Ik stel voor dat minister Slob eens aan het werk gaat

Het spel en de knikkers

Frank Kalshoven

Hoe noemen we een geheim cijferoverzicht dat de echte inkomsten en uitgaven weergeeft, naast de officiële cijferopstelling? Een schaduwboekhouding. Dat is iets voor fraudeurs en andere boeven. Hoe noemen we het leven van de op het oog brave huisvader die zich buiten de deur overgeeft aan bacchanalen en orgies? Een schaduwleven. Hoe noemt de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs Arie Slob onderwijsdiensten die worden aangeboden door keurige ondernemingen, ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, belastingafdragend bovendien en die worden gekocht door ouders die bezorgd zijn over de toekomst van hun kroost? Schaduwonderwijs. Gadverdamme.

En de woordkeuze is helaas niet het enige wat er mis is met de brief die Slob deze week aan de Kamer stuurde om een onderzoeksrapport te begeleiden. Het is een onwaardig schrijven.

Wat is het geval? De private markt voor aanvullend onderwijs is de afgelopen jaren snel gegroeid. Ouders kopen (vakspecifieke) bijles, (algemene) huiswerkbegeleiding, examentraining en specifieke hulp in geval van bijvoorbeeld dyslexie en hoogbegaafdheid. Twee onderzoeksbureaus (SEO en Oberon) onderzochten in opdracht van het ministerie de omvang van deze deelmarkten (en bezweken voor de verleiding om in de titel een woordoverspeligheid te maken: Licht op schaduwonderwijs). Het onderzoek, dat zich beperkte tot het voortgezet onderwijs, is zo te zien keurig uitgevoerd.

De conclusies van de onderzoekers:

- Er gaat grofweg een kwart miljard euro om in de markt, zowel via bedrijven als via het informele circuit.

- Het aantal betrokken leerlingen ligt tussen de tweehonderd- en driehonderdduizend.

- Hoe hoger ouders zijn opgeleid (en hoe hoger hun inkomen), des te vaker kopen ze aanvullend onderwijs. Vooral voor havo- en vwo-leerlingen.

- Ontevredenheid met (de kwaliteit van) het onderwijs op school is een belangrijk koopmotief.

- Veel scholen bieden ook (vaak gratis) extra onderwijsdiensten aan. Hiervan maken (de kinderen van) ouders gebruik met een lage opleiding en een laag inkomen.

- In de totale deelname aan aanvullend onderwijs (betaald op de markt en gratis via de school) is weinig verschil in deelname naar opleidingsniveau van de ouders. De betaalde markt is ongeveer even groot als de gratis markt.

Mijn aanvulling hierop:

- De totale markt voor aanvullend onderwijs (betaald plus gratis) heeft dus een omvang van 0,5 miljard euro. Het rijksbudget voor het voortgezet onderwijs is zo'n 7,5 miljard euro.

- Los van dit alles is er ook nog de hulp bij leren door ouders zelf, ooms, tantes en neefjes en nichtjes.

Jeetje, zou een minister kunnen denken: de omzet in die sector is twee keer zo groot als de pulsvisserij waar collega Schouten zo druk mee is, tot in Europa aan toe. Slob schrijft echter: 'De omvang is beperkt'.

Gompie, zou een minister kunnen denken: mensen klagen niet alleen over de scholen (klagen doen mensen wel vaker tenslotte), maar ze geven er ook nog een kwart miljard aan uit om voor hun kinderen schooldiensten te kopen (en dat is wel uitzonderlijk). Zou dit een aanwijzing kunnen zijn dat er een kwaliteitsprobleem is in die sector? Slob schrijft: 'De Inspectie schrijft dat voor een algeheel kwaliteitsgebrek geen grond is.'

Drommels, zou een minister kunnen denken, allicht dat zo'n combinatie van hogere koopkracht, leerrijker thuissituatie en een beter netwerk van hoogopgeleide ouders de kansongelijkheid in het onderwijs vergroot. Slob schrijft: 'gelijke kansen gaan mij aan het hart' - ah, gelukkig, hier komt-ie-dan: 'ik zal nader onderzoek op dit terrein stimuleren'. Pffffff.

Ik stel voor dat minister Slob eens aan het werk gaat.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.