Illegale Chinees kan geen kant op

Timide richt de Chinese man zich tot de rechter. ‘Als ik terug kon, zou ik gaan. Maar ik kan Nederland niet uit.’ Daarmee is het dilemma samengevat: illegaal in Nederland verblijvende Chinezen moeten het land uit, maar kunnen niet terug naar China....

De 33-jarige man was een van de honderden illegale Chinezen die zich dit voorjaar meldden bij het aanmeldcentrum in Ter Apel, nadat het valse gerucht over een generaal pardon was rondgegaan in de Chinese gemeenschap. De meesten verdwenen weer in de illegaliteit, maar zo’n 140 werden vastgehouden. Dat was veel te weinig voor met name de VVD, die er in de Tweede Kamer op aandrong alle Chinezen van Ter Apel op te sluiten. Voor de rechtbank van Dordrecht blijkt dat zo’n maatregel weinig zou oplossen.

De Chinees, die met gebogen hoofd voor de rechter verschijnt, zit nu zo’n twee maanden vast. Zijn advocaat, Robert Koevoets, bepleit vrijlating omdat de detentie geen doel dient; er is geen zicht op terugkeer naar China wegens gebrek aan medewerking van de Chinese autoriteiten.

Twee jaar geleden heeft de man, sinds 2002 in Nederland, ook al eens enkele maanden vastgezeten. Koevoets: ‘Hij kan geen paspoort krijgen. De Chinese ambassade heeft de afgelopen twee jaar geen enkel laissez passer verstrekt.’

Een jurist van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) houdt de rechter echter voor dat op voorhand niet hoeft te worden aangenomen dat uitzetting kansloos is. Want de man moet ergens in een register voorkomen. Hij had immers een paspoort voordat hij dat document verscheurde.

De behandeling van dit beroep tegen de vreemdelingenbewaring neemt slechts een minuut of tien in beslag. Als de Chinees de zaal wordt uitgeleid, zwaait hij vriendelijk naar de rechter. Later op de dag zal die zijn beroep afwijzen en de detentie verlengen.

Maar voor hoelang? De bewaring van een Chinese vrouw die op dezelfde dag voorkomt, wordt op last van de rechter na een half jaar wel beëindigd.

Koevoets – in Rotterdam de advocaat van Chinatown genoemd – werkt jaarlijks aan honderden dossiers van Chinezen. Vrijwel alle tonen ze het onvermogen om de uitzichtloze afwisseling van illegaliteit en detentie te doorbreken. De rechter oordeelt vaak na een maand of zes dat de gedetineerde moet worden vrijgelaten, waarna deze terugkeert in de illegaliteit en kans loopt opnieuw te worden opgepakt.

Of de illegalen hun uitzetting zelf dwarsbomen, zoals de IND dikwijls betoogt, maakt volgens Koevoets niets uit: ze komen China toch niet binnen. De Chinese ambassade zou uitsluitend meewerken aan terugkeer als iemand een geldig paspoort overlegt en dat heeft een illegaal vrijwel nooit. ‘De IND krijgt bij de ambassade geen voet aan de grond als zij probeert dossiers van illegalen te bespreken. Dat is een politiek probleem en daarvan worden mijn cliënten de dupe met maandenlange opsluiting.’

De advocaat zegt zijn cliënten te adviseren mee te werken aan het vaststellen van hun identiteit en het verkrijgen van reisdocumenten, zodat ‘de rechter ziet dat het niet aan hen ligt’. ‘Maar ik weet dat het zinloos is om de ambassade te bellen. Het is een schimmenspel.’

Volgens het ministerie van Justitie is het niet onmogelijk Chinezen onder dwang terug te sturen: vorig jaar is het tien keer gelukt. Koevoets bestrijdt dit, maar het gaat hoe dan ook om een miniem aantal in verhouding tot de duizenden Chinese illegalen in Nederland.

Koevoets hekelt de politieke roep om deze groep achter de tralies te krijgen. ‘Ik kan me voorstellen dat het asielbeleid wordt aangescherpt, maar ik verbaas mij erover dat er zo’n druk op de Chinezen wordt gelegd. Ze geven geen overlast en doen geen beroep op sociale voorzieningen. Veel Chinezen willen een paar jaar hard werken en dan terug.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden