'Ik twijfel of die dertig procent wordt gehaald'

De kranten stonden weken bol van argumenten voor en tegen het associatieverdrag met Oekraïne, en vandaag mag er over worden gestemd. Doen mensen dat ook? 'Ik twijfel of die dertig procent wordt gehaald.' De Nieuwsbreak met Philip van Praag, universitair hoofddocent Politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Philip van Praag Beeld UvA

Volgens Maurice de Hond wordt de opkomst 25 procent, André Krouwel van Kieskompas gaat voor 42-58 procent. Wat denkt u?
'Dat getal van André Krouwel, daar snap ik niks van. Ik vind dat erg hoog klinken. Bedoelt hij niet dat hij denkt dat 42 procent tegen gaat stemmen? Maurice de Hond zit aan de lage kant, denk ik. Ik heb geen eigen onderzoek gedaan, maar mijn verwachting is dat het aantal rond de 30 procent komt. Iets erboven of eronder.'

Dan wordt het dus spannend of de kiesdrempel wordt gehaald.
'Dat zou best eens kunnen. Aan het einde van de dag zie je vaak een flinke run, zo na werktijd. Sommige mensen zullen allang besloten hebben om niet te gaan, maar er vindt ook vaak uitgesteld stemgedrag plaats.'

Dat uitgestelde stemgedrag, komt dat vooral van strategische kiezers?
'De strategische kiezers zijn vooral voor-stemmers en die zullen inderdaad afwachten. Ze willen niet dat hun stem ervoor zorgt dat de kiesdrempel wordt gehaald, maar als duidelijk wordt dat de opkomst boven de dertig procent dreigt te komen, zou het best kunnen dat veel voorstanders alsnog gaan stemmen.'

Om 13:00 was de gemiddelde opkomst in de steden 8 procent, tegenover zo'n 14 procent voor Europees Parlementsverkiezingen in 2014 rond diezelfde tijd.
'Als het echt zo ver achter ligt, dan twijfel ik of die dertig procent wordt gehaald.'

Leeft dit referendum eigenlijk wel, of is het een mediafeestje?
'Het leeft niet echt. Veel mensen wisten lang niet waar het over ging. Nu weet een deel het wel omdat de media er de laatste weken zo veel aandacht aan besteedden. Maar dat was tien jaar geleden met het referendum over de Europese Grondwet precies zo. Dat is niet heel verbazingwekkend, want die referenda gaan over één onderwerp en mensen volgen niet alles wat in Den Haag speelt. En dit associatieverdrag was tot nu toe niet eens een omstreden onderwerp.

'Maar tien jaar geleden kwam wel 67 procent opdagen. Het feit dat er nu onzekerheid heerst of de kiesdrempel wel wordt gehaald, laat zien dat het ondanks alle media-aandacht nog steeds weinig leeft.'

Meer over het referendum

Volg het laatste nieuws over het referendum de hele dag in het liveblog.

Wordt de 30 procent gehaald? Bekijk hier de voorlopige opkomstpercentages.

De media blijven er druk mee. NOS publiceert geen opkomstcijfers omdat ze de uitkomst niet willen beïnvloeden.
'Ik vind dat een vreemde afweging. Bij de gewone Tweede Kamerverkiezingen kan tussentijdse rapportage de uitkomst ook beïnvloeden, zeker als het een nek-aan-nek-race tussen twee partijen is. Ze zijn zich er blijkbaar ineens bewust van dat sommige mensen strategisch stemmen. Misschien zijn ze bang dat ze door tegenstanders van het verdrag worden beschuldigd van partijpolitiek. Ze worden immers altijd al een links bolwerk genoemd.'

Heeft u zelf eigenlijk gestemd?
'Nog niet. Ik ben misschien wel zo'n strategische stemmer. Ik hou de cijfers in ieder geval in de gaten, ook beroepsmatig natuurlijk. Maar ik denk dat ik vanavond toch besluit te gaan.'

En wat stemt u dan?
'Voor. Ik denk niet dat Nederland er veel beter van wordt, maar het is een soort morele steun aan Oekraïne.'

Vindt u dat iedereen moet stemmen?
'Mensen moeten de vrijheid hebben om wel of niet te stemmen. Maar als ze niet gaan, moeten ze daarna niet gaan klagen dat ze niet worden gehoord.'

Dit is aflevering 689 van de Nieuwsbreak, het nieuwsinterview van de Volkskrant, elke dag om 16 uur online.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden