'Ik voel me honderd procent Nederlander'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Robert Vuijsje onderzoekt het in een reeks interviews. Schrijver Ernest van der Kwast (34): 'De drukte, de chaos, de gekte. India is mijn moeder.'

Beeld Robin De Puy

In de Rotterdamse wijk Kralingen woonden weinig donkere mensen. 'Die buurt is redelijk kakkineus. Mijn moeder is een heftige dame, ze had een andere kleur en andere kleren, soms liep ze rond in een sari. Als kind levert dat schaamte op. Ze sprak de taal ook niet goed. Haar Nederlands was net iets beter dan dat van Kader Abdolah - en we hadden thuis geen leger redacteuren om het te verbeteren.'

Het boek dat Ernest van der Kwast over zijn moeder schreef, heet Mama Tandoori. 'Mijn moeder ging rustig zes uur lang afdingen in een winkel, tot de verkoper capituleerde. In 2006 zijn mijn ouders verhuisd naar Toronto, ik denk dat ze spijt heeft. Sinds de crisis is het in Nederland een kopersmarkt.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) gaat voor V in gesprek met bekende en minder bekende Nederlanders over de rol die hun afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met politica Samira Bouchibti (Marokkaans) en presentator en journalist Frits Barend (Joods).

Patholoog

Zijn vader werkte als patholoog aan de Erasmus Universiteit. 'Laatst las ik dat in Rotterdam, waar ik nu weer woon, de helft van de inwoners van allochtone afkomst is. Als ik dat lees, denk ik: o ja, ik ben een allochtoon, een van mijn ouders is in het buitenland geboren. Ik voel me honderd procent Nederlander. Mijn moeder komt uit India, maar ik voel me een blanke. Ik zie weleens iemand lopen met dezelfde afkomst als ik, dan denk ik: die is donker. Dan leg ik mijn arm naast die van hem en zie ik dat ik zelf donkerder ben.

'Mijn moeder weigerde thuis Hindi te spreken, alles moest Nederlands zijn. Zelfs het eten. Ik weet nog dat Aardappel Anders op de markt kwam, mijn moeder heeft dat product tot een succes gemaakt. Haar cultuur stopte, het enige dat niet ophield: hoe zij zelf was. Soms vind ik het jammer. Bij mijn familie in India moeten ze speciaal voor mij Engels praten, omdat ik de taal niet spreek. Ik schaam me daarvoor.

'Voor Mama Tandoori ben ik een keer met mijn moeder bij De Wereld Draait Door geweest. Daarna hebben ze wel vijf keer gebeld, steeds als er iets met India was. Ze wilden een India-expert van mij maken. Ik weet niets van dat land. Wie moeten we dan hebben, vroegen ze. Een Hindoestaan? Ik weet het niet. In India voel ik me wel thuis. De drukte, de chaos, de gekte. Dat land is mijn moeder. Ik durf het eten te eten, ik stap gewoon in de bus waar al tweehonderd passagiers op elkaar gestapeld zitten. Alleen de taal spreek ik niet. Ja, de scheldwoorden. Als mijn moeder boos werd, ging het schelden niet in het Nederlands. Ik ken zeven woorden om iemand uit te maken voor buitenechtelijke zoon.'

CV

Ernest van der Kwast (India, 1981) is schrijver, programmamaker en presentator. In 2010 brak hij door met Mama Tandoori. Van zijn nieuwe boek De ijsmakers zijn de vertaalrechten net verkocht aan Duitsland.

Voel je verbondenheid met andere zogeheten allochtonen?

'Nee. Mijn moeder had geen familie in Nederland, we gingen weleens op bezoek bij Hindoestanen met wie ze bevriend was. Ik geloof dat mijn broers en ik dat saai vonden. Indiërs en Hindoestanen mag je ook niet op één hoop gooien. Hindoestanen, die generaties geleden naar Suriname trokken, zijn toch anders. Meer ontspannen. Maar misschien komt dat doordat ik mijn moeder als referentiekader gebruik; ze heeft een zekere gespannenheid over zich.

'Wanneer mijn moeder op bezoek komt, is ze alleen maar aan het praten, uren achter elkaar. Tot ik zeg dat ik iets anders moet gaan doen. Ik denk dat ze iets te verwerken heeft. Ze kwam hier, mijn vader was altijd weg, aan het werk, zij zat thuis met de kinderen, het regende altijd. Nu belt ze me via Skype, ik weet wat er gebeurt als ik antwoord. Soms beantwoord ik, niet altijd. En ze eet geen rundvlees. Wij mochten dat wel, zij niet. Als mijn moeder bij mij thuis komt, eet ze niet mee, omdat in mijn pannen rundvlees heeft gezeten. Ze drinkt alleen een kopje thee, daarvoor heeft ze haar eigen mok.

'Wat ik wel heb: als ik ergens binnenkom, het is niet dat ik de negers tel, maar ik kijk toch om me heen. Ik heb een paar jaar in Italië gewoond, in Zuid-Tirol. In het dorp noemden ze mij Der Schwarze. Dat is niet fijn. Ik zit natuurlijk in de culturele sector; literaire bijeenkomsten, ik presenteer soms een debat. Daar ben ik vaak de enige met een donkere huidskleur. In die sector gaat het allemaal om integratie en participatie, alleen is die er niet. Dat kost ook tijd, mijn moeder snapt mijn boeken nog steeds niet.'

Schrijver Ernest van der Kwast las in 2011 voor uit zijn boek Mama Tandoori tijdens een speciale treinreis in het kader van de Boekenweek.Beeld anp

Je nieuwe roman De ijsmakers gaat over Italiaanse immigranten.

'Kennelijk is het toch een onderwerp dat me bezighoudt. Het idee voor De ijsmakers kreeg ik door Italianen die acht maanden per jaar in Nederland of Duitsland woonden en in de periode dat de ijssalon dicht was weer naar Italië kwamen. Ze maakten de stap niet helemaal. Het boek gaat over worden wie je bent. De kinderen van die ijsmakers zitten vast aan de verplichting om de ijssalon over te nemen. Die verplichting herken ik. Mijn moeder wilde dat ik advocaat of econoom zou worden. Ik stopte met een studie fiscale economie, daarna duurde het vier jaar voor ik echt loskwam van de wens van mijn moeder. Die dacht dat ik staatssecretaris van Financiën zou worden. Mijn vader had er begrip voor dat ik wilde schrijven; mijn moeder zag het als een nutteloze linkse hobby.'

Nederlands
'Altijd. Dat is wat ik ben.

Indiaas
'Als ik daar ben en me prettig voel tussen alle mensen op zo'n drukke markt.'

Eten
'Tarbot, de Rolls-Royce onder de vissen. Hoewel ik die mis, zou het hypocriet zijn om te zeggen: de kip tandoori van mijn moeder.'

Muziek
'Ólafur Arnalds. Ik moet er op kunnen schrijven.'

Mohammed cartoons
'Ik ben voor vrijheid, maar daar moeten we weer naartoe groeien. In 2003 schreef ik een satirisch boek onder het pseudoniem Yusuf el Halal, dat zou ik nu niet durven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden