Interview

'Ik vind dat er een jong geluid moet komen'

Mea de Jong kwam in haar zoektocht naar het feminisme uit bij haar eigen moeder.

Beeld Ivo van der Bent

'Dat is geen film, dat is een kutidee', zegt regisseur Mea de Jong, als haar moeder voor de camera voorstelt dat ze haar film over het feminisme kan maken aan de hand van haar eigen familie. Dat zijn vier generaties sterke vrouwen, die zonder man hun kinderen opvoedden. En dat is precies wat ze zal doen: haar moeder interviewen, voor haar eindexamenfilm If mama ain't happy, nobody's happy.

De Jong laat haar moeder praten over Anna van Vlijmen, geboren 1872 in Amsterdam, verliefd geworden op een diamantslijper, die het op een dag op zijn heupen krijgt en naar New York vertrekt, haar achterlatend met zeven kinderen. Over overgrootmoeder Everdine Koreman, gescheiden in de eerste helft van de vorige eeuw, en herinnerd om de uitspraak: 'Wees altijd een flinke meid, die in bange uren, stevig door de appel bijt, ook al is het een zure.' Over oma Netje Pels, een 'toverfee, daar zou wel een rijke man op afkomen'. Maar de man die kwam was niet rijk, en ook niet aardig - nog een geluk dat hij hen verliet, ze heeft hem nooit gemist. 'Andere kinderen hadden een gezin', zegt De Jongs moeder Laura Dols in de film, 'en ik had Netje.'

Het oorspronkelijke plan was: een groot verhaal vertellen over het feminisme. Want een egodocument schrok haar af. 'Te navelstaarderig.' De Jong heeft op vele sporen gezeten: genderkindjes, vrouwenvoetbal, mannelijke crècheleiders, en hoe die omgaan met kleine kinderen. 'Maar steeds dacht ik: wat wil ik daarmee over het feminisme vertellen? Het heeft even geduurd voordat ik me realiseerde dat ik vooral nieuwsgierig was naar de relatie met mijn moeder. Hoe zij haar ideeën over een sterke vrouw op mij heeft overgegedragen. Mijn moeder is van de generatie net na de tweede feministische golf, die best boos was op mannen. Zorg dat je niet te kwetsbaar wordt, die levensles heeft ze mij en mijn zus voorgeleefd. Niet afhankelijk zijn van mannen, überhaupt niet afhankelijk zijn. Zij was daar heel hard in. Ik ga het anders doen.'

Beeld Ivo van der Bent

Voor haar film interviewde De Jong ook de exen van haar moeder. Grijze mannen die vertellen hoe mooi haar moeder vroeger was, en hoe eigengereid. Toch ook een schok, als vader Ate de Jong vertelt dat haar moeder en hij maar twee jaar een relatie hebben gehad. Terwijl zij dacht dat hij wegging toen ze 7 was. Het was niet zijn keuze geweest, zegt haar vader: 'Je moeder wilde twee kinderen die van haar waren.'

Wat ze van mannen vindt, vraagt de Jong in een prikkelende scène aan haar moeder. 'Leuk', antwoordt Dols. 'Ze weigert te zeggen dat ze mannen stom vindt, ook al heeft ze dat vaak genoeg gezegd. Met de camera erbij vond ze het blijkbaar toch te hard.'

Het was vanaf het begin haar idee om deze scènes de echte film te laten zijn. De gesprekken tussen moeder en dochter, de meningsverschillen, de zorg voor elkaar. Ze noemt de relatie met haar moeder 'heel hecht en daardoor heel complex'. Anderzijds: zoals haar moeder zich naar eigen zeggen heeft moeten loskappen van háár moeder, zo probeert De Jong zich ook los te maken. Het schuldgevoel dat daarmee gepaard gaat, is bizar, zegt De Jong. En hoeveel mensen na het zien van de film tegen haar zeiden hoe herkenbaar ze dat vonden! Vrouwen van alle leeftijden.

In beeld laat ze haar moeder zien die thuis boontjes dopt voor haar maaltijd en alleen in bed ligt. 'Ik ben niet zielig, ik heb een leuk leven, sla je vleugels uit, het zit goed tussen ons', bezweert Dols.

Niet dat ze nu samen huppelend over de hei gaan, zegt Mea de Jong. Haar eigen weg kiezen, wordt wel makkelijker. Met het feminisme is ze nog niet klaar. 'Ik vind dat er een jong geluid moet komen. Sunny Bergman is voor mijn generatie ook al weer oud. En te pamflettistisch. Met humor kom je verder.'

Mea de Jong, If Mama Ain't Happy, Nobody's Happy (Nederland, 2014, 25 min.), 22 t/m 25/11

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden