IMF en VS chanteren elkaar met miljarden

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Verenigde Staten pokeren met miljarden. Het IMF wil dat de Amerikanen hun achterstallige contributie betalen, terwijl de Amerikanen druk uitoefenen op het IMF om de politieke stabiliteit in Rusland te redden....

Van onze verslaggever

Ferry Haan

AMSTERDAM

De econoom Lans Bovenberg denkt dat het spel inderdaad zo gespeeld wordt. Hij kent de regels want tot 1990 werkte hij zelf voor het IMF. Later was hij onderdirecteur van het Centraal Planbureau. Sinds kort is terug in de wetenschap als hoogleraar economie in Tilburg. Volgens Bovenberg is het merkwaardig dat de Amerikanen veel ophef maakten over de IMF-reddingsoperaties in Azië, maar nu het pakket voor Rusland van harte steunen.

In het afgelopen jaar rammelde het IMF veelvuldig met de buidel. In totaal bracht het 280 miljard gulden bij elkaar om de regeringen van Indonesië, Thailand, Zuid-Korea en nu Rusland te helpen. Het pakket van 45 miljard gulden voor Rusland was het laatste dat het IMF uit de kas kon schrapen. Nu is de bodem in zicht.

Vorig jaar september stemden de IMF-lidstaten in met een verhoging van de landenquota van 40 procent. Maar het Amerikaanse congres heeft deze verhoging al die tijd tegen gehouden. De Amerikanen dragen jaarlijks 86 miljard gulden bij aan het IMF. Dat zou naar 122 miljard gulden moeten gaan.

De Republikeinse meerderheid in het Congres verzette zich tegen de verhoging omdat zij het IMF verwijten Amerikaans belastinggeld te verspillen. De belangrijkste weerstand betreft het 'morele risico'. Moreel risico is een term uit de verzekeringseconomie. Het ontstaat wanneer betrokken partijen bewust hun gedrag veranderen omdat zij weten dat ze schadeloos gesteld worden als ze hun neus stoten. In de ogen van de Amerikanen namen de Aziatische regeringen en westerse beleggers te veel risico, omdat zij wisten dat het IMF toch te hulp zou schieten. De Aziatische crisis is niet veroorzaakt door overmacht, maar door slecht beleid. En het IMF straft dit niet af, maar geeft de partijen die teveel risico hebben gelopen hun geld terug. Hiermee schept het IMF een gevaarlijk precedent. Regeringen van andere opkomende economiën weten nu ook dat zij kunnen rekenen op IMF-steun als het mis loopt.

Bovenberg is het echter niet helemaal eens met de Amerikaanse kritiek. Het fonds geeft namelijk alleen krediet onder strenge voorwaarden. Ieder land dat van het IMF leent, verplicht zich tot verregaande saneringsmaatregelen. Volgens Bovenberg zit het IMF met Rusland in de maag: 'Rusland is een politieke grootmacht. Bij minder belangrijke landen is het voor het IMF makkelijk strenger te zijn.'

Hoe het IMF omgaat met Rusland bleek maandagavond toen het bestuur instemde met een krediet van 22,4 miljard gulden dat Rusland nog dit jaar zal ontvangen. Het IMF probeert druk uit te oefenen op de Russische overheid, door 1,6 miljard gulden achter te houden van de eerste tranche van 11,2 miljard. IMF-onderdirecteur Stanley Fischer waarschuwt dat hij de resterende 9,6 miljard gulden pas overgemaakt als de Doema, de Russische Tweede Kamer, alsnog akkoord gaat met belastingvoorstellen van de regering. De Doema torpedeerde vorige week voorstellen voor de inkomstenbelasting en de financiering van de pensioenfondsen.

Uit Fischers woorden blijkt dat het fonds niet helemaal is overtuigd van de aanpak van president Jeltsin. Dit weekeinde vaardige Jeltsin per decreet maatregelen uit om de door de Doema veroorzaakte gaten in de begroting te dichten. Hierop reageerde de Doema door volgende maand toch het zomerreces te onderbreken voor een debat over de maatregelen van de regering. Premier Kirijenko krijgt daarmee zijn zin. Hij wil alsnog parlementaire goedkeuring voor de belastingverhogingen.

Het IMF en de VS vinden elkaar nu door Rusland. Het IMF doet niet moeilijk over een omvangrijk hulppakket en de VS zeurt niet meer over de verhoogde bijdrage. De Amerikaanse senator Dick Armey was één van de felste tegenstanders van het IMF. Maar zelfs hij verklaart dat het waarschijnlijk is dat het IMF de beoogde verhoging van het budget toch krijgt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.