Ik strijk geen geld op van de uiterst reddeloos verloren patiënt

De medische opleiding moet geen pretje zijn: in al die botjes, zenuwen en adervertakkingen raak je zo de draad kwijt....

Rik Nijland

Omdat vroeger veel studieboeken in het Duits waren, zijn nogal wat hulpmiddeltjes daarvan afgeleid. Om de aftakkingen van een van de zijbanen van de aorta te onthouden: Ilse Sass Glut Glühend Oben, Um Rectum Und Blase zu Pudern, van de arteria iliolumbalis tot de arteria pudenda interna.

Daarvan bestaat ook een Nederlandse variant: Ik Strijk Geen Geld Op Van De Uiterst Reddeloos Verloren Patiënt. Afgezien van de vraag of we dat werkelijk geloven; er komen hierin ook wat andere benamingen en zelfs een nieuwe arterie voor. De anatomie verandert nog weleens van naam en dat is natuurlijk de pest voor de ezelsbruggetjes-cultuur.

Vergelijkbare kleine afwijkingen zien we bij de volgorde van de hersenzenuwen: Oh Oh Oh To Touch And Feel Virgin Girls Vaginas And Hymens. Bekender is: On Old Olympia's (Olympus) Towering Top A Finn And German Viewed A Hop (Vaulted A Hedge); van de nervus olfactorius naar de nervus hypoglossus. Dit Engelse ezelsbruggetje lijkt het te winnen van andere varianten, inclusief de Nederlandse.

In Waarom Frida achter glas aardige heren aait, waarin Heleen Crul in 1999 medische ezelsbruggetjes vastlegde, komt bovenstaande variant met de Fin in de hoofdrol niet voor. Mogelijk is dit een Engelse vondst die inmiddels in Nederland is ingeburgerd. Een Britse verpleegkundige meldt in ieder geval dat ze de Fin al bijna dertig jaar geleden leerde kennen in Oxford. Nederlandse varianten kregen we niet opgestuurd.

Uit het boekje blijkt dat die een paar jaar geleden nog wel degelijk bestonden, zoals: O, O, O, Trijntje, Trijntje Als Frits Straks alles Gaat Vertellen Aan Heintje. Of het aardige; Op Ons Oude TuinTerras Aait Frida Staande achter Glas Vele Aardige Heren.

Ezelsbruggetjes zijn natuurlijk aan verandering onderhevig maar zo snel zal de teloorgang van het Nederlands toch niet gaan? Volgende week in deel 9 weer geneeskunde, hopelijk met verse aanvoer van (eigentijdse) Nederlandse ezelsbruggetjes. Of hoeven artsen in opleiding geen rijtjes meer te stampen?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden