'Ik wil niet die Surinaamse cabaretier zijn'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Robert Vuijsje onderzoekt het in een reeks interviews. Cabaretier Eric van Sauers (50): 'Volgens mijn broer hoor ik niet bij wij.'

Beeld Robin De Puy

Zijn nieuwe show Eric van Sauers ontroert gaat over veel. Over ouder worden en moderne onzin en over familie. Over één onderwerp gaat het geen moment: de afkomst van de cabaretier (50). Die wordt alleen duidelijk tijdens de pauze van de voorstelling. Dan wordt het grotendeels blanke, wat oudere theaterpubliek opgeschrikt door hiphopmuziek op luid volume.

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) gaat voor V in gesprek met bekende en minder bekende Nederlanders over de rol die hun afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met rapper Keizer (Surinaams) en Jody Bernal (Colombiaans).

Is dat een bewuste keuze?

'Ik wil niet die Surinaamse cabaretier zijn. In dat hokje wil ik niet worden gestopt. Ik ben een cabaretier. Gabriel García Márquez is een schrijver. Hij neemt zijn achtergrond mee en zijn roots en alles, maar hij is: een schrijver. Dat wil ik ook. Mijn vader komt uit Suriname, ik ben een Nederlander, ik ben hier geboren. Ik denk dat ik meer van dit land hou dan de meeste Nederlanders. In mijn allereerste show zat het wel een beetje, ik had het over de tv-neger en zo. Het is niet waar ik nu mee bezig ben, dus zit het niet in mijn huidige programma.'

Waarom ben je er niet mee bezig?

'Ik probeer te geloven in het goede van de mens. Dat ze me niet discrimineren vanwege mijn huidskleur, maar gewoon omdat ze me een klootzak vinden. Ik ken het wel, ik heb een grote auto die ik niet altijd neerzet waar het hoort, ik weet hoe mensen dan naar me kijken. Mijn zus is er gevoeliger voor, die werkt bij Meldpunt Discriminatie. Ik zeg niet dat het niet bestaat, alleen is het er misschien meer als je ernaar zoekt.

'Ik heb natuurlijk het voordeel dat ik me niet op de arbeidsmarkt hoef te begeven. Mijn broer heeft hetzelfde als mijn zus. Hij praat altijd over wij en zij. We hebben dezelfde kleur, maar volgens mijn eigen broer hoor ik bij zij en niet bij wij. Omdat ik in Nederland ben geboren. Mijn broer is ouder, die woonde in Suriname tot hij 8 was, hij praat met een accent. Hij is nu bezig met remigreren.

'Bijna twintig jaar geleden gaf ik een show in Suriname. Het publiek zei het ook: jullie daar in Nederland. Ik heb ze bedankt tijdens de voorstelling: dankjewel dat ik me voor het eerst in mijn leven gediscrimineerd voelde. Het waren kleine dingen. Ineens een tafel bij de wc zetten en dat ik moest betalen. Drie keer zoveel geld vragen voor eten. In Paramaribo schrok ik wel van de wrok en haat tegen Nederland. Omdat ik in Nederland woon, dachten zij dat ik ze even kwam vertellen hoe het moet. Laat me met rust, zei ik, wat had ik dan moeten doen - als baby beslissen dat ik in Suriname ging wonen in plaats van in Nederland?

'Het is vaak onwetendheid, er zijn zoveel dingetjes, je moet het allemaal maar onthouden. Soms weet ik het zelf ook niet. Of heb ik een verkeerd vooroordeel. Met kennissen zat ik een keer in een café, er was een Duitser bij. Hij kocht een drankje voor zichzelf, zonder iemand iets aan te bieden. Eerst dacht ik: wat een lul. Daarna bedacht ik: dat is hun cultuur, ze hebben het slim bekeken. Wij doen ingewikkeld met om de beurt rondjes geven. Als je geen rondje hebt gegeven en je wilt naar huis, kan dat niet. Eerst moet je nog je rondje geven. Die Duitsers houden het overzichtelijker.'

Eric van Sauers (Nederland, 1964) won in 1997 het Camaretten-festival en speelde in 1998 zijn eerste soloprogramma. Hij speelde in films van Theo van Gogh en is eindredacteur van het tv-programma Dit was het nieuws. Zijn zevende cabaretvoor-stelling, Eric van Sauers ontroert, is nu in de theaters te zien.

Beeld Robin de Puy

Waar groeide je op?

'Ik ben geboren in Utrecht. Verder in Haarlem, Rotterdam, Oosterhout, Amsterdam en even op Aruba. En in Eindhoven, dat was de eerste keer buiten de Randstad, de eerste keer dat ik een uitzondering was; toen moest ik weleens een knokkertje maken.'

Met hoeveel kinderen waren jullie?

'We zijn opgegroeid met zes kinderen. En mijn vader had her en der wat meer kinderen. Daarover was hij zo gesloten als een oester. We zaten een keer op een feestje, hij had een glas whisky, we hadden een moment. Ik vroeg hoeveel kinderen hij had. Hij zei zachtjes: zeventien. Een oom van me, zijn broer, zat verderop en riep, met een Surinaams accent: en dat is wat je weet! Met zijn broers praatte mijn vader er wel over. Een andere oom had maar één dochter en was zijn hele leven met dezelfde vrouw. Hij was wel een beetje de schande van de familie, het zwarte schaap. Ik heb drie kinderen, bij twee verschillende vrouwen. Ik vind dat ik het netjes heb gedaan.'

Wat voor vrouwen?

'Allebei Surinaamse vrouwen, dat dan weer wel.'

Hoe komt dat?

'Het zijn pittige vrouwen, misschien past dat bij mij? Over dit soort dingen denk ik nooit zo na. Ik ben een Nederlander. Wel vind ik dat er tradities bestaan die moeten worden behouden. Of het nou Surinamers zijn of Turken of Marokkanen of iets anders, de oudere familieleden moeten het leren aan de kinderen die in Nederland zijn geboren. Anders is het voor altijd weg. Toen mijn oma was overleden, kwam ik aanrijden bij de flat in Utrecht. Beneden kon je het al horen, de Surinaamse liederen. Ik kwam binnen, in de ene kamer zaten mijn ooms en tantes te zingen, in de andere kamer mijn neefjes en nichtjes, die al die tradities niet kenden. Ik stond er een beetje tussenin. Mijn vader is zes jaar geleden overleden, toen werd er nog wel gedanst met de kist. Als ik ooit kom te overlijden, is het een plakje cake en koffie. Die oude tradities verdwijnen - dat moeten we niet laten gebeuren.'

Nederlands
'Op Surinaamse begrafenissen. Ze kunnen zich helemaal laten gaan. Ik kan dat niet.'

Surinaams
'Verhalen vertellen. Lange verhalen en steeds dezelfde. Dat vind ik een mooie traditie.'

Eten
'Antroewa, een Surinaamse groente.'

Muziek
'Hiphop.'

Mohammedcartoons
'Van mij mogen ze die tekenen, alleen begrijp ik niet waarom je dat zou willen. Die tekeningen zijn niet grappig.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden