Bellen met

‘Ik wist niet dat stemmen tellen fysiek zo zwaar was’

Als journalist maakte Jeroen van Bergeijk onthullende reportages, door undercover te gaan bij Bol.com, Wehkamp, maar ook bij Schiphol of in een teststraat. Woensdagavond was hij één van de 500 mensen die stemmen telden in de Amsterdamse RAI. Hoe verliep het tellen van de stemmen na de verkiezingen voor de Tweede Kamer in coronatijd? ‘Twee tot vijf procent ongeldige briefstemmen, dat vind ik best veel.’

null Beeld Jeroen van Bergeijk
Beeld Jeroen van Bergeijk

We belden tijdens en na het stemmen met Jeroen van Bergeijk (54), journalist en schrijver.

Wat bezielde je om nu stemmen te gaan tellen?

‘Ik werd bij de Amerikaanse verkiezingen geraakt door de discussie over de stemmen. Welke tellen nu wel en niet? Ik was benieuwd hoe het in Nederland zou gaan. Je kunt je bij de gemeente aanmelden om te helpen. Ik kreeg van de gemeente Amsterdam te horen dat ik was ingedeeld in de RAI, waar ik nu de poststemmen aan het tellen ben die al sinds maandag zijn uitgebracht.’

Het stemmen per post ging vaak mis, omdat 70-plussers het stembiljet én de stempas soms in dezelfde envelop stopten. Daardoor konden de stemmentellers de identiteit van de kiezer achterhalen. Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken moest zelfs de procedure aanpassen om die stemmen toch mee te laten tellen.

Weet jij nu precies wat de 70-plussers in Amsterdam-Zuid hebben gestemd?

Bergeijk: ‘Ik telde alleen de briefstemmen die door een ander team uit de envelop waren gehaald. Ik zag dus niet wie wat heeft gestemd. De tellers kregen alleen de stembiljetten te zien. Je hebt twee tellers die de envelop openmaakten en controleerden of de stempas erin zit. Soms zat de verkeerde stempas in de envelop gestopt of ontbrak de stempas.

‘Die tellers checken ook of de stempas ondertekend is. Dat vergaten mensen namelijk ook vaak, waardoor hun stem eveneens ongeldig was. Ik constateerde zelf geen misstanden bij dit stembureau, maar volgens de coördinatoren ging er toch het één en ander mis.’

Volgens opiniepeiler Maurice de Hond zou het aantal poststemmen per post kunnen oplopen tot één miljoen?

‘Alleen al in de RAI ging het om twee tot vijf procent ongeldige poststemmen, dat vind ik best veel. Soms ontbrak het stembiljet of zat de stempas niet in de envelop.’

null Beeld Jeroen van Bergeijk
Beeld Jeroen van Bergeijk

Ook in de RAI ging geen stem verloren?

‘Zelfs het tellen verliep uiterst nauwkeurig. Iemand had bepaald dat 500 stembiljetten in een bus zaten, maar wij kwamen op 499 uit. Ergens was een stem kwijt en dus begonnen we opnieuw. Eindigden we wederom op 499 en moesten we de originele stempassen erbij halen om te zien waar de fout zat. Elke stem telt. En in een speciaal observatievak konden mensen ook toezien dat het tellen eerlijk verloopt. Al heb ik daar voornamelijk journalisten gezien.

Forum voor Democratie suggereerde, net als de voormalige Amerikaanse president Trump, dat briefstemmen tot fraude kan leiden. Heeft iemand in dat vak ‘stop the count’ geroepen?

Bergeijk, lachend: ‘Je kon zelfs van buiten door die grote ramen in de RAI kijken hoe we aan het tellen zijn. Maar ik heb niemand horen zeggen dat we moeten stoppen.’

Wat viel jou het meeste op in de RAI?

‘Ik liep tussen wel vijfhonderd tellers in één van de grootste zalen in de RAI. Er zaten veel studenten tussen, maar ook gepensioneerden. In mijn team had een scheikundige van Heineken speciaal een dag vrij genomen om dit een keer mee te maken. Jong en oud liep door elkaar, ik vond het een bijzondere ervaring.’

Stemmen tellen is ook een marathon?

‘Ik ben kapot man! Ik heb ruim tienduizend stappen gezet. Ik had me niet gerealiseerd dat stemmen tellen fysiek zwaar werk is. Vanwege de coronaregels moest iedereen anderhalve meter afstand houden. De stembiljetten zaten in een kliko die in een speciale ruimte werd omgekieperd. Er was een vlak afgetekend waar de tellers de stemmen oppakten en ze vervolgens per lijst voorsorteerden. Je liep voortdurend van die ruimte naar bordjes met daarop lijst 1 tot 41, het aantal partijen dat meedeed aan de verkiezingen.’

null Beeld Jeroen van Bergeijk
Beeld Jeroen van Bergeijk

Werden bij het tellen de coronaregels nog gehandhaafd?

‘Het was een beetje improviseren. Elk team had zo zijn eigen methode bij het voorsorteren van de stemmen. Mensen liepen door elkaar heen en dan hoorde je iemand door een megafoon roepen: hou afstand, dit gaat niet volgens de regels. Je had twee machines om de enveloppen open te snijden, maar dat ging te langzaam. En zag je een team dat de ouderwetse briefopener hanteerde om de enveloppen te openen. En ook toen werd nauwlettend toegezien op de hygiëne.’

Werd jij betaald per stem?

‘Ik kreeg 210 euro, wel voor een lange dag van 08.00 uur ‘s ochtends tot 10.00 uur ‘s avonds. Maar dat is een mooi bedrag. Er heerste met al die mensen in de RAI bijna een festivalsfeer, mensen waren echt een dagje uit. Ik heb een topdag gehad.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden