Interview René Paas

‘Ik wil niet meemaken dat we straks voor het derde jaar op rij een Troonrede te horen krijgen met een invoelende alinea over Groningen’

Eric Wiebes, de nieuwe minister van Economische Zaken, brengt een kennismakingsbezoek aan het aardbevingsgebied. Links staat commissaris van de koning René Paas. Beeld Hollandse Hoogte / Kees van de Veen

De Groningse commissaris van de koning René Paas zit niet te wachten op opnieuw een Troonrede met zalvende woorden over het bevingsleed in zijn provincie. ‘Als problemen vervolgens niet worden opgelost, voedt dat enkel het cynisme.’

‘Je zou verwachten dat het in Groningen gonst van de bedrijvigheid: aannemersbusjes, bulten zand en steigers. Maar daarvan is totaal geen sprake. Het is onverdraaglijk dat we in een fase van stagnatie zijn beland.’

René Paas (51) is een diplomatiek man. Als voorzitter van vakbond CNV en later Divosa (de vereniging van sociale dienst-directeuren) was polderen zijn dienstopvatting. Ook als commissaris van de koning in Groningen stond de CDA’er nog niet op de barricaden zoals zijn voorganger Max van den Berg (PvdA), die hij in 2016 opvolgde. Maar nu is Paas’ geduld op. ‘Groningen is het wachten moe.’

Op papier zijn alle oplossingen uitgetekend. ‘Maar mensen die niet weten of hun huis veilig is, of die nog steeds met schade zitten, zeggen tegen mij: we merken er in de praktijk nog helemaal niks van. Ik wil niet meemaken dat we straks voor het derde jaar op rij een Troonrede te horen krijgen met een invoelende alinea over Groningen en er vervolgens een heel politiek jaar voor de inwoners van Groningen niks verandert. Als de problemen vervolgens niet worden opgelost, dan voedt dat enkel cynisme.’

Troonredes

2016

‘Investeren in de toekomst betekent ook problemen aanpakken zoals die zich voordoen in het aardbevingsgebied in de provincie Groningen. De gevolgen zijn ingrijpend en de regering wil samen met alle getroffen Groningers werken aan oplossingen. Door de gaswinning te halveren ten opzichte van 2012 en woningen en andere gebouwen te versterken, worden veiligheidsrisico's beperkt.’

2017

‘De gaswinning in Groningen is in deze kabinetsperiode met meer dan de helft gereduceerd en per 1 oktober aanstaande wordt de productie verder teruggebracht. Maar er is meer nodig om recht te doen aan de getroffen Groningers. Een schadefonds en een nieuw schadeprotocol zijn in voorbereiding. De regering realiseert zich dat de grote zorgen van de mensen die wonen in het aardbevingsgebied in Groningen niet zomaar zijn weggenomen.’

‘Veertien kantjes juridisch proza’

In januari werd na veel gesteggel eindelijk een nieuw schadeprotocol gepresenteerd, zonder een rol voor de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). ‘Daarna werd ik in Den Haag op mijn schouder geslagen: ‘Het is nu in orde, hè’? Maar wat was er ‘in orde’? We hadden veertien kantjes juridisch proza geproduceerd! Bijna iedereen die met schade zat, zit daar nog steeds mee. Er is een nieuwe Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen in het leven geroepen, die vooral druk is met het optuigen van de eigen organisatie. Er zijn een paar honderd claims afgehandeld, terwijl er 20 duizend wachten.’

Paas hoorde minister Eric Wiebes (VVD) bij Zomergasten zeggen dat schade ‘tot in de eeuwigheid’ wordt vergoed en hersteld. ‘De ervaring in Groningen is dat er tot in de eeuwigheid gewacht wordt met het afhandelen van schade. Laat de Tijdelijke Commissie schadeclaims veel sneller en ruimhartig afwikkelen. Zoals het nu gaat, leidt het enkel tot frustratie.’

De NAM kreeg ondertussen van Wiebes de opdracht oude schadeclaims weg te werken. In 80 procent van de gevallen is het aanbod van het bedrijf inmiddels geaccepteerd. ‘Maar lees wat de onafhankelijke raadsman Leendert Klaassen daar vorige week over rapporteerde. Mensen gaan met tegenzin akkoord, omdat het slikken of stikken is.’

Dan de versterkingsoperatie. Wiebes beloofde tempo te maken, maar maakte eerst een pas op de plaats. Toen kwam de Mijnraad met het advies 1.500 huizen snel te versterken.

Maar om welke huizen het gaat, is nog steeds niet duidelijk. En dan wordt voor de inventarisatie ook nog eens gebruik gemaakt van een model van de NAM. ‘Door de poging te komen tot versnelling ligt het versterken compleet stil. Mensen weten nog steeds niet waar ze aan toe zijn.’

Groningen niet meteen veiliger 

Natuurlijk: het was een ‘indrukwekkend besluit’ van dit kabinet, dat de gaskraan in 2030 dicht gaat. Sindsdien hoort Paas vaak: fijn dat het geregeld is. ‘Alsof de aarde onder de indruk is van een kabinetsvoornemen. Dat we dit jaar van 21 naar 19 miljard kuub gaan, zal Groningen niet meteen veiliger maken.’

Wat hem dwarszit: de verlaging van de gaswinning wordt in de Miljoenennota gepresenteerd als een kostenpost van 300 miljoen. ‘Daarmee wek je de indruk dat agenten en verpleegkundigen de dupe worden van Groningen’. Wel is er 100 miljoen euro extra gereserveerd. Het zegt Paas weinig. Belangrijker vindt hij hoe Groningen wordt achtergelaten als de laatste druppel gas opgepompt is.

‘We willen niet zozeer een zak geld, maar perspectief, een nationaal programma voor werk, leefbaarheid en economische ontwikkeling, bijvoorbeeld rond de energietransitie. Groningen heeft zoveel welvaart toegevoegd. Als de nadelen daarvan neerkomen in een provincie, dan is het niet meer dan logisch daar iets tegenover te stellen.’

Reactie minister Wiebes

‘Ik deel de wens van Paas om het tempo van de schadeafhandeling te verhogen en om snel uitvoering te geven aan het rapport van de Mijnraad. In juli hebben de gemeenten, de provincie en het Rijk samen opdracht gegeven aan de NCG (Nationaal Coördinator Groningen) om deze maand te komen met een lijst van 1.500 woningen die met voorrang moeten worden versterkt. Intussen moet de lopende versterkingsoperatie gewoon doorgaan, er is niets stopgezet. Op dit moment legt de regio de laatste hand aan een nieuw toekomstperspectief voor Groningen zodat we binnenkort daar onze handtekening onder kunnen zetten. Voor het toekomstperspectief is een bedrag van minstens 1 miljard euro beschikbaar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.