Illegale drugshandel Roosendaal loopt spuigaten uit sinds sluiting coffeeshops

Van coffeeshop naar afgiftepunt

Het drugsbeleid is failliet en daarom wil het nieuwe kabinet experimenteren met aanvoer van wiet door de overheid zelf. In Roosendaal is gekozen voor een andere oplossing: sluiting van alle coffeeshops. Maar dit beleid heeft een keerzijde: lokale schoffies ontpoppen zich tot drugsdealers.

De gesloten coffeeshop Liberty II in Roosendaal. Foto Marcel van den Bergh

Het loopt de spuigaten uit met de drugsoverlast in Roosendaal, vindt Frans Reijnders (29). 'Ze snuiven gewoon openlijk een lijntje coke op de vensterbank van mijn huis of staan buiten te klooien met crack (rookbare variant van cocaïne, red.), wat ze verhitten in aluminiumfolie', sneert hij. 'Hé jongens, ga dat efkes ergens anders doen, zeg ik dan.'

'Wil je wiet, hasj, een snuifje?'

Nog erger vindt hij de overlast van drugsdealers aan de Bredaseweg. 'Die deinzen nergens voor terug, scheuren met 100 door de straat en worden steeds brutaler', aldus Reijnders. 'De stuff wordt je zelfs als simpele bewoner opgedrongen. Laatst reed hier een Audi langs, raampje omlaag: wil je wiet, hasj, wil je een snuifje? Nee, ik wil niks, ga toch weg, rij door. Even verderop, raampje weer omlaag: wil je xtc? Ze bieden alles aan: soft- en harddrugs.'

Buurtbewoners geven wel eens kentekens van straatdealers door aan de politie. Maar dat leidt zelden tot resultaat, verzuchten ze. Meestal is de vogel al gevlogen wanneer de politie ter plaatse komt. En als een kenteken later wordt gecontroleerd vinden ze geen drugs meer in de auto en is er geen bewijs.

Volgens zijn vriendin Nikki Mies (30) is de drugsoverlast op straat jaar in jaar uit steeds verder toegenomen sinds de gemeente in 2009 in één klap alle vier de coffeeshops heeft gesloten. Dat ingrijpende besluit, samen met buurgemeente Bergen op Zoom genomen (ook vier coffeeshops dicht), moest een einde maken aan de overlast van het massale drugstoerisme uit België en Frankrijk.

De gesloten coffeeshop Christiana in Roosendaal. Foto Marcel van den Bergh

Drugsrunners

Deze zomer publiceerde het CBS cijfers over de overlast van drugsgebruik of drugshandel die bewoners van grotere gemeenten (vanaf 70 duizend inwoners) vorig jaar hebben ervaren. Daaruit blijkt dat Roosendaal koploper is: 13 procent ofwel 1 op de 8 inwoners ervaart veel drugsoverlast. In de top-6 staan verder Rotterdam en vier Limburgse gemeenten (Maastricht, Heerlen, Sittard-Geleen en Venlo) met percentages van 8 tot 10.

'De drugstoeristen blijven misschien wel grotendeels weg nu de coffeeshops in het centrum zijn gesloten, al zie ik nog steeds Belgische en Franse kentekens rondrijden hoor - vorige maand werden nog twee Fransen aangehouden met twee kilo wiet in de wagen', merkt Mies op. 'Maar de bewoners van de woonwijken buiten het centrum zitten met de gebakken peren. Bijna overal wordt geklaagd over agressieve drugsrunners, of dat nou in de wijken Kalsdonk of Langdonk is, of in de Kroeven of Westrand.'

13 procent van de inwoners van Roosendaal, oftewel 1 op 8, ervaart veel drugsoverlast, blijkt uit CBS-onderzoek.

12 duizend drugstoeristen kwamen jaarlijks naar de binnenstad Roosendaal om softdrugs aan te schaffen, voordat de coffeeshops werden gesloten.

Het huidige coffeeshopbeleid is failliet. Al jaren worden twee oplossingen aangedragen: we moeten gereguleerde wietproductie toestaan of we moeten alle coffeeshops sluiten. Het nieuwe kabinet wil nu gaan experimenteren met gecontroleerde wietteelt. Roosendaal koos acht jaar geleden voor die andere radicale optie. Maar sinds de sluiting van alle vier de coffeeshops loopt de illegale drugshandel de spuigaten uit.

Nergens in Nederland ondervinden bewoners zoveel drugsoverlast op straat als in Roosendaal, zo blijkt uit het CBS-onderzoek. 'Dit is een gouden illegale markt voor Marokkaanse dealertjes', aldus een inwoonster. In Roosendaal wordt zelfs weer voorzichtig gedacht aan heropening van een coffeeshop.

Meldingsmoe

Want de lokale blowers zijn niet zomaar gestopt met blowen en gaan ook niet allemaal braaf hun wiet in coffeeshops in Breda of Etten-Leur halen. 'Een gouden illegale markt voor dealertjes, meestal Marokkaanse jongeren die door discriminatie op de arbeidsmarkt toch niet aan de bak komen', zegt Annemarie Zijlstra (55). Zij woont in één van de 'bloemenflats' in de wijk Burgerhout, waar de bewoners eveneens klagen over toenemende overlast van drugsdealers.

'Laatst stonden voor de flat opeens vier vreemde auto's naast elkaar geparkeerd - je zag de jongens bij elkaar in de auto kruipen', vertelt Zijlstra die op de begane grond woont. 'De buurman van driehoog kon ook ín de auto's kijken en zag dat ze stapels geld aan het tellen waren. Er wonen hier veel oudjes in de flat, die vinden dat knap bedreigend en durven niet meer over straat. En toen die bovenbuurman de politie belde, kreeg hij te horen dat ze andere prioriteiten hadden en geen tijd hadden om langs te komen. '

Volgens haar is dat ook de frustratie van veel bewoners: ze zien het gebeuren, maar voelen zich machteloos en vinden dat de politie nauwelijks ingrijpt. Dat blijkt ook uit een onderzoek dat de gemeente vorig jaar publiceerde. 'Op straatniveau treffen we onder burgers een kritische of bezorgde stemming aan over de operationele slagkracht bij de aanpak van overlast en drugscriminaliteit', werd geconstateerd. 'Bewoners zijn meldingsmoe, omdat ze vaak teleurgesteld zijn in de politie-reactie.'

De locaties van de vier gesloten coffeeshops in Roosendaal.

Legaal jointje

Naar aanleiding van de CBS-Veiligheidsmonitor stelden coalitiepartij SP en twee oppositiepartijen kritische vragen aan het Roosendaalse gemeentebestuur. 'Met het verdwijnen van de coffeeshops verdween ook de mogelijkheid voor mensen in Roosendaal om legaal aan een jointje te komen', stelt SP-raadslid Mike van Heumen. 'Een gat in de markt, dachten lokale straatschoffies. In de loop der jaren hebben deze schoffies zich ontpopt tot ware drugsdealers die zich gedragen alsof ze koningen zijn in de wijken.'

Hij vroeg burgemeester Jacques Niederer of hij het sluiten van de shops nog steeds een succesvolle maatregel vindt in het tegengaan van de drugsoverlast. Het antwoord van de VVD-bestuurder: 'Ja, want dit heeft ertoe geleid dat de eerder aanwezige 12 duizend drugstoeristen in de binnenstad per week - met alle overlast die dat met zich meebrengt - niet meer komen.'

Feitelijk heeft de ene vorm van drugsoverlast dus plaats gemaakt voor een andere vorm van drugsoverlast. Vroeger waren dat de hordes buitenlandse drugstoeristen die massaal naar de coffeeshops in het centrum togen, met als gevolg: verkeerscongestie, parkeerproblemen, wildplassen, en ook illegale drugshandel net buiten de coffeeshops (want drugstoeristen trekken drugsdealers aan). Tegenwoordig bestaat de drugsoverlast vooral uit illegale straathandel in de woonwijken.

Het gemeentebestuur erkent wel dat er een probleem is. Het college noemt de drugscriminaliteit en de daarmee gepaard gaande overlast en gevoelens van onveiligheid 'onaanvaardbaar'. In een eigen 'drugsscan', vorig jaar oktober gepubliceerd, wordt geconstateerd: 'Families en netwerken van Marokkaanse komaf domineren op de softdrugsmarkt, ook op straat met zichtbare handel en met rondhangen in opzichtige dekmantelbedrijven.'

De gesloten coffeeshop The Yellow Moon in Roosendaal. Foto Marcel van den Bergh

Vliegende brigade

Burgemeester Niederer heeft begin dit jaar een 'drugssquad' opgericht om de drugscriminelen te bestrijden. Het is een soort vliegende brigade, bestaande uit politieagenten en buitengewone opsporingsambtenaren van de gemeente, die 'gerichte acties' uitvoeren tegen drugspanden en straathandelaren. Volgens de critici zet dat echter weinig zoden aan de dijk. 'Gewoon een shop weer opengooien, dat is de enige oplossing', vindt buurtbewoner Reijnders.

De SP is daar ook voorstander van, al spreekt raadslid Van Heumen liever van 'een afgiftepunt van softdrugs voor lokale consumptie'. Want het woord coffeeshop is te beladen, gezien de drugsoverlast van voor 2009. Ook de oppositiepartijen D66, PvdA, Nieuwe Democraten en GroenLinks neigen naar de heropening van een coffeeshop.

De coalitiepartijen VVD en CDA willen daarvan niets weten. Zij houden strikt vast aan het nulbeleid: nul coffeeshops. 'Het is een illusie om te denken dat je door de opening van een coffeeshop de overlast op straat wegneemt', zegt CDA'er Robert Breedveld. 'Je creëert eerder een aantrekkende vraag. Die straatdealers gaan echt hun handel niet afstaan.'

Pleidooi voor regulering

Burgemeester Jacques Niederer van Roosendaal was lid van de werkgroep van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten die in het rapport 'Het failliet van het gedogen' pleit voor het toestaan van gereguleerde wietteelt. Dat werd in 2016 met overweldigende meerderheid aangenomen door de ledenvergadering van de VNG. De VVD-burgemeester staat 'vierkant' achter het rapport en vindt dat standpunt goed te verenigen met het nulbeleid in Roosendaal. 'Sluiting van coffeeshops was nodig om het massale drugstoerisme en de verloedering van de binnenstad een halt toe te roepen. Dat is gelukt. Het is nu aan de gemeenteraad om te beslissen of er toch weer een shop opengaat.'

Proefperiode

Maar coalitiepartner Roosendaalse Lijst, verreweg de grootste partij in Roosendaal, is aan het wankelen. 'Wij zijn altijd groot voorstander geweest van het nulbeleid, en dat willen we deze bestuursperiode handhaven', zegt fractievoorzitter Eric de Regt. 'Maar we kunnen onze ogen niet sluiten voor wat er in de samenleving speelt. Tegen verkiezingstijd gaan we ons standpunt heroverwegen. Een mogelijke optie zou kunnen zijn dat er een shop voor een proefperiode wordt geopend, om te kijken wat er gebeurt.'

Een slimme coffeeshopeigenaar uit Goes heeft de discussie in Roosendaal extra aangewakkerd door alvast een vergunning aan te vragen - die voor de zomer is geweigerd door het gemeentebestuur - en daarna een beroep te doen op de gemeenteraad. 'In onze opinie is het weer toelaten van één of meer coffeeshops in Roosendaal onvermijdelijk om de actuele situatie rond illegale handel een halt toe te roepen', schrijft Team High Life in een brief aan alle raadsleden.

De gesloten coffeeshop Azul in Roosendaal. Foto Marcel van den Bergh

Ook de Jongerenraad Roosendaal is voorstander van de opening van tenminste één coffeeshop. Uit een onderzoek onder 150 jongeren van 13 tot 27 jaar bleek driekwart drugs te gebruiken, vooral cannabis, maar ook xtc en mdma. Ruim de helft verkrijgt de drugs via vrienden, ruim een kwart via straathandel en een kleine minderheid in een coffeeshop elders. 'Maar ook die vrienden halen het spul waarschijnlijk vooral bij straatdealers', aldus Björn Rommens van de Jongerenraad.

Ook jongeren klagen over 'ongure types die op straat lopen'. Ruim driekwart wil liever drugs kopen in een coffeeshop, zo blijkt uit het onderzoek. Redenen daarvoor zijn 'betrouwbaarheid van de drugs', 'een fijne plek om samen te komen en drugs te gebruiken' en 'dat het veiliger en legaler is'.

Het coffeeshopbeleid wordt een belangrijk thema bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Maar, zo onderstrepen voor- en tegenstanders: niemand wil terug naar de tijd van vóór 2009, toen de kleine binnenstad van Roosendaal bijna dagelijks overspoeld werd door duizenden drugstoeristen.

Aanvullingen en verbeteringen
10-10-2017 12:17
In een eerdere versie werd crack omschreven als heroïne; dit moet rookbare cocaïne zijn.

Lees ook

Criminelen infiltreren in gemeenteraden en delen de lakens uit in buurten of branches. Journalist Jan Tromp ondernam een speurtocht door de wereld van de ondermijning.

Met criminele activiteiten cultiveren Corin en zijn buurtgenoten in Tilburg een eigen levensstijl. Met rauw verzet tegen overheidsoptreden creëren ze het gevoel ertoe te doen. (+)

Criminelen weten verbijsterend veel burgers en ondernemers voor hun karretje te spannen, zegt Officier van Justitie Greetje Bos. (+)

Intimidatie door criminelen: heel weinig burgemeesters durven erover te praten. Enkelen doen het toch: 'Hij zei: we zijn even bij jouw huis wezen kijken.' (+)