren de troepen van Assad, met behulp van de vatenbommen, steeds meer terrein. Recentelijk hebben ze een aantal belangrijke hoofdwegen afgesloten. De oppositiewijken zijn nu alleen nog via de noordelijke wijk al-Jandol te bereiken, maar ook hier zijn gevechten uitgebroken. Dit voedt de angst dat het regime van plan is de laatst overgebleven doorgang te blokkeren.

'Ik ben doodsbang dat dit scenario werkelijkheid wordt', zegt Munir, een hulpverlener uit Aleppo die vanwege veiligheidsredenen niet met zijn echte naam in de krant wil. 'Het zou betekenen dat duizenden mensen zonder voedsel en andere noodzakelijke voorzieningen komen te zitten. Het regime heeft dan de vrije hand.'

De situatie doet denken aan het centraal gelegen Homs. Het regeringsleger sloot de oude binnenstad, waar oppositiestrijders zich hadden verschanst, begin dit jaar hermetisch af. Na een maandenlang beleg konden de strijders niet anders dan zich overgeven. Hun voedsel- en wapenvoorraden waren uitgeput. De strijders werden halverwege mei met bussen de stad uitgevoerd en Homs is sindsdien weer in handen van het regime.

Ahmad al-Halabe in een café in Kilis, waar hij sinds zijn vlucht uit Aleppo woont.Beeld Mohammad Abdulazaz

Anders dan Homs

Toch is Aleppo op veel vlakken niet te vergelijken met Homs. De noordelijke stad en omgeving zijn verdeeld tussen een breed scala aan strijdkrachten; het regeringsleger, het Vrije Syrische Leger, Jabhat al-Nusra, Islamitisch Staat en vele splintergroeperingen. Dat was anders in Homs, waar de omringende regio's ten tijde van het beleg werden gecontroleerd door de regering. De troepen van Assad konden de laatste oppositiekrachten daarom zonder al te veel risico's tot overgave dwingen.

In Aleppo zou een blokkade waarschijnlijk een bloedige veldslag tot gevolg hebben. 'Dat zou onnodig zijn', denkt Ahmad al-Halabe, die een aantal weken voor het Vrije Syrische Leger vocht. 'Het regime heeft nu al de volledige controle over het oppositiegedeelte van de stad. Ze huren sjiitische milities uit Iran, Afghanistan en Libanon in. Die opereren aan de randen van de oppositiewijken, zodat er van alle kanten aangevallen kan worden. De sjiitische milities worden betaald door het regime. Ze krijgen rondom de 500 dollar per maand, wat heel wat meer is dan de 100 dollar die de oppositiestrijders gemiddeld ontvangen.'

Al-Halabe omschrijft zijn geboortestad als 'een brandende afvalplek'. Het is een grote puinzooi, zegt hij. Om er cynisch aan toe te voegen: 'Laat buitenlandse regeringen hun ongewenste jihadi's maar naar Aleppo sturen. Grote kans dat ze nooit meer terugkeren.'

Strijders van het Vrije Syrische Leger bereiden een mortieraanval voor in de Handarat-regio, dat in handen is van het regime.Beeld reuters
Jongens voetballen in al-Klaseh, een van de belegerde wijken van Aleppo.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden