'Ik zie duizenden wijkrevoluties'

Hij is het boegbeeld van de antiglobalisme-beweging. Zanger Manu Chao (41), heeft Virgin de rug toegekeerd. De stem van het geweten is belangrijker dan de lokroep van verkoopsuccessen....

Van onze verslaggever Pablo Cabenda

'Mijn studio is hier.' En hij maakt een weids armgebaar. En daarmee bedoelt hij dus niet de kelder van zijn platenmaatschappij waar het interview plaatsvindt, niet 'hier' in Nederland, maar 'hier' in de zin van overal waar Manu Chao zich op dat moment bevindt. En dat is zo'n beetje de hele wereld voor een muzikale nomade van Spaanse afkomst met Frans paspoort, die tegelijk katholiek en moslim is.

Hij is er op gebouwd, klein, tanig, blote voeten. Zijn uitrusting verraadt een chronische verhuisdrift. Een akoestische gitaar met een sticker muy fragile, een laptop computer en een rugzak die een 24-sporenrecorder herbergt. 'Meer heb ik niet nodig. Productie is niet het probleem. Dat kan overal. De distributie wordt problematisch. Maar ik heb me daarvoor de laatste tijd steeds meer in het internet verdiept.'

Hij moet wel, want zanger/liedjesschrijver Manu Chao (41), idealistisch en politiek geëngageerd, heeft zijn platenmaatschappij Virgin verlaten. Hij doet nog een promotietoer voor zijn net verschenen live-cd Radio Bemba en dan basta.

Na Clandestino (meer dan 3 miljoen cd's wereldwijd verkocht) en Próxima Estacion Esperanza, albums waarop ska, reggae, en Zuid-Amerikaanse muziek net zo lichtvoetig en aanstekelijk worden vermengd als Engels, Frans en Portunol (een mengeling van Spaans en Portugees), kapt hij met de muziekindustrie. Het beleid van platenmaatschappijen 'met een extremistische politiek van geld verdienen' stuitte hem tegen de borst.

De stem van het geweten is voor hem belangrijker dan de lokroep van verkoopsuccessen. Chao heeft lang geleden al zijn lot aan dat van de wereld verbonden. In de jaren tachtig toerde hij per trein met zijn band Mano Negra door Zuid-Amerika en voerde een gigantisch blok ijs mee om Columbiaanse kinderen sneeuwgevechten te laten houden. Hij verleende steun aan de Zapatista-rebellen in Mexico en werd het boegbeeld van de antiglobalisme-beweging. De charismatische zanger heeft voor twintigduizend demonstranten opgetreden op de top in Genua 2001, voor vijftigduizend demonstranten op de EU-top dit jaar in Barcelona.

Hij zong er zijn protestsong Clandestino tegen het grenzenbeleid, dat mensen zonder de juiste papieren buitensluit en ontkent. 'Peruano Clandestino, Africano Clandestino, Nigeriana clandestino.' Iedereen zong mee met de moderne mondiale versie van Woody Guthrie's This land is your land en Manu Chao werd liefdevol ingelijfd door het diffuse collectief van andersdenkenden. Maar hij verwerpt de suggestie dat hij een leider van de beweging zou zijn, ook al wordt hij vaak als zodanig naar voren geschoven.

'Het slechtste dat deze beweging kan overkomen, is dat er een leider opstaat. Leiders zijn makkelijk te corrumperen. Ik ben geen politicus, geen econoom. Ik heb geen antwoorden, ik zoek ernaar. En daarbij wil ik directe resultaten van mijn acties zien.'

Hij heeft zijn zoekterrein dan ook danig ingeperkt. Het motto 'verbeter de wereld, begin bij jezelf' indachtig heeft Manu Chao het antiglobalisme ingeruild voor buurtactivisme in zijn huidige woonplaats Barcelona.

'Er is veel radicalisme waar ik woon. Nazi skinheads aan de ene kant en radicale moslimjongeren aan de andere. Het is vechten: Hitler tegen Osama Bin Laden. Ik praat vaak met die jongens. Dan respecteren ze je en is het rustig. Maar de volgende dag, oh la la la.' En hij wappert met zijn hand alsof hij zich aan vuur heeft gebrand. Maar soms heeft het effect. Chao's buurman was een vreselijke racist. 'Elke keer als hij mijn Senegalese vriendin zag, beledigde hij haar. Moet ik dan met hem vechten? Nee, ik moet communiceren. Zijn vrouw is erg dik. En in ons gebouw is er geen lift. Dus elke keer als mijn vriendin en ik haar met haar zware boodschappentassen zagen zeulen, zeiden we o.k. mammie wij dragen je boodschappen. Nu is mijn buurman gek op mijn vriendin.'

Hij slaat de interviewer goedmoedig op de schouders om hem deelgenoot te maken van zijn triomf. 'Dat is mijn job in de wijk, vriend.' En de rest van de wereld? De rest van de wereld bestaat uit een conglomeraat van duizenden en duizenden wijkjes. 'En in mijn utopie zie ik duizenden wijkrevoluties. Iedereen moet het zelf doen. Tegen het cynisme in. Ik geloof niet in cynisme. Mijn vorige plaat heet niet voor niets Volgende halte: hoop. There's no other way, my friend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden