NIEUWSCRIMINALITEIT IN DE SPORT

Illegale pokeravonden in de voetbalkantine: ‘Dan is dus je hele club naar de Filistijnen’

Een op de acht amateursportverenigingen heeft de afgelopen twee jaar te maken gehad met ‘serieus te nemen signalen’ die kunnen wijzen op criminele inmenging. ‘Veel clubs zijn zich niet bewust van de gevaren.’

Ouders langs de lijn bij een voetbalclub in Rotterdam. De vereniging komt niet in dit verhaal voor.Beeld ANP

Vaak begint het met een onschuldige donatie, zoals de aankoop van een reclamebord of het sponsoren van de sportkleding van een jeugdteam. De volgende stap zet de criminele geldschieter door een topspeler voor het eerste elftal geheel uit eigen zak te betalen. Aan het eind van de rit blijkt het natuurlijk allemaal niet voor niets: de sponsor die zich met uiterst louche zaakjes bezighoudt, heeft met al dat gulle geven mooi een plek in het bestuur van de sportclub verdiend. 

Grofweg is dit hoe het eraan toe kan gaan bij een willekeurige voetbal-, hockey- of handbalclub. Een op de acht amateursportverenigingen heeft de afgelopen twee jaar te maken gehad met ‘serieus te nemen signalen’ die kunnen wijzen op criminele inmenging, concluderen onderzoekers van het Mulier Instituut, Bureau Bruinsma en de Universiteit Tilburg. Met name in het voetbal, maar evengoed in tien andere sporten. Bij clubs in heel het land, aldus het onderzoek dat werd ingesteld in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Die analyse past naadloos op eerdere conclusies over de toetreding van de onderwereld tot de sport. De Brabantse taskforce drugscriminaliteit onderzocht bijvoorbeeld vorig jaar twaalf Brabantse clubs in de hogere klassen van het amateurvoetbal. De slotsom: in geen bestuurskamer had het risico op criminele inmenging prioriteit, beleid over hoe om te gaan met dubieuze geldschieters was er niet.

Paard van Troje

‘Veel clubs zijn zich niet bewust van de gevaren’, zegt onderzoeker Monique Bruinsma (van Bureau Bruinsma). Paul Depla, burgemeester van Breda en lid van de Taskforce-RIEC Brabant Zeeland, die zich bezighoudt met de aanpak van ‘ondermijnende criminaliteit’: ‘Een crimineel komt echt niet in een boevenpak met een pistool aanlopen. Maar voor je het weet, heb je het paard van Troje binnengehaald.’

De crimineel sport vaak zelf ook, of heeft een zoon of dochter die dat doet. ‘Veel clubs hebben constant geldproblemen’, zegt Depla – zeker in coronatijd zijn de inkomsten grotendeels verdampt. ‘Dat maakt ook een criminele geldschieter tot een ideale probleemoplosser.’

Omgekeerd is een sportclub een ‘ideale pr-machine’ om jezelf als crimineel wit te wassen, zegt Depla. ‘Mensen zien je toch als een goed mens als je veel voor zo’n club doet.’  Bruinsma, cultuurwetenschapper met ruim vijftien jaar ervaring in criminologisch onderzoek: ‘Sport is positief, sport verbindt. De wethouder en de burgemeester komen ook op het sportcomplex. Ook ondernemers uit de onderwereld hebben daar baat bij.’ 

Bijkomend voordeel, voor de crimineel: veel clubhuizen liggen op afgelegen locaties. Bruinsma: ‘Als je daar jouw clubgebouw van kunt maken, kun je daar prima pokertoernooien in de anonimiteit houden.’

Vaak valt de link tussen een crimineel en een sportclub pas op als het te laat is, bijvoorbeeld wanneer politie en justitie de drugshandelaar al op de korrel hebben. Niet zelden valt een club ten prooi aan een crimineel. De Haarlemse voetbalclub Young Boys ging bijvoorbeeld failliet, net nadat een van de grote geldschieters was opgepakt. Een voormalige informant van het Interregionaal Recherche Team Kris J. organiseerde illegale pokeravonden in het clubhuis.

Depla: ‘Dan is dus je hele club naar de Filistijnen.’ Ingrijpen blijft sowieso lastig als de crimineel zijn entree al heeft gemaakt. Bruinsma: ‘Als je zo iemand royeert, wordt hij misschien boos. Clubs zijn bang voor wraakacties. Vergeet niet dat criminelen vaak sociaal sterk zijn ingebed. ‘Maar het is echt een goeie gast’, horen we weleens van clubs die met zo iemand zaken doen.’

Suikerooms

Een politieagent die aan het woord komt in het onderzoeksrapport, schetst de cultuur bij een hockeyclub. In het hockey wemelt het volgens hem van de ‘suikerooms’: mensen die er vroeger speelden, daarna hockey-ouder worden en vervolgens in het bestuur komen. De agent schetst het dilemma: hoe kan het bestuur na die ‘jarenlange verbondenheid of misschien wel afhankelijkheid’ nog kritisch zijn op zo’n loyale geldschieter?

Houd je rug recht als club, zegt voorzitter Peter Smetsers van vv Una uit Veldhoven. Bij de voetbalclub is bijvoorbeeld afgesproken dat een sponsor nooit tot het bestuur kan toetreden. ‘Wij willen ook geen sponsors die bepalen wie er in de spits staat. Misschien hebben we daarom nog nooit een gek aanbod gehad.’

RKVV Jeka uit Breda, met 1.800 leden de op een na grootste Brabantse amateurvoetbalclub, betaalt uit principe de spelers van het eerste elftal niet. Liever laat het de eigen jeugd doorstromen – dan maar een niveau lager voetballen dan met ‘broodspelers’ misschien wel zou lukken. 

‘We willen wegblijven uit het grijze gebied’, zegt voorzitter Philip Bos. Juist het betalen van spelers kan de deur openzetten voor criminele weldoeners, concludeerde de Brabantse taskforce vorig jaar. ‘Spelers maakt het niks uit hoe ze het geld krijgen’, zegt een anonieme clubvoorzitter in dat onderzoek.

De sponsors van Jeka zijn volgens Bos ‘gerenommeerde bedrijven’, zoals een makelaarskantoor, Albert Heijn en Hyundai. ‘Alle sponsors samen mogen niet meer dan 5 procent van onze begroting inbrengen, we willen niet te afhankelijk van ze zijn.’ De club heeft verder nog een hele rits aan kleinere sponsors. ‘Vaders van jeugdleden vaak die een kleine bijdrage leveren. Onverdachte personen.’ 

Maak het voor een crimineel zo onaantrekkelijk mogelijk om in te stappen, raadt Bruinsma amateurclubs aan. ‘Wees transparant. Laat alles dat met sponsors te maken heeft, door minstens twee personen doen.’  En vooral: zet de deur niet op een kier als een geldschieter met een twijfelachtige achtergrond aanklopt. ‘Want als je de eerste keer geen nee zegt, waarom zou je dat de tweede keer dan wel doen?’ 

LEES OOK:

Een op de drie gemeenten kampt met criminele weldoeners: criminelen die hun illegaal verkregen vermogen gebruiken om bijvoorbeeld sportclubs te sponsoren, om zo een respectabele positie te verwerven in de gemeenschap. Dat concludeerden de Universiteit Tilburg en Bureau Bruinsma in 2018 na onderzoek.

Twee jaar geleden royeerde de KNVB zaalvoetbalclub ’t Knooppunt, vanwege ‘een integriteitsrisico’. De Amsterdamse voetbalclub had nauwe banden met beruchte Amsterdamse criminelen, zo bleek uit politieonderzoek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden