'Ik stond onder hoogspanning'

Op het EK zijn Maartje Paumen en Carlien Dirkse van den Heuvel weer teamgenoten. Een stel vormen ze niet meer. Al tijdens de Spelen stond de relatie onder druk, zegt Paumen.

Precies een jaar na haar hoofdrol in de olympische hockeyfinale tegen Argentinië praat Maartje Paumen over beelden van Londen die beklijven. De ontlading na haar beslissende strafcorner, waarmee de aanvoerder van het Nederlandse vrouwenteam na de Spelen van Peking in 2008 een tweede gouden medaille verdiende, was intens. Het was meer dan een schreeuw van vreugde, zegt Paumen.


'Als ik die foto nu terugzie, besef ik weer hoeveel emoties op dat moment bij me loskwamen. Het was niet alleen de euforie over de olympische titel. Mijn gezichtsuitdrukking zegt alles. Ik zie die beelden en weet hoe ik me toen voelde. Opperste vreugde, de wetenschap dat we het toch hadden geflikt na die moeizame halve finale tegen Nieuw-Zeeland. Maar ik voelde ook pijn en verdriet; alle emoties liepen door elkaar.'


In de laatste oefenwedstrijd voor het EK, in het Belgische Boom tegen Duitsland (4-0), scoort de 27-jarige Paumen donderdag twee keer uit de strafcorner. Op het olympische toernooi leek dat wapen te blokkeren. Technisch was er weinig aan te merken geweest op de pushes van Paumen. Maar na de openingswedstrijd scoorde ze niet meer uit de strafcorner.


Het begon stiekem aan haar te knagen, tot de strafcornerdokter zich in het olympisch dorp meldde. Coach Toon Siepman geldt niet alleen als dé specialist op dat onderdeel, de trainer van MOP begeleidt Paumen al sinds haar jeugd. Hij is de architect van haar magische sleeppush.


Niet iedereen kan zomaar een Stradivarius stemmen, moet ook de technische staf van het Nederlandse team hebben gedacht. En dus werd Paumen in Londen verrast met een bezoek van haar mentor. 'Ik wist niet dat Toon zou komen. We hebben zo'n band met elkaar dat we niet eens vaak hoeven te trainen.


'We hebben samen ontbeten en over de corner gesproken. Op het veld heb ik ongeveer 15 ballen gepusht. Een beetje sparren was genoeg. Toon vroeg: 'Wat is het probleem?' 'Er is geen probleem', zei ik. 'Behalve dat ze er niet in gaan.''


De volgende dag vloog de bal na de strafcorner van Paumen weer met ruim 100 kilometer per uur in het dak van het doel. De aanvoerder was bevrijd, maar of het oog van de meester bepalend is geweest?


Paumen, glimlachend: 'Zouden die ballen er ook zijn ingegaan als Toon niet was gekomen? Ik weet het niet. Het zou belachelijk zijn als het daaraan heeft gelegen. Maar toch, een dag na zijn bezoek scoorde ik weer in de halve finale tegen Nieuw-Zeeland.'


Hoewel Siepman op het EK voor het Belgische mannenteam werkt, maakt hij voor Paumen ongetwijfeld een uitzondering. 'Als ik hem nu bel, staan we vanavond op het veld. Ik kan op Toon altijd een beroep doen.'


Niet dat iemand tijdens de Spelen had getwijfeld aan het killersinstinct van Paumen. 'De meiden zeiden tegen me: 'Ook al mis je de eerste tien strafcorners, dan weten we dat je de elfde maakt.''


Paumen worstelde tijdens de Spelen niet alleen met de strafcorner. Haar relatie met teamgenoot Carlien Dirkse van den Heuvel stond toen al onder druk. In oktober gingen ze uit elkaar. Beide speelsters hebben inmiddels een nieuwe relatie.


Paumen: 'Het mooie is dat Carlien en ik nog steeds vriendinnen zijn. We hebben elkaar ook nodig in het Nederlandse team. Carlien en ik hebben allebei de droom om er ook in 2016 op de Spelen van Rio de Janeiro nog bij te zijn. De breuk in onze relatie staat die droom niet in de weg.'


Begin 2012 maakten ze er in de Volkskrant nog grappen over. Hoe zou het gaan als ze geen stel meer vormden? 'Is het dan jij eruit of ik?', zei Paumen. Bij het Nederlandse team zijn Dirkse van den Heuvel en Paumen open geweest over hun relatie. 'Het was nooit een probleem, iedereen accepteerde het', zegt Paumen, in een brasserie in haar woonplaats Den Bosch. 'Toen iedereen wist dat onze relatie voorbij was, heb ik met bijna alle speelsters contact gehad. We kennen elkaar zo goed, ik hoefde niet veel uit te leggen.


'Natuurlijk was het even aftasten toen het over was tussen ons. Bij de eerste training na de Spelen kijk je onbewust hoe je met elkaar om moet gaan. Maar Carlien en ik zijn vrienden gebleven, dat maakt de omgang een stuk gemakkelijker. Het valt ook op in de groep dat we er relaxed instaan. Vaak gaan mensen met ruzie uit elkaar, dat was bij ons niet het geval.


'We maken nog steeds lol samen, hebben een goed contact. Voor het team is het een teken dat er niet zo veel is veranderd. We hebben geen relatie meer, maar staan als vrienden samen op het veld. Het zou anders zijn als het de beslissing van één van ons was geweest. Carlien en ik voelen geen pijnscheut als we elkaar aankijken.'


Vorig jaar in Londen moest Paumen de spanningen in haar relatie met Dirkse van den Heuvel tijdelijk parkeren. 'Ik moest me tweehonderd procent richten op hockey. Soms merk je dan dat het niet altijd gaat, zoals je wilt. Maar de focus moest gericht zijn op de Spelen.'


Het viel Paumen zwaar om haar gevoelens uit te schakelen. 'Ik heb ze bewust weggestopt.' De libero erkent dat ze in Londen onder hoogspanning stond. 'Absoluut.' Onbewust droeg ze een extra last mee. Als aanvoerder mocht ze haar innerlijke strijd niet tonen. 'Je wil er niet mee bezig zijn, ik had niet voor niets twee jaar naar de Spelen toe gewerkt. Ik gooide alles op dat toernooi. Ik kon het niet uit mijn handen laten glippen omdat het privé wat minder ging.'


Crisis

Paumen hield de crisis niet geheel voor zichzelf tijdens de Spelen. 'Ik heb het er met enkele speelsters over gehad. Maar hoe meer je erover praat, hoe groter het wordt. En dus drukte ik het weg. Ik kon het niet gebruiken en de groep zeker niet. Dit was iets van mij. Ik wilde er niemand mee opzadelen. Als de spanningen tussen mij en Carlien naar buiten kwamen, zouden ze automatisch onderdeel van het team worden.'


Draaide het niet te veel om hockey in hun leven? 'Misschien wel', zegt Paumen, na een korte stilte. 'Zeker in het jaar van de Spelen hebben we bijna dagelijks getraind. We zagen elkaar vooral bij het hockey, daarbuiten konden we minder dingen doen. Ik ben ervan overtuigd dat het geen probleem is, als je voor elkaar gemaakt bent. Wij kwamen erachter dat het niet zo was.


'Ik heb er in het begin veel verdriet van gehad, omdat we enkele jaren samen zijn geweest. Maar we beëindigden onze relatie in oktober en begonnen pas in december weer met de trainingen bij het Nederlandse team. We hadden allebei dus de tijd om het te verwerken. Carlien en ik weten nu ook dat het de beste keuze is geweest.'


Zelfs de onvermoeibare Paumen nam na de Hockey World League in juni een weekje extra vrij. 'Ik had alles gespeeld, heb zelfs geen trainingsstage gemist. Het jaar met de Spelen en de nasleep daarvan hebben er flink ingehakt.


'In de competitie liep het aanvankelijk top. Ik trainde veel minder en deed leuke dingen. Maar na de winterstop raakte ik geblesseerd. Misschien is toen de klap gekomen, ik vond het moeilijk de draad weer op te pakken. Ik herkende mezelf nog niet tijdens de World Hockey League. Ik merkte aan alles dat ik meer rust nodig had. Ik was op. Nu voel ik me weer fit en wil ik het EK winnen. Het zat vooral in mijn hoofd.'


Ook haar nieuwe liefde vond Paumen in het hockey. Maar bondscoach Max Caldas hoeft niet te komen kijken. 'Ze speelt een niveau lager, in de overgangsklasse. Het is prettig dat ze verstand van hockey heeft. Maar ze heeft een ander leven dan ik. We hebben nu zeven maanden een relatie, maar wonen niet samen. Ik wil het rustig opbouwen, het is goed zo.


'Als ik kan kiezen, zou ik geen relatie meer beginnen met een teamgenoot. Daar ben ik eerlijk in. Het voordeel was dat we elkaar nooit hoefden te missen tijdens toernooien. Maar we gingen anders met elkaar om dan thuis. Je volgt onbewust een bepaald protocol in het Nederlandse team. Maar het is me overkomen en die gevoelens voor Carlien hebben me mede gemaakt tot wie ik nu ben.'


Meerdere opties bij strafcorner

Als strafcornerkanon staat Maartje Paumen er tijdens het EK in België niet meer alleen voor in de Nederlandse hockeyploeg. Met haar sleeppush bezorgde Eva de Goede Amsterdam uitgerekend in de finale tegen het Den Bosch van Paumen de landstitel. Toen was het even slikken, aldus Paumen. Maar de bijtijds van een kaakbreuk herstelde De Goede vormt nu een uitstekend alternatief wanneer Paumen bij haar strafcorner met diverse 'suicidelopers' in de cirkel wordt geconfronteerd. Paumen: 'Eva heeft haar push de laatste jaren sterk verbeterd. Voor ons is het alleen maar gunstig. De tegenstanders moeten nu met twee schutters rekening houden. De bal gaat niet meer automatisch naar mij. We kunnen bovendien eindeloos variëren.' Met acht nieuwe spelers sinds de Spelen van Londen voert Paumen vandaag tegen Ierland en zondag tegen gastland België een gerenoveerde ploeg aan. 'Je ziet altijd nieuwe speelsters opstaan. Na de Spelen van Peking vroeg ik me ook af hoe we het vertrek van Minke Booij en Fatima Moreira de Melo konden opvangen. We kunnen nu zien of de meiden uit Jong Oranje en oudere speelsters als Kiki Collot 'd Escury en Jacky Schoenaker kunnen aansluiten.' Alles minder dan de eerste plaats is een afgang voor Nederland, beseft Paumen. 'We zijn gewend om met die druk om te gaan. Maar goud is ook op een EK niet vanzelfsprekend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden