'Ik wil een positieve boodschap delen met Nederland'

Cabaretier Samba Schutte leefde altijd tussen twee werelden: zwart en wit, rijk en arm. Daar scoort hij mee. Eerst hier, toen in Los Angeles en nu weer in Nederland, met zijn nieuwe show Je maintiendrai.

Samba Schutte Beeld Maroska Kerpel

Vraag Samba Schutte te schetsen hoe een dag uit zijn leven in Los Angeles eruitziet, en hij gaat vanzelf sneller praten. Alsof het tempo van de stad hem in het kleine Werftheater aan de Utrechtse Oudegracht, waar hij de eerste try-out van zijn nieuwe show speelt, alsnog opjaagt. Want zo is de situatie, in het mekka van de entertainmentindustrie: hij is er één van de tienduizend comedians die het hoopt te maken.

Zodra Schutte (31) wakker wordt, begint de jacht op werk. Hij doet castings voor rollen, auditeert, hoort negen van de tien keer: nee, bedankt. Een paar keer per week stuurt hij kaarten naar casting directors waarmee hij heeft gewerkt: hé, hoe gaat het, ik heb een interessant project gedaan, ik ben nog in de markt, alles om zijn naam in de lucht te houden.

En ja, gelukkig krijgt hij af en toe een rol, zoals die van de Hindoestaanse telefoonverkoper Sanjay in een commercial voor de videogame Watch Dogs, veertien miljoen keer bekeken op YouTube. Of in de film The Tiger Hunter, met Danny Pudi, ster uit de NBC-sitcom Community. Vijf, zes keer per week neemt hij acteerlessen en dan heeft hij het nog niet eens gehad over de Comedy Store, het heiligdom der heiligdommen waar al zijn helden zijn begonnen: Richard Pryor, Jim Carrey, Robin Williams. Ongelooflijk: hij is er al drie jaar vaste speler. Eens per week staat hij tussen de allergrootsten, het beste uit zichzelf te halen.

Dat kwam zo. Samba Schutte is de zoon van een Nederlandse vader en een Mauritaanse moeder. Hij groeide op in Ethiopië, in een geprivilegieerd expatmilieu. Internationale scholen, mooi huis, vier man personeel, een auto met chauffeur. Op de jaarlijkse United Nations Day kleedden alle kinderen op school zich in de traditionele kleding van hun land. Stel je voor: Samba in een kieltje en op klompen, die Altijd is Kortjakje ziek zong.

Samba Schutte Beeld Maroska Kerpel

'Wat, die neger met die blauwe lippen?'

Hij was 18 toen hij in 2001 naar Nederland kwam om acteur te worden. Zijn tante stond hem op te wachten op Schiphol. 'Dirkjan!', riep ze, zijn eerste naam, en hij zag de mensen denken: 'Wat, die neger met die blauwe lippen?' Hij leerde Nederlands, trad op een dag op school op, met 'een grappige monoloog'. Hoe lang doe jij al stand-upcomedy?, vroeg iemand, en hoewel hij het - acteur in spe tenslotte - aanvankelijk beledigend vond, is toen het zaadje geplant.

In 2004 gaf hij zich op voor de Culture Comedy Awards, de kraamkamer van de stand-upwereld in Nederland en België. Hij kwam in de finale. Vervolgens vertrok hij drie maanden voor een stage naar Kenia, waar hij voorstellingen maakte met weeskinderen.

In zijn hut in the middle of nowhere bedacht hij wat hij met zijn leven wilde. 'Ik heb altijd tussen twee werelden geleefd. Zwart en wit. Moslim en christen. Rijk en arm. Ik was de Nederlander in Afrika, de Afrikaan in Nederland, ik was altijd en overal de buitenstaander. Dat kan je onzeker maken, maar in dat hutje dacht ik voor het eerst: het kan een ook kracht zijn. Observeren komt een comedian goed van pas.'

In die hut schreef hij het programma waarmee hij in 2006 meedeed aan het Leids Cabaret Festival, over leven tussen twee culturen. Sinterklaas in Ethiopië, inburgeren in Nederland, op blote voeten en in Afrikaans overhemd. Hij won. Authentiek, soepel, hilarisch; een podiumpersoonlijkheid met een goede mimiek, een vaardig verhalenverteller. Hij is het allemaal genoemd, de recensenten kondigden de geboorte van een nieuwe ster aan. Zijn eerste show, Hakili Jambar, werd 180 keer in Nederland gespeeld en ging de wereld over: Zuid-Afrika, Turkije, Libië, Curaçao, Maleisië, Brunei, Indonesië, België.

Theaterdirecteuren kwaad

En toen verliet hij Nederland, terwijl zijn tweede show al tachtig keer was verkocht. Theaterdirecteuren kwaad, zijn agent snapte er niks van. 'Ik moest weg', zegt hij nu. 'Ik wilde nieuwe dingen meemaken, mezelf ontwikkelen. Dat kon alleen door in mijn eerste taal te werken, het Engels.'

Hij versloeg, twee maanden nadat hij zich in L.A. had gesetteld, 64 van de beste aankomende comedians tijdens de March Comedy Madness. De finale werd gespeeld in de Comedy Store. Na afloop kwam de manager naar hem toe en zei: 'You've got a good thing going'. 'Ongelooflijk, ik mocht meteen elke week optreden. Ik ben me nog aan het ontwikkelen. Als alles goed blijft gaan, word ik paid regular. Dan komt mijn naam op de muur waar ook Pryor staat, en Williams, en Chris Rock en al die anderen, en ben ik de eerste Nederlander en Afrikaan die dat heeft bereikt.'

Wat komt hij dan in hemelsnaam weer in Nederland doen? Hij voelt zich Nederlander, zegt hij. 'Ik wil een positieve boodschap delen met Nederland. Ik heb veel meegemaakt en ben er nu klaar voor. De titel van zijn nieuwe show is niet voor niets de wapenspreuk van Nederland: Je maintiendrai. Hij voelt zich aangesproken door de grote daden van ons kleine land in de Gouden Eeuw, zal hij die avond zijn publiek voorhouden. Ga ervoor! Grijp je kansen! Alles kan! Geef niet op! Je kunt ook zeggen: hij is al een echte Amerikaan.

Je bent frisse lucht, zegt de manager van de Comedy Store tegen hem. Dat voelt hij zelf ook. 'Op sommige avonden zie je als publiek wel veertig comedians achter elkaar en de meesten hebben het over de twee grote thema's in Amerikaanse stand-upcomedy: ras en relaties. En daar sta ik dan, met mijn multiculturaliteit en mijn internationale reizen. Ik wijs niet met mijn vinger, ik beschuldig niemand, ik maak het persoonlijk. Humor is therapie. Een ontlading. In Afrika zeggen we: als je lacht, deel je je ziel met een ander. Dat is waarom ik dit doe.'

Je maintiendrai gaat op 3/1 in première in Diligentia, Den Haag. Voor de speellijst, kijk op: sambaschutte.com

Samba Schutte Beeld Maroska Kerpel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden