Immigratie: open armen of grenzen dicht?

Er valt veel te kiezen op 15 maart. Vandaag deel 6 van een serie: hoe denken de partijen over asielzoekers?

Bewegwijzering nabij AZC Ter Apel. Beeld anp

De Nederlandse bevolking blijft groeien en de belangrijkste oorzaak is immigratie. Op 1 januari telde Nederland volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek bijna 17,1 miljoen inwoners, ruim 110 duizend meer dan een jaar geleden. Uitgesplitst komen 88 duizend nieuwe inwoners voort uit het migratiesaldo (immigratie minus emigratie) en 22 duizend zijn natuurlijke aanwas (geboorte minus sterfte).

Per saldo is Nederland al decennia een immigratieland, maar het heeft zich nooit willen organiseren langs de lijnen van een klassiek immigratieland dat alleen mensen toelaat voor wie emplooi is. Daarvoor ontbreekt politiek draagvlak en met een blik op de huidige verkiezingsprogramma's zal dat er ook niet van komen.

Gevolg is dat Nederland een gereguleerde arbeidsmigratie kent, plus de enkele honderden vluchtelingen die jaarlijks via de UNHCR worden uitgenodigd, en de ongecontroleerde stroom asielzoekers. Iedereen die Nederland bereikt, kan zich beroepen op de vluchtelingenstatus en om permanent verblijf vragen. Wie de asielprocedure met goedkeuring afrondt, kan het recht op gezinshereniging doen gelden. Deze immigratieroute is in principe ongelimiteerd. In combinatie met de verzorgingsstaat is dit een maatschappelijke kostenpost van miljarden.

Japan (127 miljoen inwoners) liet vorig jaar 28 asielzoekers toe, terwijl het 10.901 verzoeken kreeg. Is Japan een onbeschaafd land? Geen democratie? Het is een eiland, wat de bereikbaarheid moeilijker maakt. Maar dan nog: 28 toegelaten asielzoekers. 'Zo moet het', twitterde Geert Wilders. Het A4'tje dat voor zijn PVV-partijprogramma doorgaat, stelt: 'Nul asielzoekers erbij en geen immigranten meer uit islamitische landen: grenzen dicht.' Plus: 'Intrekken alle al verleende verblijfsvergunningen asiel voor bepaalde tijd. Azc's dicht.'

Wat Japan kan, kan Nederland ook. Maar daar is wel veel voor nodig. Zoals het opzeggen van de Europese verdragen waaraan Nederland (en Japan niet) gebonden is. Voor de Wilders-variant is zelfs het schrappen van de godsdienstvrijheid uit de Grondwet vereist. Dat zijn politieke keuzen die hier, behalve door de PVV, nooit zullen worden gemaakt.

Greenpeace activisten protesteren voor het Opera House. Beeld afp

Een rationele opvatting

Ook de oplossing die PVV-afsplitsing VNL kiest, heeft in Nederland nooit school gemaakt. 'Alleen mensen die een verrijking zijn voor onze economie zijn welkom', schrijft VNL in het verkiezingsprogramma. De partij kiest Australië als voorbeeld: 'Een streng immigratiebeleid, geen kansloze immigratie.'

Dat is een heel rationele opvatting van immigratie, die voorbijgaat aan het gegeven dat asielzoekers in Nederland gewoon op de stoep staan. Australië weert immigranten die ongevraagd komen en houdt ze voor dat ze zullen worden verbannen naar het omstreden detentiekamp op het eiland Nauru. 'No way, you will not make Australia home', is het credo.

Maar sinds de jongste immigratiegolf van 2015-2016 is het tij in Nederland iets aan het keren. PvdA-coryfee Jan Pronk, oud-minister voor Ontwikkelingssamenwerking, zei in 1993: 'Zij die kloppen aan de poorten van Europa, zullen moeten worden ontvangen.' Dat is een andere toon dan die van de huidige PvdA-aanvoerder Lodewijk Asscher, die in deze campagne ook de grenzen benadrukt aan wat Nederland vermag.

Onlangs bracht de Sociaal-Economische Raad een rapport uit over de immigranten die nu in Nederland een status krijgen. Ze komen vooral uit Syrië en Eritrea. Anders dan het beeld soms wil, zijn de meesten niet hoogopgeleid. Meer dan de helft is aangewezen op bijstand en de ervaring leert, waarschuwt de SER, dat als ze daar niet binnen een paar jaar uit zijn zij levenslang van een uitkering afhankelijk blijven.

De meeste partijen zoeken in hun verkiezingsprogramma's naar een Europese oplossing, met opvang aan de buitengrenzen. Sinds de Turkije-deal is bewezen dat daar mogelijkheden liggen. Volgens de linkse partijen - vooral GroenLinks - neemt Nederland op dit moment nog te weinig erkende vluchtelingen over van Griekenland en Italië. De behoudendere partijen willen dat eerst ook andere Europese landen aan hun verplichtingen voldoen. Zoals de vroegere VVD-voorman Frits Bolkestein eens zei: 'Nederland moet niet de gekke henkie van Europa willen zijn.' Intussen werkt de EU aan het verspreiden van een boodschap die op de Australische lijkt: 'Migranten die geen recht zullen krijgen in de EU te blijven, moeten de gevaarlijke overtocht naar Europa niet maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden