'Illegale prostitutie is als waterbed'

Marjolein Goderie heeft, met twee andere onderzoekers van het Verwey-Jonkerinstituut, een aantal 06-nummers gebeld waarop vrouwen zich voor seks aanbieden....

Illegale prostitutie komt in vele vormen voor. Twee jaar na de legalisering van bordelen zijn de strafbare vormen van prostitutie 'beslist geen uitzondering'. Het Verwey-Jonkerinstituut onderzocht de illegaliteit, onvrijwilligheid en minderjarigheid in de prostitutiebranche. Volgens het ministerie van Justitie heeft zich de afgelopen twee jaar geen grootschalige vlucht in de illegaliteit voorgedaan. Maar die conclusie wil Goderie graag nuanceren.

'Er is geen nulmeting gedaan. Dus we weten niet hoe de stand van zaken was vóór de opheffing van het bordeelverbod. Daarom kunnen we ook niet zeggen of er sprake is van een toename, en zo ja in welke mate. Feitelijk was tot twee jaar geleden elke exploitatie van prostitutie illegaal. Maar het staat vast dat illegale prostitutie ook nu nog veelvuldig voorkomt.'

Prostituees zonder geldige verblijfsvergunning zijn nog steeds volop actief. Ze zijn niet alleen te vinden op moeilijk te controleren plekken, zoals de straat, thuis achter een 06-nummer of via een schimmig escortbureau. Ook, en dat heeft Goderie toch wel verbaasd, in de legale seksclubs en raamprostitutiebedrijven.

'Sommige exploitanten nemen gewoon het risico dat ze worden gepakt. Dat gebeurt vooral in gemeenten waar de vergunningverlening nog niet op orde is. Daar riskeren ondernemers die toch werken met buitenlandse vrouwen zonder verblijfsvergunning, hoogstens een fikse boete. Hun club kan niet worden gesloten.'

Goderie constateert dat sommige gemeenten wel heel erg traag zijn bij de vaststelling van het lokale prostitutiebeleid. Daarvan wordt in de branche gretig gebruik gemaakt. Want de illegaliteit zoekt feilloos die gemeenten op waar controle en handhavingtekortschieten. 'Een vrouw die uit Rusland komt, vroeg waar ze het beste kon werken in de raamprostitutie. Groningen, Leeuwarden en Alkmaar hadden ze haar prompt verteld. Want daar was de handhaving nog niet op orde. Pas onlangs is Groningen begonnen om raamexploitanten die illegale vrouwen aan het werk hebben, aan te pakken. Dan hoor je weer dat de een naar Deventer is vertrokken, terwijl de ander vanuit een huis in een buitenwijk van Groningen doorgaat.'

Het waterbedeffect noemt Goderie dat: als je op de ene plek drukt, verplaatst het water zich een andere plek. Dat effect wordt versterkt doordat gemeenten niet gelijktijdig de legalisering van de bordelen hebben omgezet in lokaal beleid. De onderzoekster wijst op de noodzaak dat alle gemeenten een lokaal prostitutie- en handhavingsbeleid voeren. Maar zelfs dan is illegale prostitutie niet helemaal uit te bannen.

Een ander negatief effect dat Goderie opvalt, is 'het blazen in een volle asbak': alle asdeeltjes verspreiden zich en worden onzichtbaar. Zo zijn ook veel prostituees sinds de legalisering van bordelen onzichtbaar en ongrijpbaar geworden. Vrouwen die eerst nog min of meer gecontroleerd in een club werkten, zwermen nu uit naar de straat, parkeerplaatsen en escortbureaus. Daar zijn ze nog moeilijker te bereiken.

Goderie meent dat het beleid te lokaal is gericht. De gemeenten worden geacht hun eigen bordeelbeleid vast te stellen en te handhaven. Maar mensenhandel is internationaal georganiseerd. Het is het domein van niets ontziende handelaren en verdrukte vrouwen op zoek naar een betere toekomst. 'Het schoonvegen van een tippelzone, zoals laatst in Amsterdam, lost de problemen misschien lokaal even op. Op zo'n moment wordt echter niets gedaan aan de mensenhandel, de drijvende kracht achter de illegale prostitutie. Daarom moet de overheid landelijk, maar ook internationaal, veel actiever zijn bij de aanpak van mensenhandel.'

De onderzoekster vraagt zich af of de landelijke regelgeving voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning niet wat soepeler moet worden wanneer er geen sprake is van mensenhandel. Want veel buitenlandse vrouwen worden gedwongen om de illegaliteit in te duiken, omdat ze geen verblijfsvergunning kunnen krijgen, of daar te lang op moeten wachten.

Legale seksbazen hebben daardoor de grootste moeite om personeel te krijgen in hun relaxclub. Bulgaarse vrouwen zonder verblijfsvergunning moeten ze de toegang weigeren. Nog geen dag later zien ze deze illegale hoeren tippelen op straat. Goderie: 'In een seksclub zijn ze vermoedelijk toch beter af. Daar is tenminste nog enige controle door gemeente, politie en GGD.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden