Nieuwsbreak

Ilja Leonard Pfeijffer: 'Rutte ziet Nederland als 17 miljoen koopkrachtplaatjes'

De Algemene Politieke Beschouwingen zijn volslagen irrelevant, zegt dichter Ilja Leonard Pfeijffer vandaag in de Nieuwsbreak. 'Het enige waar Nederland nog wat over heeft te zeggen, is een vluchtheuvel meer of minder.'

Beeld Gelya Bogatishcheva

Vandaag werd in de Duif te Amsterdam afscheid genomen van Joost Zwagerman. Hoe zou u hem als dichter typeren?
'Hij is bekender geworden door zijn romans, tv-optredens en zijn essays, maar als dichter vond ik hem heel veel beter. 'Roeshoofd hemelt', waar hij ook een prijs voor heeft gewonnen, is een bundel van pure waanzin met zeer innovatieve dichtkunst. Die waanzin is achteraf gezien macaber. Ik denk dat de echte Joost Zwagerman zichtbaar is in zijn poëzie. In zijn romans schreef hij meer met de handrem, keurig, net, zoals het hoort. In zijn poëzie laat hij zijn angsten varen, en durft hij de moed te tonen om gek te zijn.'

Waren jullie bevriend?
'Nee, ik heb hem een aantal keren ontmoet maar we waren geen vrienden.'

Joost Zwagerman in 2013 bij aankomst voor het Boekenbal in de Amsterdamse Stadsschouwburg.Beeld anp

Praten dichters onderling vaak over poëzie?
'Dichters praten nooit over dichten. Dichters komen elkaar onderling vaak tegen, want we gaan allemaal naar dezelfde festivals: 'Dichter aan de gracht', 'dichter aan huis', 'dichter aan de molen', ga zo maar door. Dichters zijn altijd aardig tegen elkaar. Er is, anders dan bij romanschrijvers, geen jaloezie. We worden allemaal niet gelezen, we worden allemaal niet gekocht. Dat schept een band. We zijn een soort sneue scharrelaars bij elkaar. Tijdens zo'n dichtersfestival deel je dus je consumptiebonnen met een andere dichter, en kanker je op de organisatie die de minibar heeft vergrendeld - we zijn immers allemaal alcoholist. We praten onderling alleen maar over geld. Je geeft elkaar tips over hoe je een opdrachtgever een poot uit kunt draaien.'

Hoort u er eigenlijk nog wel bij? U schreef immers een roman, La Superba, bekroond met de Libris Literatuurprijs.
'Ik zie mezelf in eerste instantie als dichter. Ook als ik proza schrijf gaat het voor mij in eerste instantie over formuleringen. Daarnaast heb ik dit jaar als dichter nog van me laten horen. Ik heb twee dichtbundels uitgebracht, 'Idyllen' en 'Giro Giro Tondo'. Dus ik heb weer een tijdelijke verblijfsvergunning in het land van de dichters.'

U woont sinds 2008 in de Italiaanse plaats Genua, mist u de Nederlandse literaire wereld?
'Ik ben nog regelmatig in Nederland, maar ik vind het prettig om meer afstand te bewaren. Ik heb aan alles meegedaan, en heb me ondergedompeld in het circuit, van binnen en van buiten. Het was tijd voor distantie. Niet alleen voor mijn artistieke ontwikkeling als ook voor mijn gezondheid.'

Ander nieuws, Hongarije heeft gisteren keiharde maatregelen genomen om een halt toe te roepen aan de stroom vluchtelingen. Hoe kijkt u hiernaar?
'Het is meer dan wrang dat Hongarije de noodtoestand uitroept over de hoofden van honderdduizenden vluchtelingen. Deze mensen kloppen aan voor hulp, het is onverteerbaar om dan zelf de noodklok te luiden.'

Hoe wordt er in Italië naar de vluchtelingenstroom gekeken?
'In Italië is dit al veel langer urgent en zichtbaar. Al jarenlang spoelen er bootjes, als ze geluk hebben, aan op Lampedusa. Je mag het eigenlijk niet zeggen maar Italië is een beetje opgelucht dat het probleem nu ook de rest van Europa bereikt en dat de EU wakker wordt geschud. De afgelopen jaren is er geen enkele vorm van Europese solidariteit geweest, Italië moest het zelf maar opknappen. Net als Griekenland en in mindere mate Spanje.'

In uw roman La Superba uit 2013 schrijft u over het lot van de bootvluchteling die vanuit Afrika naar Italië reist om daar het geluk te vinden. Heeft u deze roman uit frustratie geschreven omdat de rest van Europa wegkeek?
'La Superba is inderdaad op een tragische manier actueel, maar het is een roman. Geen politiek pamflet. Ik wilde verhalen vertellen over immigratie. Ik zet het verhaal van een Senegalese vluchteling af tegen mijn eigen luxe-immigratie. Een wrang contrast. Ik kom van Noord naar Zuid met een droom van een beter leven, la dolce vita. En hij komt van Zuid naar Noord met een heel vergelijkbare droom. Maar hoe anders is ons lot.'

Afghaanse vluchtelingen worden bij de grens tegengehouden door Hongaarse politieagenten.Beeld reuters

Is het mogelijk de vluchtelingenstroom uit het Zuiden tegen te houden?
'Nee, politici beseffen niet wat er aan de hand is. Je kunt dit niet meer tegenhouden, er is een volksverhuizing gaande. Laten we dus nadenken over hoe we op een menswaardige manier deze vluchtelingen naar de overkant kunnen halen. En hoe we deze mensen in kunnen zetten zodat we er allemaal profijt van hebben.'

Waar denkt u zelf aan?
'Ik heb meerdere mensen ontmoet die heel teleurgesteld zijn in het sprookje Europa. Maar ze kunnen niet meer terug omdat we zelf die grenzen sluiten. Migranten hebben een rationele manier van denken: ze gaan daar waar werk is. Als we de grenzen open zouden gooien, kunnen ze op en neer gaan en komen ze alleen als er werk is. Zoals het bijvoorbeeld binnen Europa gebeurt met de Oost-Europeanen die alleen komen in de seizoenen dat er werk is. En dan weer weggaan.'

Een bootje met naar schatting driehonderd vluchtelingen in de Middellandse Zee.Beeld epa

Vandaag zijn de Algemene Politieke Beschouwingen. Toen Balkenende nog aan de macht was zei u in een interview in Vrij Nederland dat u 'zich zorgen maakt over het klimaat van nostalgisch conservatisme waarvan Balkenende de verpersoonlijking is'. Hoe zou u het klimaat onder Rutte omschrijven?
'Als doorgeschoten neoliberalisme. Rutte ziet Nederland als 17 miljoen koopkrachtplaatjes. Terwijl Nederland vooral afhankelijk is van mondiale ontwikkelingen. Het economische beleid wordt bepaald door instituties als het IMF en de Europese Centrale Bank, die geen democratische verantwoording hoeven af te leggen en die blind de agenda volgen van multinationals en ondernemers. Dat beleid staat niet ter discussie. Dat zag je tijdens de Griekenlandcrisis. Afzonderlijke lidstaten hebben minimale inbreng. Deze Algemene Politieke Beschouwingen zijn dus volslagen irrelevant. Het enige waar Nederland nog wat over heeft te zeggen, is een vluchtheuvel meer of minder.'

U verlangt terug naar het nostalgisch conservatisme?
'Dat zou je bijna gaan denken, maar Balkenende heeft de basis gelegd voor onze angst voor Europa, onze angst voor vernieuwingen.'

Lodewijk Asscher (R) en Mark Rutte voorafgaand aan de Troonrede.Beeld getty

Heeft u nog een tip voor onze lezers?
'Kom zaterdag naar de Nacht van de Poëzie in de Vredenburg in Utrecht. Het beste en leukste dichtersfestival.'

Tot slot. Heeft u nog om iets kunnen lachen vandaag?
'Vanochtend moest ik erg lachen om mijn spiegelbeeld.'

Kunt u dat omschrijven?
'Nee, dat valt niet in woorden te vatten.'

Dit is aflevering 565 van de dagelijkse 4 uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant persoon het nieuws van de dag door.

Pieter Boksma draagt voor tijdens de 26ste Nacht van de Poëzie in 2006.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden