Ilja Leonard Pfeijffer

Dromen en visioenen sturen de op (en in) Genua verliefde Pfeijffer.

Ilja Leonard Pfeijffer: La Superba

De Arbeiderspers; 352 pagina's; € 19,95.


'Mijn vriend Ilja Leonardo is dichter', zei Monia. 'Wat dicht hij dan zoal?', vroeg de vrouw des huizes. 'Gedichten', zei Monia.


Vijf jaar terug vertrok Ilja Leonard Pfeijffer (1968) naar Italië. Per fiets. Nederland was hem te makkelijk geworden. In De filosofie van de heuvel (2009) deed de schrijver, geestig en erudiet als altijd, verslag. Hij vond een onderkomen in het oude centrum van Genua en verloor zijn hart aan de havenstad die in de Middeleeuwen haar bijnaam kreeg: La Superba, wat de hoogmoedige betekent. Het is ook de titel van Pfeijffers nieuwe roman, een ode aan de metropool en aan de verbeelding.


Het verhaal heeft de vorm van een brief en is gericht aan iemand die de schrijver 'mijn vriend' noemt.


Tal van observaties, feiten en feitjes, verhalen en belevenissen vinden binnen deze constructie een vanzelfsprekend onderdak. Het is deze ogenschijnlijk luchtige vorm waar de gretige veelverteller Pfeijffer goed mee uit de voeten kan.


Nog altijd klassiek georiënteerd laat hij nu en dan een regel Shakespeare meeklinken. Dat hij best wil behagen zien we aan kleurige vergelijkingen: 'Oogjes die glinsteren als een valse tand in de nacht'.


In bars en op terrassen komt Pfeijffer in contact met de lokale bevolking. Hij leert drank- en seksbeluste dames kennen, ontmoet malafide magistraten en komt migranten tegen uit alle windstreken. In ruil voor een borrel vertellen ze hun verhalen. Tragisch is het relaas van Djiby, de Senegalees die na een ijzingwekkende tocht in Europa aankwam. Niet alleen zijn eigen dromen moest hij waarmaken, ook die van de families die in zijn overtocht hadden geïnvesteerd.


Migratie, zo meent Pfeijffer, is het praktische uitvloeisel van visioenen en illusies. Kerngedachte in La Superba is dat dromen en fantasieën over een mooier leven aanzetten tot feitelijk handelen. Migranten verschillen daarin niet van Pfeijffer. Of van willekeurige anderen. Met sardonisch plezier haalt de schrijver tv-programma's aan als Ik Vertrek waarin blozende Hollanders gevolgd worden tijdens hun (mislukkende) migratie.


Dat veranderingen ontstaan door verbeelding is misschien een wat risicoloze bewering. Toch komt Pfeijffer ermee weg doordat hij dit thema met tomeloze geestdrift gestalte geeft. Zijn enthousiasme over het wonder der verbeelding is aanstekelijk, grenzeloos. De schrijver vindt een been. Het draagt een kous. Niets meer heeft hij nodig om de rest van de vrouw erbij te fantaseren. Later blijkt het been van een man te zijn geweest, een travestiet.


Opnieuw ontrolt zich dan een verhaal: een historisch verhaal over een groep zich prostituerende travestieten. Ze raakten in gevecht met mariniers. Die zagen hun droom ruw verstoord toen bleek dat de hoeren van de mannelijke kunne waren.


Ten slotte is er een meisje. Ze werkt in de spiegelbar. Pfeijffer is bezeten van haar, noemt haar 'het mooiste' en 'een sprookje'. Aldus is het mooiste in Pfeijffers wereld een verhaal. Dat het hem menens is, valt op te maken uit een van de laatste passages. Het meisje is verdwenen, maar bevangen door verliefdheid besluit Pfeijffer haar te willen worden, haar plaats in te nemen. Met een rokje aan en een behaatje met watten vervult de schrijver zijn dromen: samenvallen met zijn eigen illusie.


Thematisch gezien maakt dit slotakkoord La Superbarond. Het oogt zo eenvoudig, alsof de schrijver achteloos met zijn eigen leven heeft zitten meeschrijven, maar het is allemaal bedacht, constructie, illusie.


Dat rokje? Die beha? Hoe het werkelijk met Pfeijffer gaat, weten we niet, wat ons rest is dit virtuoze La Superba.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden