'Ik wil niet naar het paradijs als die lui van IS ook naar het paradijs gaan...'

Beeld de Volkskrant

Door de hectiek van de wereld valt het misschien niet op, maar het is stil onder de moslims. En stilte wijst vaak op een daad die ophanden is. Zoals bergbeklimmer Aron Ralston na een lange stilte van vijf dagen zijn eigen arm, die onder een neerstortend rotsblok klem was geraakt, eraf hakte om zijn leven te redden, zo verrichtten miljoenen moslims zwijgzaam hun eigen daad van amputatie.

De Iraanse taxichauffeur die mij naar huis reed, was ook een zwijger. Toen begon ik over pistachevelden in Iran en hij vulde me aan met de mededeling dat die zo groot zijn als het hele grondgebied van België. Een toestel piepte voor een flitspaal, hij verhaalde over arme kinderen in het land van de allereerste islamistische revolutie. En over de president die al die pistachevelden bezat. Bij de verkeerslichten begon het te regenen, hij draaide zich om en onthulde met een restant van schaamte: 'Ik zal eerlijk zijn tegen jou. Ik ben ongelovig geworden.'

Een computerprogrammeur leidde mij vorig jaar rond in Lyon, een Turk met heel veel kennis van de geschiedenis. Hij trakteerde mij op een vieze mentholdrank. 'Een specialiteit van deze streek, je gaat het heerlijk vinden', verzekerde hij mij. Terwijl ik mijn best deed om niet te huilen door die vieze smaak, ging hij met de billen bloot: 'Ik weet niet hoe ik de religie moet rijmen met de corrupte islamisten die nu de macht hebben en alle verkiezingen winnen in Turkije. Ik heb er slapeloze nachten van. Misschien geloof ik niet meer.'

Een Amsterdamse fietsenmaker die ik heb leren kennen. 'Ik zet geen stap meer in de moskee', verkondigde hij, op fluistertoon. Alleen de kapotte fietsen en ik konden het horen. 'Ik wil niet naar het paradijs als die lui van IS ook naar het paradijs gaan...'

Het geloof is erg nuttig als het de mens met de ondraaglijke werkelijkheid van de dood weet te verzoenen. God is de matroos op het schip die altijd klaarstaat met een paar reddingsboeien: het eeuwige leven, de engelen, het paradijs en de heerlijke, sprookjesachtige hereniging met de dierbaren.

Maak de matroos echter niet het middelpunt van je leven. Niet goed voor de man van de zeeën, ook niet goed voor de geestelijke gezondheid van degene die dag en nacht een matroos in de ogen moet kijken.

De moslims hebben deze fout gemaakt. Teveel religie in het dagelijkse leven heeft terreur opgeleverd. Daarnaast hebben ze aanhangers van de politieke islam in het zadel geholpen. Die heersen nu vanuit hun paleizen als de gewetenloze koningen van onrecht, nepotisme, oorlogszucht en zelfverrijking.

In Turkije is afgelopen jaar een enquête gepubliceerd, nota bene uitgevoerd door een onderzoeksbureau dat nauwe banden heeft met de islamistische AKP, waaruit blijkt dat juist onder het regime van Erdogan een vlucht van de islam heeft plaatsgevonden.

De vrome bazen van het onderzoeksbureau MAK verontschuldigen zich als het ware voor de antwoorden die zijn gegeven, maar noemen de feiten wel omdat ze de leiders willen waarschuwen voor nog ergere tijden. Immers, in het land waarin tot twintig, dertig jaar geleden 99 procent van de bevolking gewoon moslim was, zegt anno 2017 14 procent van de ondervraagden sowieso niet in een Schepper te geloven. 37 procent ziet de profeet Mohammed niet als rolmodel. Voor een kwart van de Turken zijn de engelen het werk van een fantasierijk, menselijk brein.

De verstedelijking, die ook in moslimlanden een rap tempo heeft, leidt er sowieso toe dat gelovigen, die in de steden veel meer dan op het platteland in aanraking komen met andere culturen en andere opvattingen, beginnen te ontdekken dat hun religie heel lang geleden wellicht prima kon voorzien in de spirituele en maatschappelijke behoeften van een woestijnvolk, maar geen antwoorden heeft op de complexe kwesties van de moderniteit waarin zij leven.

Het jihadisme met bloed aan de handen en de politieke islam met zijn grote honger naar macht, status en geld zorgen voor extra twijfel en versnellen het proces van 'ontkerstening'.

Ik zat laatst te babbelen met de fietsenmaker. Hij zette koffie voor ons en zuchtte: 'Geen Allah, geen engelen, geen paradijs. Maar wat dan wel?' We zwegen even, stilte dient soms ook als de tijd die nodig is om een pleister van de werkelijkheid op een wond van mysticisme te plakken. 'Er is koffie', zei ik, 'en een kapotte fiets die op jou wacht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden