'Ik wil de sleutel van de verboden kamer'

Vernedering en uitstoting zijn inherent aan het leven in groepen. Dat geldt voor wolven, apen en mensen, maar de mens is de enige die het vermogen heeft zich voor dergelijke agressie te schamen, omdat hij de onredelijkheid ervan inziet....

Overheden verzinnen juridische procedures om het uitwijzen van vluchtelingen te legitimeren, mannen ontwerpen systemen om vrouwen uit directiekamers te weren, literaire critici bedenken gelegenheidsargumenten om werk dat ze niet aanstaat, naar de shredder te verwijzen. Een van de meest hartverscheurende verhalen over uitstoting is dat van de Egyptische slavin Hagar, die volgens Genesis werd bezwangerd door haar broodheer Abraham, maar door diens jaloerse echtgenote, hoewel ze Abraham er zelf toe had aangezet met Hagar te slapen, uiteindelijk de woestijn in werd gedreven.

In Loper van licht heeft Hagar Peeters (1972) de lotgevallen van haar naamgenote als leidraad genomen voor een reeks gedichten over uitsluiting en ballingschap. Betekent dit dat de populaire dichteres zichzelf ook als vernederde beschouwt?

Dat lijkt niet waarschijnlijk. Toch eindigt de bundel met een oproep aan alle mannen die de vrouw slechts als lustobject zien, haar toe te laten tot hun avontuurlijke clubs: ‘Ik wil de sleutel van de verboden kamer/ de code van de computer de toegang tot systemen/ het wachtwoord tot de winstgevende gebieden.’ Aangezien de spreker een vrouw is en de eersten die worden aangesproken Baudelaire, Whitman en Campos zijn, ligt het voor de hand het gedicht ook als literaire polemiek te lezen.

Peeters’ eerdere bundels hebben mij nooit kunnen bekoren. Hoewel ook in dit boek onhandige formuleringen en clichés niet ontbreken, slaagt Peeters er op enkele momenten in de stem van de uitgestotene overtuigend vorm te geven. ‘Ze wezen me uit met de beste intenties,’ zegt Hagar. ‘Ze zeiden: ‘Je bevalling was aanleiding/ tot zoveel jaarlijksheid erna/ maar nog geen reden/ tot je toelating in ons diepst bestaan.’ De uitzichtloosheid van een asielzoekerscentrum komt tot uitdrukking in het beeld van een zitbank die geen functie heeft dan ‘het ijsberen te onderbreken.’ Eindelijk poëzie.

Piet Gerbrandy

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden