'Ik weiger mee te doen aan het vertrappen van de Grondwet'

Het is aan zijn partij te danken dat de Surinaamse amnestiewet niet in recordtempo door het parlement is gejast. Bang is Nieuw Suriname van Harish Monorath niet.

Midden in het gesprek, op een terras aan de Surinamerivier stuurt het presidentiële paleis een sms'je. Of Harish Monorath niet wil komen praten, vraagt Desi Bouterses adviseur Melvin Linscheer. De tweede dag van het felle debat over de omstreden amnestie voor Bouterse nadert en de jonge parlementariër is dinsdag weer van plan zijn eigen coalitie alle hoeken te laten zien.


'Mensen zijn goddeloos in Suriname', zegt Monorath (30), succesvol advocaat en fractieleider van Nieuw Suriname. Na Bouterses NDP is deze partij de grootste binnen diens samenwerkingsverband Mega Combinatie. 'Maar ik doe niet mee aan het vertrappen van de Grondwet. Ga je zo om met het rechtsgevoel van de burgers? Amnestie moet juridisch mogelijk zijn. En de waarheid is dat deze amnestie voor de 22 verdachten van de Decembermoorden tegen alle rechtsregels is.'


Het Surinaamse parlement stond dinsdag, op de tweede dag van het debat over het amnestievoorstel, op het punt Bouterse cum suis vrijuit te laten gaan. Het was twee weken terug aan één partij te danken dat de amnestie niet in recordtempo, amper vier dagen nadat het was ingediend, door het parlement werd gejast. Aan Monoraths Nieuw Suriname.


De tweekoppige fractie van de jonge partij, die deel uitmaakt van de regeringscoalitie, verleende demonstratief geen quorum waardoor de vergadering niet kon beginnen. Deze stap tekent hoe het amnestievoorstel Suriname splijt. De bij goed opgeleide jongeren populaire Monorath is een verademing in de vastgeroeste Surinaamse politiek: jeugdig, kundig, vlijmscherp en een begaafd spreker. Als hij aan het woord is, zoals in het amnestiedebat, luisteren collega's met respect naar zijn betoog. 'Jammer alleen dat hij in het Bouterse-kamp zit', wordt er wel eens gezegd. Na een aantal conflicten, gedogen Monorath en de arts Premdew Lachman de regering-Bouterse.


Bouterses NDP heeft er alles aan gedaan om de indruk te wekken dat vooral jongeren voorstander zijn van deze amnestie. Zij zouden af willen van het verleden. U bent daar het tegendeel van.

'Er zijn genoeg jonge Surinamers die de rechtsstaat willen handhaven. Die niet willen dat het wordt misbruikt. Zo'n 70 procent van de Surinamers bestaat uit jongeren. Zij zijn echt niet in meerderheid voor een wetswijziging die straffeloosheid en moreel verval bevordert. Ze zijn ook begaan met de rechtszekerheid in hun land.'


U betoogt dat dit amnestievoorstel juridisch niet kan. Waarom niet?

'Dit is een inmenging in een rechtszaak - de berechting van Bouterse en zijn medeverdachten door de krijgsraad - die volgens de Grondwet juridisch onmogelijk en ongewenst is. Nooit en te nimmer mag de wetgever zich inmengen in de rechterlijke macht. Je moet de uitspraak van de rechter afwachten. Punt. De rechtsvraag is ook belangrijk. Je moet eerst weten wat er toen precies is gebeurd, voordat je amnestie kan geven. Werden de 15 slachtoffers van '8 december' gefolterd? Vermoord?Als ze vermoord zijn, moet je de daders vervolgen. Gevolgd door eventueel gratie. Bij amnestie horen ook verontschuldigingen. Wie gaat dat doen? Ik ben meer voorstander van een vonnis, gevolgd door gratie. Je kan niet dertig jaar lang een verdachte blijven. En kan je nog wel straffen na 30 jaar?'


Na de goedkeuring van de amnestie wordt een Waarheidscommissie ingesteld om de Decembermoorden te onderzoeken. Zo kan de waarheid toch ook boven water komen?

'Onzin. Dit is nog nooit ergens in de wereld zo aangepakt: amnestie en dan pas onderzoeken wat er werkelijk is gebeurd. Waarheidsvinding na amnestie is een aap. Hoe stel je bovendien zo'n commissie samen en wie gaat er allemaal in zitten?


'Een andere vraag is ook of je jezelf amnestie mag geven. Ik ben niet tegen amnestie. Alleen, niet nu. En ik ben ervan overtuigd dat een meerderheid van de Surinaamse bevolking ook vindt dat deze aanpak verkeerd is. Ik heb beloofd de Grondwet te dienen toen ik werd gekozen en dat zal ik ook doen.'


Waarom drukt de NDP dit toch zo door? Om de strafeis van 13 april te voorkomen?

'Ze denken écht dat ze alles mogen. Dat is hun mentaliteit. Als we twee weken geleden wel quorum hadden verleend, en er slechts 26 parlementsleden aanwezig waren, was de amnestie met een gewone meerderheid aangenomen. Dan was het op een koehandel uitgelopen. Maar wij gaan niet mee met deze kadaverdiscipline. Aan ons is het te danken dat er nu discussie is en internationale organisaties in actie komen. Internationaal is deze gang van zaken schadelijk voor Suriname. De rechtszekerheid is niet meer gegarandeerd. Als een multinational twee miljard dollar in ons land wil investeren, zal het nu twee keer nadenken. Want we veranderen wetten toch zodra we dat willen?'


Zegt u dit ook aan president Bouterse als u hem ontmoet?

'Wij zijn een partij die niet zomaar meegaat, dat is onze cultuur. De president hebben we sinds februari vorig jaar niet meer gesproken. Wij zijn eigenlijk voorstander van een referendum om dit probleem op te lossen. Maar de NDP wil niet. Ze hebben zoveel leden, meer dan honderdduizend. Waar zijn ze bang voor? Na een referendum kunnen de nabestaanden hun leed ook een plaats geven. Ze hebben recht om te weten wat er is gebeurd. Mensen zijn in 1982 op brute wijze vermoord. De aanname van deze amnestie tekent het moreel verval in Suriname.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden