'Ik zing alleen over hoe ik het beleefde'

Religie, homoseksualiteit en persoonlijke ellende komen aan bod op een ijzersterke debuut-cd.Door Pablo Cabenda

En hoe maakt John Grant het? 'Zo nu en dan heb ik wel een terugval en ik slik nog steeds antidepressiva. Het is verraderlijk, want de medicijnen geven je het idee dat je normaal functioneert en je het niet meer nodig hebt. Maar zo gauw je stopt, word je weer keihard met de werkelijkheid geconfronteerd. Dat is het moeilijkst.'


Grant, die een van de mooiste platen van 2010 - Queen of Denmark - maakte, vertelt zonder enige terughoudendheid. In de kleedkamer van de Londense concertzaal Roundhouse praat de 42-jarige over de depressies die hij heeft gehad en de drugs die hij heeft gebruikt.


Op zijn debuut-cd bezingt hij ook alle kleuren van het spectrum van zijn persoonlijke ellende. Vanaf zijn puberteit in Buchanan in de staat Michigan, waarin een stevig door religieuze ouders ingehamerd besef van zonde en zijn seksualiteit op elkaar botsten. Het leidde tot biechtpartijen die net zo grotesk als oprecht waren. Stond tiener John daar midden in de nacht aan het bed van zijn ouders om plechtig te vertellen dat hij homoseksueel was.


Je kunt de frustraties aanwijzen in de liedjes op de plaat. Silver Platter Club: de onzekerheid over het lichaam dat ongeschikt was voor welke sport dan ook, behalve dan als boksbal voor pestkoppen die geregeld de only gay in town in elkaar sloegen. De afrekening met religie: Jesus Hates Faggots. En als pièce de résistance het slotnummer Queen of Denmark, waarin het lijkt of een vileine minnaar Grant de mantel uitveegt, totdat je doorhebt dat het Grant zelf is die de zelfverwijten er met mokerslagen genadeloos in ramt.


Dat alles verwoord met een troostend zachte bariton op liefdevol gearrangeerde seventies-softpop. Muziek uit 'de gelukkigste periode van mijn leven. Ik hield van Abba en The Carpenters. En o ja, de mannen waren toen ook heel geil.' Hij zegt het voor de vuist weg, met maar een spoortje besef dat het ook grappig is.


Exhibitionistisch misschien? 'Hmm, ik heb het nooit als zodanig ervaren. Live zingen werkt wel therapeutisch, dat zeker. Op sommige dagen zelf als een catharsis. Maar dat is nooit iets dat ik nastreef. Ik kan er niet gewoon anders over zingen dan hoe ik het heb beleefd.'


Hij heeft zijn niche gevonden. Al was dat via een omweg. Eerst naar Denver, waarheen de familie na de dood van zijn moeder in 1995 verhuisde en waar hij een alcohol-, coke- en crackverslaving ontwikkelde. Daarna naar New York, waar hij na meer ellende probeerde af te kicken en langzaam zijn leven weer oppikte.


Iets dat hij mede te danken heeft aan Midlake, de rockband uit Denton Texas die hem nog kende van de periode dat Grant zong bij The Czars, een onbekend gebleven bandje dat in 2004 werd opgeheven. De mannen van Midlake haalden hem ertoe over een soloalbum op te nemen en bij hen in te trekken.


'Als ze iets hebben gedaan dan is het wel dat ze me een familie hebben gegeven. Daarvoor ben ik ze zeer dankbaar.' Dat soloalbum werd goed ontvangen; dat heeft hem 'meer zelfvertrouwen gegeven. Ik heb geaccepteerd dat het oké is om te zijn hoe ik ben.'


Denkpauze. 'Ik had die absurde logica van een persoon zonder eigenwaarde. Als je lang genoeg bent wijsgemaakt dat je niets waard bent, een loser, ga je het zelf geloven. Dan is het niet meer iets dat is opgeplakt, het is jouw eigen stellige overtuiging geworden. Zelf daartegenin gaan zou handelen tegen je eigen natuur betekenen. Dat doe je niet.'


Voor Midlakes interventie was er al een uitgestoken hand van een verpleegster. Na de zoveelste coke-uitspatting in New York raakte Grant in paniek: hij dacht dat zijn hart zou exploderen. De verpleegster in de kliniek wierp een blik op de uitslag op zijn armen en vroeg of hij ooit op geslachtsziekten was getest. 'Het bleek syfilis. Ik werd meteen behandeld en het liep goed af maar ik had net zo goed seropositief kunnen zijn. Een van de jongens uit het drugsmilieu waar ik geregeld onveilige seks mee had, had volledig ontwikkelde aids.'


De verpleegster in kwestie bleek ex-alcoholist. Grant kickte af, geïnspireerd door haar doorzettingsvermogen, en ging zelf als tolk Russisch en Duits in een ziekenhuis werken - Grant studeerde Duits in Heidelberg. Zo ontsteeg hij aan zijn eigen misère om anderen te helpen.


Het zal er aan hebben bijgedragen dat hij is gevraagd voor de campagne It Gets Better, een mediaproject dat Amerikaanse homoseksuele tieners een hart onder de riem probeert te steken. Recentelijk leidden pesterijen op scholen tot een golf van zelfmoorden onder hen.


'Ik wil best vertellen dat het fijn is om op latere leeftijd je vrijheid te vinden, maar ook als volwassene blijf je mensen ontmoeten die moeite zullen hebben met je geaardheid. Het wordt daarna echt niet alleen rozengeur en maneschijn.'


Zijn moeder had kort voor haar dood nog het woord 'teleurstelling' over hem in de mond genomen. Zijn vader heeft 'het' inmiddels geaccepteerd, 'hoewel hij het niet eens is met mijn levensstijl. Zo'n woord alleen al, levensstijl.'


Grant is niet op zoek naar een levensstijl. Een relatie wellicht? 'Ja, een van die dingen wil ik ook wel.' Hij denkt na voor nog zo'n moeiteloze ontboezeming: 'Maar een snelle wip is natuurlijk ook nooit weg.' Het gaat beter met John Grant.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden