'Ik zou graag Lord Emsworth willen zijn, met zijn gele pyjama's'

Speelse defigheid is het handelsmerk van het Conservatieve Lagerhuislid Jacob Rees-Mogg. Vriend en vijand genieten van zijn redenaarskunst. Ons gidst hij van P.G. Wodehouse naar 'onze eigen' Anthony van Dyck.

Jacob Rees-Mogg in The House of Commons. Beeld Els Zweerink

Het is de eerste werkdag na een parlementair reces en Jacob Rees-Mogg (47) is een gelukkig man. 'Ik kan niet al te lang weg zijn uit The House of Commons. Dit beschouw ik als mijn tweede huis', zegt de deftigste politicus van Groot-Brittannië. Op papier is hij de eerbiedwaardige afgevaardigde voor North-East Somerset, maar journalisten plegen hem liefkozend 'de eerbiedwaardige afgevaardigde van het begin van de twintigste-eeuw' te noemen. Vriend en politieke vijand genieten van zijn erudiete redevoeringen, waarin woorden als 'floccinaucinihilipilification' (iets als volkomen onbelangrijk beschouwen) niet worden gemeden.

De in Savile Row gestoken Conservatief - 'vrijetijdskleren' heeft hij niet - zit in zijn alternatieve woonkamer. The Pugin Room, de theesalon die vernoemd is naar de man die verantwoordelijk was voor het interieur van het paleis van Westminster. Zijn tronie hangt aan de muur waar ook Charles Barry toekijkt, de Victoriaan die het gebouw heeft ontworpen, en Giles Gilbert Scott, de architect die de oorlogsschade heeft hersteld. Hoewel het theetijd is, drinkt de gastheer oploskoffie. 'Niet zo posh dus', had zijn assistente benadrukt tijdens het wachten op zijn verlate komst. Hij biedt drie keer zijn excuses aan voor de vertraging.

Ondanks de woorden van zijn goedlachse assistente is speelse deftigheid zijn handelsmerk. Talrijk zijn de vertalen over hoe The Mogg een verkiezingscampagne voerde met de onafscheidelijke familie-nanny, hoe hij als 12-jarige dagelijks in The Financial Times de waarde van zijn aandelen bestudeerde en hoe hij nog steeds de aktentas gebruikt die hij op de kostschool Eton droeg. De namen van zijn vier zonen zijn Alfred Wulfric Leyson Pius, Tom Wentworth Somerset Dunstan, Peter Theodore Alphege en Anselm Charles Fitzwilliam. Zijn dochter heet Mary.

CV

Op 24 mei 1969 geboren in Londen.

Studeerde geschiedenis op Trinity College, Oxford.

Werkte op de Global Emerging Markets-afdeling van Lloyd. George Management

Probeerde in 1997 vergeefs afgevaardigde te worden voor het Schotse kiesdistrict East Fife.

Werd in 2005 gekozen tot voorzitter van de Cities of London en Westminster Conservative Association.

Zette in 2007 Somerset Capital Management op.

Betrad in 2010 het Lagerhuis voor de Conservatieven namens North-East Somerset.

Beeld Els Zweerink

Katholieke namen zijn een familietraditie. Zijn jongere zus heet Annunziata en toen zij ook het parlement in wilde, raadde David Cameron haar aan zichzelf Nancy te noemen. Waar de oud-premier zich geneerde voor zijn elitaire komaf, gaat Rees-Mogg er op ironische wijze mee om. 'Ik ben een man van Somerset', zei hij eens, op de vraag tot welke sociale klasse hij behoort, 'vox populi, vox dei'. In het verleden heeft hij gezegd een liefhebber te zijn van simpele geneugten, van de televisieserie Dallas tot chocoladecrème-eieren van Cadbury. Zijn optredens bij Have I Got News for You waren goed voor de kijkcijfers.

Hij heeft de deftigheid van wijlen zijn vader William, alsmede diens euroscepsis. William, oud-hoofdredacteur van The Times, streed begin jaren negentig tegen 'Maastricht'. 'Hij was er altijd van overtuigd dat de Britten de EU op den duur zouden verlaten, maar dat het al in 2016 zou gebeuren, had hij nooit gedacht.' Met de suggestie dat de Brexit het begin vormt van een nieuwe Reformatie, de opstand tegen de kerk van Rome, is hij 'slightly uncomfortable'. 'Ik ben een katholiek. De macht van het Vaticaan indertijd is overschat. Ik vergelijk het liever met de Restauratie, de terugkeer van koning Karel II in 1660 na een vreugdeloze tijd.'

De daarop volgende geschiedenisles wordt onderbroken wanneer een muis over het groene tapijt rent om na een lucratieve zoektocht naar kruimels van scones weer onder Pugins houten panelen te verdwijnen. Rees-Mogg blijft onbewogen. 'In onze Londense woning hebben we ze ook', merkt hij op, zijn bril rechtzettend. De interventie brengt het gesprek op de vossen in de hoofdstedelijke straten. Rees-Mogg zag er de vorige avond eentje, in Mayfair. 'Ik zal je de foto laten zien.' De zoektocht op zijn iPhone levert niets op.

Het interview loopt uit, maar hij is te beleefd om er een einde aan te maken. Een terloopse blik op de klok lijkt een teken te zijn. Er wacht nog een fotosessie, maar waar is in dit museale Paleis een witte muur te vinden? 'Kom mee', zegt Rees-Mogg. Er volgt een wandeling, onder meer door een portrettengalerij. Hij verlaagt zijn tempo bij schilderingen die de Engelse geschiedenis vertellen. Bij koning Jan Zonder Land onder anderen, die in 1215 met tegenzin de Magna Carta tekent en bij Thomas More, de intellectuele en katholieke adviseur van Hendrik VIII die als Kamervoorzitter vocht voor meer macht voor afgevaardigden.

Vlot daalt hij de trappen van Westminster Hall af, het middeleeuwse gedeelte van het Paleis dat de grote brand in 1834 wel heeft doorstaan. 'Alle koningen en premiers van de afgelopen negen eeuw hebben hier gelopen', echoot het. In de koude ruimte waar de processen tegen More en, later, koning Karel I plaatsvonden, beiden eindigend op het schavot, poseert hij geduldig. Verheugd neemt hij bij het afscheid een Delfts blauw beschilderd blikje stroopwafels in ontvangst. 'Dat is ongelooflijk aardig van jullie, bijzonder attent. Mijn kinderen zullen het heerlijk vinden.'

1. Politieke gebeurtenis: Brexit

'Wat een jaar hebben we achter de rug. 2016 zal zeker zo belangrijk zijn als 1688, de Roemrijke Omwenteling, en 1832, het jaar van grote constitutionele hervormingen. Misschien wel belangrijker. Belangrijker dan onze toetreding in 1973. Dat was op zichzelf geen grote verandering, ware het niet dat ze uit zou draaien op een politieke unie.

'Het terugveroveren van de soevereiniteit via de stembus was een sereen proces, gevolgd door een rimpelloze overdracht van regeringsmacht, een eerbetoon aan ons politieke bestel. Toen ik na de referendumnacht rond het ochtendgloren thuis kwam, probeerde ik te slapen, maar ik werd snel wakker toen mijn oudste zoon de kamer binnenkwam. 'Papa, we hebben gewonnen.' Hij was nog gelukkiger dan ik. Wat er dit jaar gaat gebeuren, hangt grotendeels af van onze vrienden op het vasteland. Zal de ratio overwinnen? Of wraakgevoelens van Brussel? Hoe hangt de vlag er in Nederland bij, na de verkiezingen?'

2. Stad: Rome

'Het gelijkstellen van Europa aan de EU is een storend misverstand, soms bewust de wereld ingeslingerd. Wij zijn cultureel, religieus en geografisch gezien onlosmakelijk aan het vasteland verbonden. Was christendom niet het oude woord voor Europa? Ja, zelfs politiek gezien horen we erbij. Ik refereerde al even aan de terugkeer van Karel II. Je weet ongetwijfeld dat we 28 jaar later een koning van jullie leenden, Willem III.

'Er bestaan ook fundamentele verschillen, bijvoorbeeld in de relatie tussen burger en overheid. In veel continentale landen word je geacht een identificatiebewijs bij je te dragen, soms zelfs af te geven bij de hotelreceptie. De stad waar ik het liefst kom, is Rome, het hoofdkwartier van de kerk. Volgende week neem ik m'n vrouw mee naar de Eeuwige Stad wegens ons tienjarige huwelijk. In Rome is de geschiedenis nog tastbaar, niet verborgen in een vitrine.'

Rome is de stad waar ik het liefst kom. Het hoofdkwartier van de kerk. Beeld Hollandse Hoogte

3. Historische figuur: Catharina de Grote

'Waar te beginnen? Ik koester bewondering voor William Pitt de Jongere, een laat achttiende-eeuwse premier die op zijn 23ste minister van Financiën werd en een jaar later de jongste premier uit de Britse geschiedenis, een record dat niet meer zal worden verbroken. Hij kreeg te maken met grote uitdagingen, een zieke koning en de Franse revolutie. Zijn grote verdienste was het financieel hervormen van het land. Pitt werd een model voor velen na hem.

'Een fascinerende persoon vind ik Catharina de Grote, die eigenlijk geen recht had om keizerin te zijn. Ze trouwde zich in, nam de touwtjes in handen in de familie en vermoordde uiteindelijk haar man. Maar ze was meer dan dat. Ze probeerde vergeefs te doen wat niemand in de geschiedenis is gelukt, het organiseren van Rusland, het introduceren van democratie. Ze eindigde als een autocraat. Weet je wat haar laatste woorden waren? 'Ik was een autocraat. Dat was mijn baan. God zal me vergiffenis schenken. Dat is de zijne.' Is dat niet prachtig?'

4. Hedendaagse politicus: John Bercow

'Niet iedereen in mijn partij is fan van hem, maar John Bercow is een puike Kamervoorzitter. The Speaker of the House of Commons is een van de mooiste functies in ons staatsbestel. Hij komt op voor ons, gewone afgevaardigden, tegen de Lords, soms tegen de gerechtelijke macht en altijd tegen de uitvoerende macht.

'Dat laatste heeft in onze parlementaire geschiedenis zeven Kamervoorzitters de kop gekost, letterlijk. Dat is hopelijk niet meer nodig. Bercow is uitzonderlijk, hij is niet bang voor de regering. Hij kent alle 650 afgevaardigden, tot en met hun district en geboortedatum. Aan de wilde debatten op deze plek geeft hij op luchtige wijze leiding. Hij staat bekend als een hervormer, een woord dat ik doorgaans met de grootste omzichtigheid gebruik, maar het is belangrijk voor de uitstraling van de politiek om met de tijd mee te gaan. Dat gezegd hebbende: zijn zoon vroeg hem bij de onthulling van zijn vaders portret: 'Waarom draag je geen pruik? Je zou een pruik moeten dragen.' Daar ben ik het eigenlijk wel mee eens.'

5. Boeken (fictie): alles van P.G. Wodehouse

'Geen vakantie is compleet zonder een paar romans van Wodehouse. Ik ben dol op de grappige verhalen van deze schrijver. De dialogen zijn hilarisch, de plots hoogst vermakelijk en het taalgebruik subliem. Wanneer je een boek uit hebt, denk je: de wereld is zo slecht nog niet - net als na een Mozart-opera. Een boek dat ik iedereen aan zou raden is Leave it to Psmith. De verwarring bij Psmith over een anjer en een chrysant alvorens hij de Eerbiedwaardige Freddie gaat ontmoeten, is hilarisch. Ik zou graag Lord Emsworth willen zijn, met zijn gele pyjama's, maar dan wel als Blandings Castle naar Somerset kan worden verhuisd. Ter afwisseling lees ik graag moordmysteries van Agatha Christie. Hercule Poirot is komisch.'

6. Boek (non-fictie): Eminent Victorians van Lytton Strachey

'De Victorianen hebben geen goede naam en dat is grotendeels te wijten aan Eminent Victorians van Strachey, een van de oprichters van de Bloomsbury Group. Dit boek is een afrekening. Hij ziet alles verkeerd, is totaal eenzijdig, volstrekt oneerlijk maar het is vloeiend geschreven, met een gewiekste ondertoon.

'Het is op het juiste moment geschreven, omdat de mensen genoeg hadden van de Victorianen. Hij versterkte het bestaande beeld, namelijk dat ze pedant, pompeus en bekrompen miezerige figuren waren. Het sloot aan bij de romans van Charles Dickens, waarin iedereen arm dan wel gemeen is. Met dat soort doem heb ik niets. Stracheys boek is invloedrijk gebleken. Victoriaanse gebouwen werden afgebroken en een afschuwwekkend bouwwerk als de Amerikaanse ambassade in Londen kreeg de status van monument. Pas in de afgelopen jaren hebben de Victorianen eerherstel gekregen, wat ook blijkt uit de populariteit van de serie Victoria, die ik zittend in bad bekijk. De Victorianen deinsden er niet voor terug om hun trots te tonen, om te laten zien waarin ze geloofden. Dit gebouw, waarin we nu zitten, was een uiting van hun geloof in democratie.'

7. Muziek: Mozart

'Populaire muziek komt niet voor in mijn leven, of het moeten de liedjes van Flanders & Swann zijn (een komisch duo dat begin jaren zestig veel succes had, red.). Klassieke muziek geeft me vreugde, vooral de opera's van Verdi en Mozart. De elegantie spreekt me aan, de melodietjes die tot lang na de voorstelling in je hoofd blijven zitten.

'De aria van de koningin van de nacht in De Toverfluit is wonderschoon, het mooiste geluid dat de menselijke stem kan voortbrengen. Don Giovanni beschouw ik als jolly en verkwikkend. Er is veel doem in de wereld en muziek biedt vertroosting. Mag ik op deze plek gewag maken van de prachtige kerkmuziek die klinkt in Downside Abbey op Mount Pleasant, een basiliek nabij ons onderkomen in Somerset? Het is magische muziek, die daar al eeuwen klinkt. Dat gevoel van continuïteit raakt me.'

'De aria van de koningin van de nacht in De Toverfluit is wonderschoon.' Beeld Robbie Jack - Getty

8. Schilderkunst: Anthony van Dyck

'Een expert ben ik allerminst, maar ik koester een fascinatie voor uw landgenoot Anthony van Dyck. Het is interessant te zien hoe hij banden aanging met de machthebbers, hoe hij de artistieke propagandist van koning Karel I werd. Onlangs las ik Veronica Wedgwoods biografie over Thomas Wentworth, de eerste Graaf van Strafford, die de voornaamste adviseur van de koning was. Toen de pest uitbrak en Londen leegliep, verloor Van Dyck veel van zijn klanten.

'Wentworth deed een aanbod om zijn schilderijen met korting te kopen. De schilder zei ja. Het geloof heerst dat schilders alles doen uit liefde voor de kunst, maar iemand als Van Dyck was ook een handelaar, een kapitalist avant la lettre.' (Wat onze gids er niet bij vertelt: zijn vrouw is een nazaat van Wentworth en thuis hangen vijf Van Dycks, in de kamer waar hij haar ten huwelijk vroeg)

'Het is interessant te zien hoe hij banden aanging met de machthebbers.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden