'Ilan is dood, de republiek is in gevaar'

In acht Franse steden werd zondag gedemonstreerd tegen antisemitisme vanwege de moord op Ilan Halimi. Rechtse nationalisten waren niet welkom bij de protestmarsen....

Van onze correspondent Fokke Obbema

'Ilan is gemarteld, de republiek is in gevaar', scandeert de menigte.Twintig rijen dik, voetje voor voetje, schuifelen de mensen over deBoulevard Voltaire in Parijs. Ondanks de snijdende wind is de opkomst opdeze zondagmiddag groot - zo'n 33 duizend mensen trotseren de kou, schatde politie, de organisatoren houden het op 200 duizend. In nog zeven anderesteden in Frankrijk vinden demonstraties plaats.

De ontvoering, marteling en dood van de 23-jarige jood Ilan Halimi dooreen groepering uit de voorsteden die zich 'de bende van de barbaren' noemt,heeft Frankrijk geschokt, de joodse gemeenschap voorop. Justitie is er nogniet stellig over, maar de demonstranten weten het zeker: de dood van Ilanis een antisemitische misdaad. 'Tot nu toe bleef het antisemitisme totwoorden of hooguit klappen beperkt, nu is er op gruwelijke wijze een dodegevallen. Er is een grens overschreden', zegt de 64-jarige filmmakerClaude, die namens de 'zonen en dochters van gedeporteerde joden' eenspandoek draagt.

Van stoere jongens met bomberjacks tot chique dames met bontmantels -de joodse gemeenschap, met 600 duizend mensen de grootste van Europa, isin al zijn diversiteit vertegenwoordigd. 'Je kan de moord op Ilan als eenfait divers afdoen, maar dan sluit je wel je ogen voor wat er zich in ditland afspeelt', zo motiveert de 57-jarige Denis, een joodse tandarts, zijndeelname.

De rechtse nationalist Philippe de Villiers meent precies te weten, watdat is. In de dood van Ilan ziet hij de opkomst van 'een nieuwe vorm vanracisme tegen de achtergrond van de islamisering van ons land'. Met hetFront National meldde hij zich voorafgaand aan de demonstratie aan alsdeelnemer, waarna enkele antiracistische organisaties zich terugtrokken.

De komst van De Villiers op zondagmiddag met enkele lijfwachten leidttot geduw, geroep en een striemend fluitconcert aan de kop van dedemonstratie. 'Racist' en 'De Villiers, rot op', wordt er geroepen. Deordedienst van de organisatoren, een verzameling antiracistische en joodseverenigingen, bonjourt de politicus weg. Waarna hij woedend tegen'extreemlinks' fulmineert dat achter zijn verwijdering zou zitten 'en datverantwoordelijk is voor de toestand waarin dit land zich bevindt.' Aan dekop van de demonstratie lopen de kopstukken van links en rechts,oud-premier Lionel Jospin en minister van Binnenlandse Zaken NicolasSarkozy, rustig met elkaar te praten. De voorzitter van SOS-Racisme,Dominique Sopo, legt ondertussen voor tv-camera's uit, waarom De Villiersniet mee mocht doen: 'We hebben geen behoefte aan iemand, die Arabieren enjoden tegen elkaar opzet'.

Veel demonstranten houden een exemplaar van het weekblad ActualitéJuive omhoog. Op het omslag staat de tekst: 'Ze hebben onze zoonvermoord'. Daaronder een foto van het slachtoffer, breed lachend. 'Wezouden allemaal slachtoffer kunnen zijn van deze barbaarse misdaad', steltde 21-jarige Benjamin, lid van een joodse studentenorganisatie. Volgens hemis de gedachte dat joden rijk zijn, waar de bendeleden zich op beriepen,diepgeworteld. 'Ik maak antisemitisme, al dan niet verholen, zelf mee,zelfs aan de universiteit.'

Dat 'de bende van de barbaren' uit de banlieues afkomstig is en datdaar drie maanden geleden nog grootscheeps rellen uitbraken, heeft in zijnogen 'niets met elkaar te maken'. De rellen hadden 'sociale oorzaken',terwijl het hier om een 'barbaarse misdaad, gemotiveerd door haat' gaat.Maar andere deelnemers zien wel degelijk een verband tussen het klimaat inde voorsteden en het lot van Ilan.

'De voorsteden zijn een broedplaats voor hysterische, antisemitischepropaganda', meent filmmaker Claude. 'En hoe meer antisemitisme eensamenleving toelaat, des te gevaarlijker dat voor een democratie is. Datheeft de geschiedenis wel uitgewezen.'

Een ingenieur op leeftijd, Fabien, behoort tot de minderheid vanniet-joodse demonstranten. Hij is niet gekomen uit protest tegen hetantisemitisme, maar om een 'verschrikkelijke misdaad die tegen een Fransmanis begaan, af te keuren. Het maakt mij niet uit of die nu joods,islamitisch of christelijk is.' Hij ergert zich aan politici, die munt uitde demonstratie willen slaan door over het gevaar van islamisering tebeginnen. 'Ik denk dat we de klok honderd jaar terugdraaien wanneer we zode nadruk op religie of huidskleur leggen. Wat we juist moeten bestrijden,is het denken in groepen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden